Yazarlar

Denizcilik ve Kabotaj Bayramı

YAZIN tam ortasında, Temmuz ayındayız. Sıcaklar bunaltıcı hale geldi. Deniz benim için bir tutku ama maalesef sezonu açamadık. Deniz özlemimizi henüz gideremedik ama olsun, deniz ve denizcilikle ilgili önemli bir bayramı kutladık bu ay. 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı…

Nedir Denizcilik ve Kabotaj Bayramı? Önemli milli bayramlarımızdan biri olmasına rağmen, maalesef diğer milli bayramlarımız kadar bilinmiyor. Konuyu daha net bir şekilde anlatabilmek için denizcilik tarihimize kısaca göz atmakta yarar var. Tarihin en büyük imparatorluklarından biri olan Osmanlı İmparatorluğu karasal büyümeyi ön planda tutmuş. Karadaki hâkimiyetini denizlerde sağladığını söylememiz maalesef mümkün değil. Bunun nedeni köklerimizin Orta Asya’dan gelmiş olmalarına bağlanabilir.

Tarihte, karadaki topraklarını 4 milyon kilometre kareye kadar genişleterek yayılmacı bir strateji izleyen Osmanlı İmparatorluğu, çok büyük denizciler yetiştirmiş olmasına rağmen maalesef Akdeniz’in dışına çıkamamış.

Çaka Bey, Umur Bey, Kara Mürsel Reis, Kemal Reis, Piri Reis, Seydi Ali Reis, Murat Reis, Kılıç Ali Paşa, Turgut Reis, Oruç Reis, Hızır Reis (Barbaros) gibi denizcilik tarihimize damga vuran çok büyük denizciler yetiştirmişiz ama asıl egemenliğin karada değil denizlerde sağlanabileceğinin farkına varamamışız. Özellikle Barbaros Hayrettin Paşa ve onun yetiştirdiği diğer kaptanlar Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’de bulunan devletlere karşı büyük üstünlük kurmasında büyük pay sahibi olmuşlar ancak Preveze Deniz Zaferi ile zirveye ulaşan bu üstünlük, izlenen yanlış deniz politikaları ile zaman içinde kaybedilmiş ve böylelikle Akdeniz’deki askeri üstünlüğümüz maalesef son bulmuş. Biz Akdeniz’de en üstün olduğumuz dönemde dahi Cebeli Tarık’ın dışına çıkamazken; başta Portekiz, İspanya, Hollanda ve İngiltere olmak üzere Batı Avrupa ülkeleri yeni kıtalar keşfederek, Tordesillas Anlaşması çerçevesinde dünya denizlerini paylaşma yarışına girip bu denizler üzerinde ticari egemenliklerini kurmuşlar ve ticari bir akım olarak Merkantilizm başlatılmış. Biz ise çeşitli nedenlerle kendi karasularımızda ticaret yapma hakkımızı yani kabotaj hakkımızı kapütilasyonlarla yabancılara devretmişiz.

Bir devletin bir anlaşmaya bağlı olarak başka devletlere tanıdığı iktisadi ve sosyal ayrıcalıklara kapitülasyon deniyor. Geniş anlamıyla kapitülasyon ticari açıdan baş eğmek, teslim anlaşması yapmak anlamlarını taşıyor. Bir ülkenin kendi kara sularında yük ve yolcu taşıma hakkı da kabotaj olarak isimlendiriliyor. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde çeşitli nedenlerle yük ve yolcu taşıma hakkımız Batılı devletlere verilmiş ve deniz ulaştırmasının büyük bir bölümü ile önemli limanların işletmesi yabancılara devredilmiş ve biz kendi denizlerimizde ticaret yapamaz duruma gelmiştik. Düşünün 1915 yılında İtilaf Devletleri’ne ait donanmanın İstanbul’u ele geçirmelerini önlemek için Çanakkale’de 250 bin şehit verirken, yine bu devletlere ait ticaret gemileri İstanbul’da ve diğer önemli liman şehirlerimizde elini kolunu sallayarak kendilerine sağlanan kapitülasyonlar nedeniyle serbestçe ticaret yapıyorlardı. Trajikomik değil mi?

Yüce Önder Atatürk’ün savaş alanında kazandığı zaferlerin ekonomik alanda da elde edilmesi yolunda başlattığı hareket sonucunda yabancı ülke gemilerine tanınan kabotaj hakkı Lozan Barış Antlaşması ile kaldırıldı. Sürecin tamamlanması için yapılan çalışmalar 1926 yılında tamamlandı ve “Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) ve Limanlarla Karasuları Dâhilinde İcrayı Sanat ve Ticaret Hakkında 815 sayılı Kanun” 20 Nisan 1926 tarihinde kabul edilerek 1 Temmuz 1926 tarihinde yürürlüğe girdi. Böylelikle Türk karasularında yük ve yolcu taşıma hakkı Türk gemilerine verilerek ülkemizin bu alanda da ekonomik bağımsızlığı sağlanmış oldu.

Bu yıl çeşitli deniz şenlikleriyle 98’inci yıl dönümünü kutladığımız Denizcilik ve Kabotaj Bayramımız tüm denizcilerimize, denize gönül verenlere ve milletimize kutlu olsun.

stanbul, 15 Temmuz 2024

Faruk Ömrüuzak
Faruk Ömrüuzak
KÖŞE YAZARI

Yorumlar (0)

Yorum yazmak için üye girişi gerekiyor.

E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.

İlgili Haberler

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?
Yazarlar

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?

Birönceki yazıda “cool” kavramını ele almış ve arkasında özgünlük, cesaret, zahmetsizlik ve aidiyet duygusu yaratabilmek olduğunu vurgulamıştık. Şimdi asıl soruya gelelim. Sigortacılık bu tabloda nerede duruyor? Sigortacılık gerçekten cool bir sektör olabilir mi? Kabul edelim, yeni neslin gözünde sigorta hiç de cool değil. Bürokrasi, kağıt evraklar, upuzun poliçe metinleri, karmaşık süreçler, reddedilen tazminatlar. Ayrıca bir…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?
Yazarlar

Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?

Birbinanın temelinde çatlaklar vardır. Uzmanlar uyarır: “Derhal önlem almalıyız. Bu bina çökebilir.” Cevap hazırdır: “Hiç gerek yok, boşuna uğraşmayın. Her şey yolunda.” Bir hafta sonra bina çöker, 15 insan hayatını kaybeder. İşte o zaman herkes harekete geçer. Soruşturmalar açılır, sorumlular aranır, bina güçlendirilir. Peki, o insanlar hayattayken neden aynı kararlılık gösterilmemiştir? Bir otelin yangın merdiveni…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yaşam Kalitesi
Yazarlar

Yaşam Kalitesi

Ailece kullandığımız bir uygulama var. Kimin o an nerede olduğunu, ne hızla hareket ettiğini (araçta veya yaya), araçta isek aracın yaptığı trafik ihlallerini (hız, ani şerit değişikliği vs) gösteriyor, gerçek zamanlı olarak bir de. Belki bir toplumun tamamını böyle kontrol edemezsiniz, etmemelisiniz hatta; bireysel özgürlükler, haklar, mahremiyet vs anlamında. Ama en azından gönüllü olanları, buna…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Cumhuriyet Bayramı
Yazarlar

Cumhuriyet Bayramı

Sonbaharın biraz daha hüzün getirdiğinden bahsetmiştim son yazımda; konumuz hazan ve hüzündü. Göreceli olarak ekim ayının daha da hüzün ayı olduğunu söylemek mümkün ama bana göre hiç de öyle değil. Ekim ayı Cumhuriyetin kurulduğu, bir ulusun yeniden doğduğu ay. Sevinç, neşe, ışık, coşku dolu… Bu yıl Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutluyoruz. Ne mutlu bize… Cumhuriyetin kurulmasına…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi
Yazarlar

Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi

Yapay zekâ, iklim riskleri ve değişen müşteri beklentileri sigortacılığın kâr modelini yeniden yazmayı zorunlu kılıyor. Yeni dönemde başarı faktörlerinde ortaya çıkan farkı, en fazla poliçeyi satanlar değil, riski en iyi yönetenler yaratacak. Sigorta sektöründe rekabetin kuralları değişiyor. Artık başarı yalnızca daha fazla poliçe satmakla değil; riski doğru fiyatlamak, maliyetleri yönetmek, teknolojiyi etkin kullanmak ve müşteriye…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Primleri azaltan sağlık sigortacılığı
Yazarlar

Primleri azaltan sağlık sigortacılığı

Geçtiğimiz ay temelini attığımız özel sağlık sigortacılığında çağdaşlaşma vizyonunu, sektörel ezberleri kökten değiştiren derinlemesine bir dönüşümle masaya yatırmak istiyorum. Senelerdir geleceği bugünden okumanın ne kadar değerli olduğunu savunuyorum. Geleneksel sağlık sigortacılığı uzun yıllar boyunca “hasta olduktan sonra masrafı ödeyen” bir finansal havuz mantığıyla çalıştı. Çağdaşlaşma ise bu yapıyı terk edip, “hastalığı önleyen, veriyi yöneten ve…

30 Ekim 2026·3 dk okuma