Medeniyet/Deniyet
KELİMELERİ köküne ayırıp, nereden geldiklerini araştırmayı çok severim. Benim için kelimenin anlamı çok daha kuvvetli oluyor kökünü bildiğim zaman.
Bu defa Medeniyet kelimesi geldi gündemime.
Arapça’ da “şehir” anlamına gelen Medine isminden Osmanlı Türkçesinde türetilmiş bir kelimedir. Medeniyet kelimesi kök anlam itibarı ile yönetmek, malik olmak anlamlarına gelen din mastarı ile ilişkili olarak da anlamlandırılmıştır. Medeni, medini, “şehre ait”, “şehre mensup”, “şehirli” anlamlarına gelir. Medine kelimesinden türetilmiş olup, ‘şehirde toplu bir şekilde yaşamak’ manasına gelir. Şehirde yaşayanlara medenî, çölde ve çadırda yaşayanlara da bedevî denilir. Birinci hayat tarzına medeniyet, diğerine ise bedeviyet adı verilir.
Arapça medeniyet kelimesinin başındaki mim harfinin kaldırılmasıyla geriye kalan arapça “deniyet” kelimesinin “vahşilik, alçaklık” anlamını işaret etmek üzere kullanılan tanımdır.
Malumdur ki, insan tek başına yaşayamaz, diğer insanlarla bir arada yaşamaya mecburdur. Zira insan, kendi ihtiyaçlarını tek başına karşılayamaz. Onun için diğer insanlarla birlikte yaşaması, yardımlaşması ve böylece hayatını devam ettirmesi şarttır. Çünkü: İnsanın fıtratı medenîdir.
Medenî insan; yardımlaşma, istikamet, adalet, merhamet, hamiyet gibi güzel değerleri hayatına mal etmek için gayret gösterir. Medeniyeti sadece “maddî terakki”, “fen ve sanatta ileri gitme” olarak görmek doğru değildir. Medeniyetin ölçüsü insana verdiği değere ve ona götürdüğü hizmete göre değerlenir.
Eski Yunan ve Roma uygarlıklarında da görülmesine rağmen sömürgecilik esas itibarıyla 15. yüzyılda Coğrafi keşiflerle başlamıştır. Coğrafi keşiflerle başlayan sömürgecilik hareketleri sonucunda dünya egemenliği Doğu’dan Batı’ya geçmiştir.
Sömürgeciliğin ortaya çıkmasının ana nedenleri şunlar olmuştur;
- Doğu’nun zenginliklerine ulaşma isteği
- Bilimsel ve teknik alanda yaşanan gelişmeler
- Coğrafi Keşifler
- Alternatif ticaret yollarının bulunması
- Hammadde ve pazar arayışları
- Üretim artışları
- İnsan gücü ihtiyacının artması
- Hıristiyanlığı sömürülen ülkelerin yerlilerine kabul ettirmek.
Mehmet Akif, II. Meşrutiyet sonrası siyasi ve edebiyat tarihimizde üzerinde en çok konuşulan ve tartışılan isimlerin başında gelir. Akif’in en belirgin özelliği şiirlerinde ve nesirlerinde ortaya koyduğu tenkitçiliğidir. İnsanların mensubu olduğu toplumu eleştirmeleri kolay değildir. Oysaki Akif, şahidi olduğu olaylardan hareketle yaşadığı cemiyeti ve insanları çok ağır ifadelerle eleştirmiştir. Bu vasıf onun karakterinin bir özelliği olarak karşımıza çıkar. Akif’in eleştirdiği unsurların başında medeniyet algısı gelmektedir. O bilinenin aksine medeniyet karşıtı ve medeniyet düşmanı değildir. Mehmet Akif, sömürgeci devletlerin mazlum milletleri ezmek için kullandığı saldırgan medeniyete karşıdır. Akif, gerçek medeniyete değil adına medeniyet denilen, insanlığı kahreden, eli silahlı ve kanlı, vahşi davranışlar sergileyen zihniyete karşıdır. “Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar/ ‘Medeniyet!’ dediğin tek dişi kalmış canavar?” hepimizin ezbere bildiği bir cümle!
Batı Medeniyetini “tek dişi kalmış canavar” olarak gösteren Akif’i eleştirenler olmuştur. Ona medeniyet karşıtı, geri kafalı, tutucu diyenler eksik değildir. Akif’in “canavar” olarak nitelediği, Avrupa’nın bilimi veya teknolojisi değildir. Çabuk gelişen sanayisine ham madde ve ürünlerine pazar bulmak için giriştiği insanlık dışı sömürgeci hareketleridir. Batı Avrupalılar 19. yy.’ın başında önemli bir güç elde ettiler. Güç kazandılar, güçlü duruma geldiler. Güçlü duruma geldikten sonra yavaş yavaş bütün dünyayı istila etmeye yöneldiler.
İşte medeniyet götürdükleri düşünülen bu hareketleri aslında Deniyet olarak halkların hafızasına kazınmış ve tek dişi kalmış canavar olarak nitelenen Medeniyet aslında Deniyet olarak vücut bulmuştur. Tek dişi kalmış canavar olan şey MEDENİYET gibi bir olgunun adı olamaz, olsa olsa DENİYET olur.

İlgili Haberler

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?
Birönceki yazıda “cool” kavramını ele almış ve arkasında özgünlük, cesaret, zahmetsizlik ve aidiyet duygusu yaratabilmek olduğunu vurgulamıştık. Şimdi asıl soruya gelelim. Sigortacılık bu tabloda nerede duruyor? Sigortacılık gerçekten cool bir sektör olabilir mi? Kabul edelim, yeni neslin gözünde sigorta hiç de cool değil. Bürokrasi, kağıt evraklar, upuzun poliçe metinleri, karmaşık süreçler, reddedilen tazminatlar. Ayrıca bir…

Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?
Birbinanın temelinde çatlaklar vardır. Uzmanlar uyarır: “Derhal önlem almalıyız. Bu bina çökebilir.” Cevap hazırdır: “Hiç gerek yok, boşuna uğraşmayın. Her şey yolunda.” Bir hafta sonra bina çöker, 15 insan hayatını kaybeder. İşte o zaman herkes harekete geçer. Soruşturmalar açılır, sorumlular aranır, bina güçlendirilir. Peki, o insanlar hayattayken neden aynı kararlılık gösterilmemiştir? Bir otelin yangın merdiveni…

Yaşam Kalitesi
Ailece kullandığımız bir uygulama var. Kimin o an nerede olduğunu, ne hızla hareket ettiğini (araçta veya yaya), araçta isek aracın yaptığı trafik ihlallerini (hız, ani şerit değişikliği vs) gösteriyor, gerçek zamanlı olarak bir de. Belki bir toplumun tamamını böyle kontrol edemezsiniz, etmemelisiniz hatta; bireysel özgürlükler, haklar, mahremiyet vs anlamında. Ama en azından gönüllü olanları, buna…

Cumhuriyet Bayramı
Sonbaharın biraz daha hüzün getirdiğinden bahsetmiştim son yazımda; konumuz hazan ve hüzündü. Göreceli olarak ekim ayının daha da hüzün ayı olduğunu söylemek mümkün ama bana göre hiç de öyle değil. Ekim ayı Cumhuriyetin kurulduğu, bir ulusun yeniden doğduğu ay. Sevinç, neşe, ışık, coşku dolu… Bu yıl Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutluyoruz. Ne mutlu bize… Cumhuriyetin kurulmasına…

Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi
Yapay zekâ, iklim riskleri ve değişen müşteri beklentileri sigortacılığın kâr modelini yeniden yazmayı zorunlu kılıyor. Yeni dönemde başarı faktörlerinde ortaya çıkan farkı, en fazla poliçeyi satanlar değil, riski en iyi yönetenler yaratacak. Sigorta sektöründe rekabetin kuralları değişiyor. Artık başarı yalnızca daha fazla poliçe satmakla değil; riski doğru fiyatlamak, maliyetleri yönetmek, teknolojiyi etkin kullanmak ve müşteriye…

Primleri azaltan sağlık sigortacılığı
Geçtiğimiz ay temelini attığımız özel sağlık sigortacılığında çağdaşlaşma vizyonunu, sektörel ezberleri kökten değiştiren derinlemesine bir dönüşümle masaya yatırmak istiyorum. Senelerdir geleceği bugünden okumanın ne kadar değerli olduğunu savunuyorum. Geleneksel sağlık sigortacılığı uzun yıllar boyunca “hasta olduktan sonra masrafı ödeyen” bir finansal havuz mantığıyla çalıştı. Çağdaşlaşma ise bu yapıyı terk edip, “hastalığı önleyen, veriyi yöneten ve…











Yorumlar (0)
E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.