Yazarlar

Sıralovaz’lı Turgutça

Üç yıl aradan sonra Temmuz ayında Bodrum’a gelmiş ama evle uğraşmaktan umduğumuz tatili yapamadan cennet Bodrum’dan ardımıza baka baka İstanbul bodrumuna geri dönmüştük. Tabii aklımızı Bodrum’da bırakarak…

Şimdi tekrar Bodrum’dayız. Bodrum’un Sıralovaz yarımadasının ucundaki Turgutreis’te… Burası büyük Türk denizcisi Turgut Reis’in, nam-ı diğer Turgutça’nın doğduğu topraklar.

Bu sefer tatilin tadını burada; Turgutreis’de, Turgut Reis’i anarak çıkaracağız.

Turgutça, Sıralovaz yarımadasının Karabağ köyünde Alfara Mevkiinde çobanlık yapan Veli’nin oğlu olarak 1485 yılında dünyaya gelmiş. Babası çoban ama küçük Turgutça’nın dünyası deniz olmuş. Sıralovaz’ın tepelerinden denizi gözleyerek geçen 12 yıldan sonra Turgutça, içindeki “Deniz, Deniz, Deniz” diye bağıran sese kulak vererek kendisini denizlerde bulmuş.

Yetenekli bir denizci ve topçu olan küçük Turgutça’nın bütün Akdeniz’i titreten “Turgut Reis” olarak anılması ve adını Türk Denizcilik tarihine yazdırması böylece başlamış.

Reis olmak öyle kolay bir iş değil ama Turgutça on yedi yaşındayken fırkata kaptanı ve reisi olmuş, kısa bir süre sonra da kendi perkendesinin reisi olarak bütün Akdeniz’de bayrak dolaştırıp korsanlık yapmış ve nam salmış.

Korsanlar devletin resmi denizcileri değillerdi. Bunlar resmi beylik bahriyeye mensup olan denizcilere kıyasla yarı beylik denizci sayılırlardı. Venedikliler onlara “doğudan” anlamına gelen “di levente” diyorlardı. Leventler Türk denizcilerinin en önde gelenleriydi.

Korsanlık gemilere ve karaya saldırarak ganimet ve esir ele geçirmek amacıyla yapılan bir zorbalık faaliyeti olarak bilinirken; korsanlık tarihine bakıldığında bazı faaliyetlerin devlet bilgisi ve desteğinde yapıldığını görmek de mümkün.

Bizde de durum böyle olmuş, karada genişleme politikalarını ön planda tutan Osmanlı İmparatorluğu, denizde yapılan korsanlık faaliyetlerine müdahale etmemiş; zaman içinde de onlara destek vererek Kaptan-ı Deryalık unvanıyla donanmanın başına getirmiş.

Konuya en iyi örnek Barbaros Hayreddin Paşa’dır (Hızır Reis).

İşte başta Kuzey Afrika’da yaşanan kara ve deniz savaşlarında nam kazanan Turgut Reis İtalya kıyıları ve adaları ile İspanya kıyılarına yaptığı deniz seferlerinde büyük zaferler kazanmış ve 1520’de Barbaros Hayreddin Paşa donanmasına katılarak Akdeniz’deki gücünü daha da artırmış.

1538’de Preveze Deniz Savaşı’nda Andrea Doria komutasındaki Haçlı Donanması’nın imha edilmesinde önemli rol oynayan Turgut Reis’in Kaptan-ı Derya olması beklenirken; sadrazam Rüstem Paşa, kardeşi Sinan Paşa’nın bu makama getirilmesini sağlamış, teselli olarak da Turgut Reis’e Cerbe valiliği görevi verilmiş.

Bu dönemde Korsika’nın batı sahillerinde gemilerinin bakımı için mola verdiği sırada Turgut Reis Cenevizli komutanlar tarafından esir edilir ve 4 yıl süreyle gemilerde forsa olarak çalıştırılır. Barbaros tarafından ödenen fidye karşılığında serbest kalan Reis, Korsika, Sicilya ve Malta’ya karşı saldırılarına devam eder. Andrea Doria karşısı Ponza Deniz Muharebesi’nden sonra edindiği zaferden sonra Akdeniz Beylerbeyi görevine getirilir.

Hepimiz gibi Turgut Reis de faniydi. 1565 yılında Malta Kuşatması için Piyale Paşa ile katıldığı sefer sırasında kaleden açılan top ateşi sonunda ağır yaralandı ve bir hafta sonra da 23 Haziran 1565’de rahmete kavuştu. Naaşı yetiştirdiği büyük denizci Kılıç (Uluç) Ali Paşa tarafından Trablus’a götürüldü.

Cumhuriyet döneminde doğduğu Karabağ köyünün bağlı olduğu beldeye Turgutreis adı verildi. Adı hala İtalya’da ve İspanya’da yaramazlık yapan çocukları korkutmak için “Viene Dragutte – Turgut geliyor” diyerek anılıyor.

Çocuk Turgutça, bugün dünya denizcilik tarihine adını Dragut (Dragon) olarak yazdırmış çok önemli bir Türk denizcisi. Ruhu şad olsun. Ne mutlu bana ki, bugün Turgut Reis’in doğduğu ve büyüdüğü yerde, Halikarnas Balıkçısı tarafından yazılmış “Turgut Reis” adlı romanı bir defa daha okuyarak tatil yapıyorum.

Faruk Ömrüuzak
Faruk Ömrüuzak
KÖŞE YAZARI

Yorumlar (0)

Yorum yazmak için üye girişi gerekiyor.

E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.

İlgili Haberler

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?
Yazarlar

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?

Birönceki yazıda “cool” kavramını ele almış ve arkasında özgünlük, cesaret, zahmetsizlik ve aidiyet duygusu yaratabilmek olduğunu vurgulamıştık. Şimdi asıl soruya gelelim. Sigortacılık bu tabloda nerede duruyor? Sigortacılık gerçekten cool bir sektör olabilir mi? Kabul edelim, yeni neslin gözünde sigorta hiç de cool değil. Bürokrasi, kağıt evraklar, upuzun poliçe metinleri, karmaşık süreçler, reddedilen tazminatlar. Ayrıca bir…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?
Yazarlar

Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?

Birbinanın temelinde çatlaklar vardır. Uzmanlar uyarır: “Derhal önlem almalıyız. Bu bina çökebilir.” Cevap hazırdır: “Hiç gerek yok, boşuna uğraşmayın. Her şey yolunda.” Bir hafta sonra bina çöker, 15 insan hayatını kaybeder. İşte o zaman herkes harekete geçer. Soruşturmalar açılır, sorumlular aranır, bina güçlendirilir. Peki, o insanlar hayattayken neden aynı kararlılık gösterilmemiştir? Bir otelin yangın merdiveni…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yaşam Kalitesi
Yazarlar

Yaşam Kalitesi

Ailece kullandığımız bir uygulama var. Kimin o an nerede olduğunu, ne hızla hareket ettiğini (araçta veya yaya), araçta isek aracın yaptığı trafik ihlallerini (hız, ani şerit değişikliği vs) gösteriyor, gerçek zamanlı olarak bir de. Belki bir toplumun tamamını böyle kontrol edemezsiniz, etmemelisiniz hatta; bireysel özgürlükler, haklar, mahremiyet vs anlamında. Ama en azından gönüllü olanları, buna…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Cumhuriyet Bayramı
Yazarlar

Cumhuriyet Bayramı

Sonbaharın biraz daha hüzün getirdiğinden bahsetmiştim son yazımda; konumuz hazan ve hüzündü. Göreceli olarak ekim ayının daha da hüzün ayı olduğunu söylemek mümkün ama bana göre hiç de öyle değil. Ekim ayı Cumhuriyetin kurulduğu, bir ulusun yeniden doğduğu ay. Sevinç, neşe, ışık, coşku dolu… Bu yıl Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutluyoruz. Ne mutlu bize… Cumhuriyetin kurulmasına…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi
Yazarlar

Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi

Yapay zekâ, iklim riskleri ve değişen müşteri beklentileri sigortacılığın kâr modelini yeniden yazmayı zorunlu kılıyor. Yeni dönemde başarı faktörlerinde ortaya çıkan farkı, en fazla poliçeyi satanlar değil, riski en iyi yönetenler yaratacak. Sigorta sektöründe rekabetin kuralları değişiyor. Artık başarı yalnızca daha fazla poliçe satmakla değil; riski doğru fiyatlamak, maliyetleri yönetmek, teknolojiyi etkin kullanmak ve müşteriye…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Primleri azaltan sağlık sigortacılığı
Yazarlar

Primleri azaltan sağlık sigortacılığı

Geçtiğimiz ay temelini attığımız özel sağlık sigortacılığında çağdaşlaşma vizyonunu, sektörel ezberleri kökten değiştiren derinlemesine bir dönüşümle masaya yatırmak istiyorum. Senelerdir geleceği bugünden okumanın ne kadar değerli olduğunu savunuyorum. Geleneksel sağlık sigortacılığı uzun yıllar boyunca “hasta olduktan sonra masrafı ödeyen” bir finansal havuz mantığıyla çalıştı. Çağdaşlaşma ise bu yapıyı terk edip, “hastalığı önleyen, veriyi yöneten ve…

30 Ekim 2026·3 dk okuma