Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi için sektör hazır

 Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi için sektör hazır

Hem sektör hem de vatandaş tarafından beklenen en büyük gelişmeler arasında hükümetin tasarruf miktarını artırmak için planladığı sıradaki adım olan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) bulunuyor. Ekim ayındaki istihdam kalkanı paketinde yer alacağı söylenen uygulamanın 2022 yılına kadar hayata geçirileceği düşünülüyor. Sektördeki emeklilik şirketleri ise yeni uygulamaya hazır. 

Uzun süredir ülkemizin gündeminde olan ve ülkedeki tasarruf seviyesini artırmayı hedefleyen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nde son döneme yaklaşılıyor. 2019 yılının sonunda Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak tarafından tanıtımı yapılan Yeni Ekonomi Programı’nda duyurulan ve ülke gündemine oturan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi için görüşmeler ve istişareler devam ediyor. Sistemin devreye gireceği tarih için ise gelecek aydan 2022’ye kadar pek çok tahmin bulunuyor. 

KIDEMLE ENTEGRE MODEL

Son dönemde medyada yer alan haberlere göre ekim ayında Berat Albayrak tarafından açıklanması beklenen İstihdam Kalkanı Paketi’nin içine Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin de eklenmesi konuşuluyor. Burada yer alan bilgilere göre pakette öne çıkan modele göre, kıdem tazminatı hakkı kapsamında, her ay çalışanın brüt ücretinin yüzde 3’ü tamamlayıcı emeklilik hesabına aktarılacak. Kıdem tazminatının kalan kısmı ise (aylık brüt ücretin %5.33’ü) eskiden olduğu gibi işveren sorumluluğunda olacak. Bu modele göre, hesapta biriken tutarın %25’ini çalışanlar, 60 yaşını doldurduklarında alabilecekler. Kalan tutar ise emeklilik gelirini artırmak için, ek gelir olarak verilecek. İstisnai olarak; ilk konut alımı, evlenme, ağır hastalık, işten çıkış gibi durumlarında %10’luk tutar istisnai olarak hak sahibine ödenebilecek. 

OKS YENİDEN TES OLARAK KURGULANABİLİR

Tasarruf bilincinin ve çalışanların emeklilik dönemleri için birikimlerinin artırılması amacıyla 1 Ocak 2017 itibarıyla kademeli olarak devreye giren Otomatik Katılım Sistemi’nde (OKS) toplam fon birikimi 14 Ağustos 2020 verilerine göre 10 milyar lirayı geçti. Sistemde yer alan çalışan sayısı ise 5.5 milyon seviyesinde. Diğer taraftan, büyük beklentilerle uygulamaya konulan OKS’de cayma oranları dikkat çekiyor. Son rakamlar da gösteriyor ki, sistemde beklenen ilgiye ulaşılamadı. Emeklilik Gözetim Sistemi’nde yer alan tabloda sonlanan ya da cayma hakkı kullanılan sertifika oranının %71’i geçtiği görülüyor. Bazı sektör temsilcileri, OKS’nin yeniden kurgulanarak TES’e dönüştürülmesinin daha sağlıklı bir tasarruf modeli olabileceğini düşünüyor. Böyle bir dönüşümle OKS’de cayanların sisteme yeniden kazandırılması sağlanabilir. 

EMEKLİLİĞİNE YAKLAŞANLAR SİSTEME GİRMEYEBİLİR

Henüz detaylar tam olarak netleşmiş olmasa da TES ile beraber daha çok çalışma hayatının başında olanların hedeflendiği düşünülüyor. Emekliliğine az kalan çalışanların TES’e zorunlu olarak dahil edilemeyeceği, ancak arzu edenlerin isteğe bağlı olarak sisteme girebilmesinin yolunun açık olacağı görüşü bulunuyor. Çalışanlar tarafından kazanılan hakların ne şekilde değerlendirileceği ise en çok merak edilen konu. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarına göre uygulanan modelde bu hakların korunması esası bulunacak. Sistemin detayları önümüzdeki günlerde netleştikçe, bu taraftaki kurgu da ortaya çıkmaya başlayacak.  

OKS’DE DEVAM EDEN GEÇERLİ SÖZLEŞME SAYISI %30’UN ALTINDA

Çalışan Fon Tutarı: 10 milyon lira
Devlet Katkısı: 315 milyon lira
Çalışan Sayısı: 5.5 milyon
Sözleşme Sayısı: 6.9 milyon

BES’TE KATILIMCI SAYISI 6 MİLYON 850 BİN

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), içinde bulunduğumuz küresel Koronavirüs pandemisi döneminde dalgalanmalarla karşılaşsa da genel olarak iyi bir performans gösterdiğini söyleyebiliriz. Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından açıklanan 14 Ağustos 2020 verilere göre BES’te katılımcı sayısı 6 milyon 853 bini bulurken, toplam fon büyüklüğü 7 Ağustos verilerine kıyasla 900 milyon lira gerileyerek 143 milyar 600 milyon liraya ulaştı. Toplam fon büyüklüğünün 125 milyar 140 milyon lirası katılımcılardan gelirken sistemdeki devlet katkısı 18 milyar 505 milyon liraya oldu.


 

Axa Hayat ve Emeklilik Başkan ve İcra Kurulu Üyesi Olgun Küntay: Sektör bu görevi karşılayacak olgunluk düzeyinde

“Bu görev kamu idaresi tarafından emeklilik şirketlerine verildiği takdirde sektörümüzün bu görevin üstesinden gelebilecek olgunluk düzeyine erişmiş durumda olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.”

TES’in (Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi), ülkemizin özel emeklilik yolculuğunda, BES (Bireysel Emeklilik Sistemi) ve OKS’den (Otomatik Katılım Sistemi) sonra üçüncü önemli aşama olarak gündemlerine girmiş durumda olduğunu belirten Axa Hayat ve Emeklilik Başkan ve İcra Kurulu Üyesi Olgun Küntay, sistemin içeriğine ait henüz bir netlik bulunmadığını belirtti.

2018 yılının Eylül ayında Yeni Ekonomik Program’da (YEP) OKS’nin yeniden yapılandırılarak sürdürülebilir hale getirilmesine değinilmesini takiben, 2019 yılı Nisan ayında YEP, Yapısal Dönüşüm Adımlarının açıklandığını ifade eden Küntay, “Bu defa (OKS kastedilerek) BES’in yeniden yapılandırılması ve kıdem tazminatı reformu ifadelerine yer verildi” dedi. 11’nci Kalkınma Planı’nda OKS’nin sistemde kalış süresini artıracak şekilde yeniden düzenleneceği ve kıdem tazminatı ile entegre edileceği hususunun geçtiğini ifade eden Küntay, süreci şöyle anlattı: “Orta Vadeli Program (2020 – 22) içeriğinde TES’in sosyal tarafların mutabakatı ile hayata geçirileceğinden bahsedildi. 

Takiben, 2020 Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda OKS’nin sistemde kalış süresini artıracak şekilde yeniden düzenlenerek TES’e dönüştürüleceğine ve sosyal tarafların mutabakatı ile hayata geçirileceğine yer verildi. İlave olarak meslek esaslı tamamlayıcı emeklilik kurumlarının geliştirilmesinin sağlanacağından söz edildi” şeklinde konuştu. 

MUTABAKAT KARŞILIKLI ADIMLARLA OLUŞACAK

Son olarak, konunun Haziran ayında Cumhurbaşkanı tarafından yeniden gündeme getirildiğini belirten ve TES’in 2022 yılında başlayacağı ifade edildiğini söyleyen Küntay, sözlerine “İlgili otoritelerden ilave açıklamalar geldikçe, mevcut kayıt bazlı kıdem tazminatı sisteminin kısmen veya tamamen nakit bazlı bir sisteme çevrilmesinin amaçlandığı ancak ilgili bütün sosyal tarafların mutabakatının oluşmasının, sistemin özellikleri üzerinde belirleyici olacağı ortaya çıkmaya başladı” şeklinde devam etti. “Tartışmalar derinleştikçe, kamu, işverenler ve çalışan sendikaları arasında farklı bakış açıları olduğu da göründü” diyen Küntay, tarafların mutabakatının ancak zaman içinde ve karşılıklı adımlar ile oluşabileceğini söyledi. Sektörün böyle bir sistem için yeterli düzeyde tecrübe, birikim ve uzmanlığa sahip olduğu vurgulayan Küntay, “Bu çerçevede yaratılacak fonların yönetiminin bireysel emeklilik şirketleri tarafından yürütüleceği de konuşuldu. Bu husus da kesinleşmiş durumda değil, ancak bu görev kamu idaresi tarafından emeklilik şirketlerine verildiği takdirde sektörümüzün bu görevin üstesinden gelebilecek olgunluk düzeyine erişmiş durumda olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz” diyerek sözlerini noktaladı. 


AvivaSA CEO’su Fırat Kuruca: TES’in uzun vadede ülkemizin lehine olacağını düşünüyorum

“Beklentimiz Otomatik Katılım’ın daha güçlü bir şekilde kurgulanarak Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne (TES) dönüşmesi. Hem vatandaşların, hem sektörümüzün hem de uzun vadede ülkemizin lehine olacağına inanıyorum.”

Yeni Ekonomi Programı’nda (YEP) yer alan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin, Türkiye’deki toplam tasarruf oranını yukarı çekmeyi, toplamda emeklilik sisteminin aksayan yönlerini aşmayı ve mümkünse sektörün potansiyelini yükseltmeyi hedeflediğini ifade eden AvivaSA CEO’su Fırat Kuruca, gelmesi beklenen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi ile ilgili açıklamalarda bulundu. TES ile bireysel hesaba dayalı kıdem tazminatı fonu kurulmasının öngörüldüğü dile getiren Kuruca, böylelikle yurt içi tasarrufların artırılması ve ikinci bir emekli aylığı bağlanarak sosyal güvenlik sistemi üzerindeki yükün azaltılmasının amaçlandığı belirtti. “Beklentimiz Otomatik Katılım’ın daha güçlü bir şekilde kurgulanarak Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne dönüşmesi” diyen Kuruca, “Hem vatandaşların, hem sektörümüzün hem de uzun vadede ülkemiz lehine olacağına inanıyorum. Cumhurbaşkanlığından gelen açıklamalar, yeni sistemin 2022 yılında yürürlüğe gireceğine işaret ediyor” şeklinde konuştu. Emeklilik şirketlerinin TES’in kurulmasında aldıkları rol hakkında da görüşlerini paylaşan Kuruca, bu konuda çalışmaların yapıldığını ve düzenlemelerin görüşülmeye devam ettiğini aktardı. Kuruca, “Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programında Bireysel Emeklilik kapsamında yer alan yeni düzenlemeler; BES’te Kısmi Çekiş, BES’te Yaşa Göre Devlet Katkısı Farklılaştırması, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi ve Dövizli BES konularıdır. Bu konulardaki çalışmalar ve alt düzenlemeler devam ediyor” şeklinde konuştu. AvivaSA özelinde de bilgi veren Kuruca, “AvivaSA olarak biz de istişare sürecine dahil oluyoruz. Şirket olarak elbette sürece ilişkin iş planımızı yapıyoruz. Düzenlemeler son halini alınca daha net bir plandan bahsetmek doğru olacaktır” dedi. 

MÜŞTERİ MEMNUNİYETİNİ DETAYLAR BELİRLEYECEK

Kuruca, TES’in çalışanlar üzerindeki etkilerinden bahsetmek için öncelikle sistemin detaylarının ortaya çıkması gerektiğini dile getirdi. Otomatik Katılım’da sisteme tekrar dahil edilmenin ele alınması gerektiğini belirten Kuruca, şunları söyledi: “Biliyorsunuz benzer bir şekilde Otomatik Katılım konusu var. Otomatik Katılım’da sisteme tekrar dahil edilme bir yıl ertelenmişti. Erteleme ile birlikte 2021 yılı başında mevzuata göre sistemden cayan ve çıkanların (45 yaş altı) sisteme tekrar dahil edilmesi gerekiyor. Ancak geldiğimiz noktada TES ile birlikte sisteme tekrar dahil edilmenin de yeniden ele alınması söz konusu. İlerleyen günlerde Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin detayları netleştikçe OKS’nin de detayları belirlenecektir. Dolayısıyla, detaylar belirlenmeden bu konuda fikir yürütmek doğru olmayacaktır. Çalışanların memnuniyet derecesi sistemin detayları ile paralel olacaktır.”

Yeni modelin başlamasıyla beraber sektöre yapılabilecek yatırımları da değerlendiren Kuruca, “Sektördeki şirketlerin, Otomatik Katılım Sistemi’ne geçiş sürecini ve operasyonlarını başarılı şekilde yönettiğini gözlemledik. Dolayısıyla TES’in sektöre yeni oyuncuların girişine neden olacağı aynı sisteme girmesi muhtemel katılımcı sayısı aynı düzeyde olacaktır ve dolayısıyla sektöre yeni oyuncuların girişi sadece dağılımı etkileyecektir” dedi. Kuruca, sözlerini şöyle sonlandırdı: “Sektörü önümüzdeki dönemde de büyütmeye ve geliştirmeye yetecek sayıda ve nitelikte yerli ve yabancı şirket olduğunu düşünüyorum.”

Avatar

Umut Deniz Elçi

İlginizi Çekebilir