Enflasyon düzeltmesi sonrası taşınmaz satışı

KAZANÇLARINI bilanço usulüne göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, 2023 yıl sonu bilançolarındaki parasal olmayan kalemleri ve kaynakları Vergi Usul Kanununun (VUK) Mükerrer 298/A ve Geçici 33. Maddeleri uyarınca enflasyon düzeltmesine tabi tutmuştur. 2024 yılında enflasyon düzeltmesi yapılması için Kanundaki şartlar oluştuğundan, geçici vergi dönemleri dahil 2024 yılı için de enflasyon düzeltmesi yapılması zorunludur. Ancak; 560 No’lu VUK Genel Tebliğinde (Bakanlık yetkisi kullanılarak) 2024 yılının ilk geçici vergi döneminde enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı belirtilmiştir.

Bir önceki dönem sonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş kıymetler, bir sonraki dönem sonundaki düzeltmede taşıma katsayısı ile düzeltilmektedir. Taşıma katsayısı Mükerrer 298/A Maddesinde; malî tabloların ait olduğu aya ilişkin Yİ-ÜFE endeksinin, bir önceki dönemin sonundaki Yİ-ÜFE endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayı olarak tanımlanmıştır. 555 No’lu VUK Genel Tebliğinde; “bir önceki dönemin sonundaki Yİ-ÜFE” ifadesindeki “bir önceki dönem” kavramından; enflasyon düzeltmesi hesap dönemi olarak yapılıyorsa enflasyon düzeltmesi yapılmış bir önceki hesap dönemi, geçici vergi dönemlerine ilişkin olarak yapılıyor ise enflasyon düzeltmesi yapılmış bir önceki geçici vergi dönemi (birinci geçici vergi dönemine ilişkin yapılıyorsa bir önceki hesap dönemi) anlaşılmalıdır” açıklaması mevcuttur.

Mükerrer 298/A Maddesine göre; düzeltme sonucu bulunan tutarlar, izleyen dönemde enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, izleyen dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınacak, enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet kabul edilecektir.

Dolayısıyla; taşınmazların aktifteki değeri, gerek 2023 ve gerekse 2024 yıllarındaki düzeltmeler dolayısıyla artacağından, satıldığında satış kazancını düşürecektir.

Boş arsa ve arazi gibi amortismana tabi olmayan kıymetler, 2023 yılı sonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuşsa, bu kıymetlerin 2024 yılı ve sonrasında satışında satış zararı çıktığı durumlarda, bu zararın 2023 yılı sonundaki enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kısmı kurum kazancının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır. 555 No’lu VUK Genel Tebliğinde bu yönde ifade mevcut olup, bu ifadenin Kanundaki dayanağını bulamadık. Mükellefler ile vergi idaresi arasında dava konusu olması muhtemeldir. Ancak; zarar 2023 yılı düzeltmesinden değil, 2024 yılındaki düzeltmeler nedeniyle oluşuyorsa bu şekilde (2024 deki düzeltmelere bağlı maliyet artışı nedeniyle) oluşan satış zararı vergi matrahı tespitinde gider kabul edilecektir.

Örneğin; şirketin aktifine kayıtlı arsanın 2023 yıl sonu bilançosundaki kayıtlı değeri 10 milyon lira iken, 2023 enflasyon düzeltmesi sonrası yeni aktif değeri 20 milyon lira olsun. Bu arsa, 2024 yılında 18 milyon liraya satılırsa, satıştan doğan 2 milyon lira zararın tamamı 2023 sonundaki enflasyon düzeltmesi nedeniyle oluşan maliyet artışından kaynaklandığından, sözkonusu 2 milyon lira zarar beyannamede kanunen kabul edilmeyen gider olarak kurum kazancına ilave edilecektir. Amortismana tabi kıymetlerin satışında ise bu şekilde bir hesaplama yapılması gerekmemektedir.

Öte yandan; 15 Temmuz 2023 öncesinde aktife girmiş ve satış tarihinde en az iki tam yıl aktifte tutulmuş taşınmazların (Kanunda sayılan belli şartların varlığı halinde) satışından doğan kazancın %25’i kurumlar vergisinden istisnadır. (Kurumlar Vergisi Kanunu Madde:5/1-e, Geçici Madde:16) Aynı Maddenin 3. Fıkrası uyarınca; bu kapsama giren satışlar dolayısıyla zarar çıkmışsa bu zararın %25’inin kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınması gerekecektir. Dolayısıyla; 2023 yılı sonundaki enflasyon düzeltmesi nedeniyle oluşan bir satış zararı bulunmasa bile, 5/3. Madde uyarınca kanunen kabul edilmeyen gider çıkabilir.