Sigorta aracılarının KDV mükellefiyeti

6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 28. maddesi uyarınca; banka ve sigorta şirketlerinin (Finansal Kiralama Kanununa göre yapılan işlemler hariç) her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisine (BSMV) tabidir. Aynı Kanunun 30. maddesinde, sigorta aracıları tarafından yapılan sigorta işlemlerinde de verginin mükellefinin sigorta şirketleri olduğu hükmü mevcuttur Bu nedenle, sigorta aracılarının (acente ve brokerler) BSMV mükellefiyeti bulunmamaktadır.

KDV Kanununun 17/4-e maddesine göre; BSMV kapsamına giren işlemler ve sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptığı sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri KDV’den istisnadır. 6802 sayılı Kanun uyarınca, sigorta şirketlerinin tüm işlemleri BSMV kapsamında bulunduğundan sigorta şirketlerinin her türlü mal teslimleri ve hizmet ifalarında KDV hesaplanmayacaktır. Buna karşılık, sigorta aracılarında KDV istisnası daha sınırlıdır. Sigorta aracılarının sadece sigorta şirketlerine yaptıkları sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri nedeniyle sigorta şirketlerinden aldıkları komisyonlar KDV’den istisna tutulmuştur. Sigorta aracılarının bu istisna dışındaki mal teslimleri ve hizmet ifaları KDV’ye tabidir. Örneğin; işletmeye dahil bir sabit kıymetin satışı veya işletmeye dahil bir taşınmazın kiraya verilmesinde sigorta aracıları fatura düzenlemek ve KDV hesaplamak zorundadır.

Faaliyetleri tamamen bu istisna kapsamındaki işlemlerden oluşan, hiçbir vergilendirme döneminde vergiye tabi işlemleri bulunmayan sigorta aracıları sözkonusu istisna kapsamındaki işlemleri nedeniyle KDV beyannamesi vermeyecektir. Sigorta aracılarının istisna kapsamına girmeyen KDV’ye tabi arızi işlemlerinin bulunması halinde, bu işlemler, sadece işlemin gerçekleştiği dönem için bir defaya mahsus olarak verilecek 1 No’lu KDV beyannamesi ile beyan edilecektir. (KDV Genel Uygulama Tebliği)

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın web sitesinde yayımlanan İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 8 Ocak 2020 ve 24 Temmuz 2013 tarihli özelgelerinde; sigorta acenteleri arasında sigorta şirketinden alınan prim komisyonunun paylaşımında KDV hesaplanması gerektiği belirtilmiştir. Diğer bir ifadeyle, sigorta şirketinden bir sigorta acentesi tarafından alınan komisyonun bir bölümünün bir başka acenteye aktarılması halinde aktarılan bu tutar için KDV Kanunu 17/4-e maddesindeki istisna geçerli olmayacaktır. KDV Kanununun 17/4-e maddesinin eski hükümleri; “BSMV kapsamına giren işlemler ve tali acenteler dahil sigorta acente ve prodüktörlerinin sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri” şeklinde idi. Sonrasında yapılan değişiklikler ile; “ BSMV kapsamına giren işlemler ile sigorta aracılarının sigorta şirketlerine yaptıkları sigorta muamelelerine ilişkin işlemleri “ olarak son halini almıştır. İstisna hükümleri, sigorta aracılarının sadece sigorta şirketlerine yaptıkları işlemleri kapsayacak şeklinde olunca, aracıların aldıkları sigorta prim komisyonunu kendi aralarında paylaşımları vergi idaresince KDV istisnası dışında değerlendirilmiştir.

Tabiatıyla; 17/4-e maddesindeki istisnaya girmemekle birlikte şartlar sağlanıyorsa KDV Kanunundaki diğer istisnalardan işlem bazında yararlanılması mümkündür. Örneğin; limited ve anonim şirketlerin en az 2 tam yıl aktiflerindeki bulundurdukları taşınmazlarının satışı KDV Kanununun 17/4-r maddesine göre KDV’den istisnadır. Ancak; İstisna kapsamındaki kıymetlerin ticaretini yapan kurumların, bu amaçla aktiflerinde bulundurdukları taşınmaz teslimleri istisna kapsamı dışındadır.