Adendum’dan BES katılımcılarına özel Fon Bilgilendirme Portalı

Emeklilik hayatına yönelik en cazip tasarruf aracı olan BES’in katılımcılarına özel olarak hazırlanan Fon Bilgilendirme Portalı’nı Adendum Kurucu Ortağı Ali Haydar Elveren anlattı.

Bireysel Emeklilik Sistemi, devlet katkısı ve fon getirileri dikkate alındığı orta vadeli ve emekliliğe yönelik en cazip yatırım aracı olmaya devam ediyor. Adendum Teknoloji tarafından BES katılımcılarına özel olarak hazırlanan BES katılımcılarına özel olarak hazırlanan Fon Bilgilendirme Portalı’nı Adendum Kurucu Ortağı Ali Haydar Elveren ile konuştuk.

Katılımcılara Özel Fon Bilgilendirme Portalı nedir?

Bireysel Emeklilik Sistemi katılımcıların katkıları, bunlara verilen devlet katkısı ve yatırım gelirlerinden oluşmakta. Bu açıdan toplam birikim için yatırım getirisinin nasıl geliştiği oldukça önemli. Yatırımların iyi gelir elde etmesi ve değişen ekonomik durumlardan azami fayda sağlaması için katılımcının fonları ve getirileri hakkında doğru ve karşılaştırılabilir bilgiye ihtiyacı var. Şirketler kısmen katılımcılarına kendi fonları ile ilgili verebiliyorlar. Katılımcının sistemdeki diğer sözleşmelerini görmeleri ise ancak Takasbank sadece fon birikimi olarak görülebiliyordu.
Adendum Teknoloji olarak, katılımcının karşılaştırılabilir şekilde bir şirketteki birden fazla sözleşmesi veya diğer şirketlerdeki sözleşmeleri hem birbirleriyle hem de aynı karşılaştırma döneminde kendi seçtikleri alternatif yatırım araçlarının getirileriyle karşılaştırabilecekleri bir portal yarattık. Getiri oranı olarak da fonların getirisi değil katılımcı fonlarının iç verimini esas aldık. Bu hem katılımcılara hem de katılımcılara daha iyi hizmet vermek isteyen acente ve bireysel emeklilik aracılarına da büyük katkı sağlayacak bir uygulama. Halen ücretsiz olarak Adendum Teknoloji’nin bir ürünü olarak www.addvice.com.tr sitesinde kullanıma açık.

Mevcut kırılgan ekonomik ortamda BES’in getirileri ne durumda?

Sistemin toplam getirisine ve fon türleri bazında ağırlıklı getiriye bakıldığında, 2020 yılının ilk 10 ayında BES’teki ağırlıklı getiri %22,3 düzeyinde, enflasyonun üzerinde %10’u aşan bir getiriden söz ediyoruz. Yabancı para cinsinden kamu borçlanma kâğıtlarına yatırım yapan fonların ağırlıklı getirisi %32,4 düzeyinde gerçekleşmiş, altına yatırım yapan emeklilik yatırım fonlarının getirisi ise %70,1 düzeyinde. Dolayısıyla sistemde elde edilen getiriler oldukça tatminkâr. Aynı fon türlerinde bile BES aracılığı ile yatırım yapmak daha değerli. Üstelik bu getirilere bir de %25’lik devlet katkısını eklediğinizde dalgalı piyasalarda da BES en cazip yatırım aracı durumunda.

Sistemdeki katılımcılar en çok neye dikkat etmeli?

Pandeminin de etkisiyle piyasaların dalgalı seyir izlediği bu dönemde BES katılımcıları açısından en önemli konu birikimlerin gerek enflasyon gerekse yabancı para birimleri karşısında değerini koruması ve mümkünse reel getiri elde etmesi. Bir diğer ifade ile ekonomik gelişmelere bağlı yatırım araçlarındaki hareketliliklerden kısmen pay alması ve getirisini artırması. Bu amaçla az fakat yeterli ölçüde birikimlerinin emeklilik yatırım fonları arasındaki dağılımını değiştirmeleri gerekebilir.

Katılımcının BES’teki fon getirilerini takip etmesi yeterli mi?

Öncelikle, getiri konusunda farkına varılması gereken önemli bir husus, emeklilik yatırım fonlarının getirisi ile katılımcının sözleşmede elde ettiği getirinin birbirinden farklı olduğu. Her bir emeklilik yatırım fonunun getirisi klasik dönem başı-dönem sonu getiri bilgisini vermekte. Bu bilgi fonun içindeki varlıkların o dönemdeki değer kazancını ifade ediyor ve kurumsal yatırımcılar için veya fon seçimi yapacak olan katılımcı için önemli. Ancak katılımcının kendi getiri analizinde bu baş-son getiri yöntemi önem arz etmemekte. Çünkü katılımcı yıl içerisinde farklı tarihlerde katkı payı ödemesi veya fon karma değişiklikleri yapar. Bu işlemler sonucunda farklı fiyatlardan toplam birikimine yeni fon alım ve satımları yapılır. Esas olması gereken ve katılımcının odaklanması gereken kendi birikimlerinin ve yıl içerisinde yatırdığı katkıların ve fon değişikliklerinin sonucunda oluşan kişisel birikimlerinin getirisi. İşte portalımız bu ihtiyacı gidermek amacıyla oluşturuldu ve katılımcıya kendi birikimleri, katkı ödemeleri ve fon değişim hareketleri sonucu oluşan gerçek getirisini gösteriyor.

BES katılımcıları kendi getirilerini nasıl takip edecek peki?

Önemli olan birey bazlı gerçek getirilerin elde edilmesidir. BES uzun vadeli emekliliğe yönelik bir yatırım. Diğer taraftan günlük olarak da birikimlerin takip edilmesine gerek duymayan bir sistem. Ancak ekonomide bir değişim olduğunda bu değişimin etkileri birikimlere olumlu veya olumsuz yansıyacaktır. Tüm bu durumlar, BES’te fon bazında getiri hesaplamasının yanında birey bazlı getiri hesaplamasının yapılmasını zorunlu kılıyor. Ancak, birey bazlı getiri hesaplaması karmaşık ve zaman alıcı bir iş. Kullanılabilecek en yaygın yöntem ise iç verim yöntemi.  

Tam da bu noktada, Adendum Teknoloji katılımcıların bu ihtiyacına çözüm sunan bir portalı herhangi bir hizmet bedeli talep etmeksizin kullanıma sunmuş durumda. Adendum Teknoloji’nin web sitesine (www.addvice.com.tr) kayıt olan tüm katılımcılar bu hizmetten yararlanabiliyor. Katılımcılar kayıt olduktan sonra kendi verilerini web sitesine yükleyip BES’teki topyekûn birikim ve getiri durumunu veya her bir sözleşmesi bazında durumunu gözlemleyebiliyor. Üstelik veri yükleme işlemini kolay ve hızlı şekilde yapılabilmekte. Portal üzerinden “fon getiri” raporunu indirebilmekte ve dilerse kendisi bu raporu e-posta adresine gönderebilmekte.

Bu portal hakkında biraz daha detaylı bilgi verebilir misiniz?

www.addvice.com.tr içerisinde üye olunduktan sonra “Size özel” kısmında “Emeklilik Fonlarım ve Getirilerim” olarak adlandırılan alt bölüm var. Burada; katılımcı bilgilerini kolaylıkla güncelleyerek;

• • Sadece bir emeklilik şirketinde değil tüm şirketlerdeki emeklilik sözleşmelerinde iç verime göre elde edilen konsolide getiri, diğer bir deyişle BES’te elde edilen topyekûn getiri görülebilmekte.
  • Buna ek olarak BES’teki toplam getirinin yanında, her bir şirkette ve varsa birden fazla sözleşmesi için sözleşme bazındaki getiriler ayrı ayrı gösterilmekte.
  • Tüm sözleşmelerdeki konsolide fon karması, yani BES’teki yatırım karması görülebilmekte. Bunun yanında sözleşme bazında fon karması görülebilmekte.
  • En önemlisi de katılımcı ister toplam, ister sözleşme bazında kendi getirisini piyasadaki kendi seçtiği diğer yatırım araçlarının aynı dönemdeki getirisi ile karşılaştırarak performans değerlendirmesi yapabilmekte.

Adendum tarafından kullanıma sunulan “Emeklilik Fonlarım ve Getirilerim” portalı üzerinden bu bilgileri edindikten sonra katılımcılara düşen görev, ekonomik gelişmelere ve risk beklentilerine uygun şekilde belirli dönemlerde emeklilik sözleşmelerindeki fon karmasını ve getirisini gözden geçirip, kendi risk-getiri profiline uygun fonlara geçiş yapmasıdır. Katılımcıların yılda 6 defa fon karmasını değiştirme hakkı var. BES’te elde edilecek getiriye etki eden yegâne faktör ise oluşturulacak ve zamanı geldiğinde değiştirilecek bu fon karmasıdır.

Fon değiştirecek kadar finansal bilgisi olmayan katılımcılar ne yapmalı?

Doğru analiz ve karar almayı destekleyecek bir bilgi doğru fon karmasını getirir. Katılımcıların, fon karmalarını değiştirmekte zorlanmaları veya finansal piyasalara dair yeterli bilgiye sahip olmamaları halinde iletişimde olduğu bireysel emeklilik aracısından veya acentesinden destek alma imkanı bulunmaktadır. Sistemdeki genel işleyişe baktığımız zaman, bireysel emeklilik aracısı veya acente, sadece ekonomik piyasalardaki genel gidişata ve mevcut finansal konjonktüre göre katılımcıya öneri ve bilgilendirmede bulunuyor. Ancak genel geçer bilgilere dayalı katılımcının kişisel durumunu göz önünde bulundurmayan bu öneri ve bilgilendirmeler yetersiz ve bazı durumlarda yanlış oluyor.

İşte “Emeklilik Fonlarım ve Getirilerim” portalından alınacak PDF formatındaki rapor sayesinde; 

• • Bu raporun acente veya BES aracısına iletilmesi ile acente veya BES aracısı müşterisinin Bireysel Emeklilik Sistemi’ndeki durumunu birkaç dakika içinde detaylı şekilde görebilecek,
  • Müşterisinin durumu hakkında daha donanımlı hale gelecek ve taleplerine en doğru şekilde cevap olabilecek.
  • Üstelik birden fazla sözleşmesi olan, hele hele sözleşmeleri farklı şirketlerde olan katılımcıların, diğer sözleşmelerdeki getiri durumunu, fon karmasını, birikim tutarını ve  genel performansını da görebilecek,
  • Katılımcının BES’teki topyekûn tasarruf durumunu analiz ederek en doğru yönlendirmeyi yapabilecektir.

Uygulama sektördeki diğer paydaşlara ne gibi avantajlar sağlıyor?

“Emeklilik Fonlarım ve Getirilerim” uygulaması, birincil düzeyde katılımcılara odaklanmakla birlikte dolaylı olarak bireysel emeklilik aracılarına, acentelere ve emeklilik şirketlerine de fayda sağlamakta. Uygulamamız, farklı şirketlerde olsun veya olmasın katılımcının BES’teki tüm sözleşmelerini değerlendirdiği için, emeklilik şirketleri arasındaki rekabeti ve dolayısıyla sistemin performansını ve hizmet kalitesini artırıcı etkisi bulunuyor. Ek olarak, kendisine özel bilgilendirme ve yönlendirmeler yapıldığını gören müşteri ile aracısı arasında karşılıklı güven ve bağlılık üzerine kurulu sağlıklı bir ticari ilişki tesis edilmesine olanak sağlıyor. Müşteri sadakatinin meyvesi olarak da acentenin veya aracının gelirlerinin artmasına ve daha da önemlisi süreklilik kazanmasına imkan sunuyor.

27 Ekim’de BES’in kuruluş yıldönümü vardı? Bireysel Emeklilik Sistemi kurulurken hedef neydi?

Geçtiğimiz Ekim ayında 17. yılını kutlayan Bireysel Emeklilik Sistemi özü itibarıyla uzun vadeli bir yatırım ve tasarruf sistemi olarak tasarlandı. BES’in öncelikli amacı katılımcıların emeklilik döneminde refah seviyelerini koruyabilecekleri bir birikim ve emeklilikte Sosyal Güvenlik Sistemi’nden alacakları emeklilik maaşına ek bir gelir sağlamak. Buna ek olarak, piyasaların derinleşmesine ve yatırımların finansmanına da hizmet ediyor. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de böylesine güvenilir ve yararlı bir sisteme devlet katkısı ve vergi indirimi kapsamında oldukça cömert teşvikler sunulmakta. BES, bu teşvikler ve geçmiş 17 yılda elde ettiği yüksek getiriler sayesinde en karlı ve cazip yatırım araçlarından biri haline gelmiş durumda.

Bu hedefe ulaşılabildi mi? Başarılı oldu mu?

Geldiğimiz noktada BES oldukça başarılı ve katılımcıların güven duydukları bir sistem diyebiliriz. Bu yapısı ve performansı ile belki daha da iyi olabilirdi ama ekonomik koşullar da dışsal bir faktör olarak etkiliyor. Sistemin temel sayısal göstergelerine bakacak olursak, 13 Kasım 2020 itibarıyla 154,5 milyarı gönüllü katılımlı, 11,2 milyarı otomatik katılımlı BES’te olmak üzere toplamda 165,7 milyar TL fon büyüklüğüne ulaşılmış durumda. Bu tutar GSYİH’in yaklaşık %4’üne karşılık geliyor. Amerika, İngiltere, Hollanda gibi emeklilik sistemlerinin ülke ekonomisini domine edici düzeye ulaşması için geçen uzun süreleri göz önünde bulundurduğumuzda, ülkemizdeki BES’in 17 yıllık bir dönemde iyi bir performans gösterdiğini söyleyebiliriz. Katılımcı sayısına baktığımızda sistemde 12,6 milyon katılımcı tasarruf ediyor. Diğer bir deyişle her 6 Türk vatandaşından 1’i sistemde yer alıyor. Sisteme geçmişte girmiş ama farklı sebepler nedeniyle ayrılmış katılımcıları düşünürsek daha iyi bir penetrasyondan söz edebiliriz.