Enflasyon düzeltmesinde son durum

BİLİNDİĞİ üzere; Vergi Usul Kanununun (VUK) geçici 33. maddesi uyarınca, bilanço esasına göre defter tutar gelir vergisi mükellefleri ve kurumlar vergisi mükellefleri, 2023 yılı sonu itibariyla bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutmak zorundadır. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilecek olup, bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmayacak, geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul edilmeyecektir. 2024 yılı ve sonrasında ise durum farklıdır. VUK Mükerrer 298/A Maddesindeki şartların varlığına bağlı olarak (Yİ-ÜFE endeksindeki artışın belli oranları aşması gerekiyor.) 2024 ve sonraki yıllarda (geçici vergi dönemleri dahil) yapılacak enflasyon düzeltmelerinde; düzeltmeye tabi aktif ve pasif kalemlerin düzeltme farkları doğrudan dönem gelir tablosuna gelir ve gider olarak aktarılacak ve dolayısıyla dönem gelir/ kurumlar vergisi matrahı buna göre belirlenecektir.

2023 yılına ilişkin enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş değerler, 2024 yılı açılış değerleri olacak, 2024 yılında enflasyon düzeltmesi yapıldığında bu açılış değerleri Yİ-ÜFE artışı oranına göre bu defa 2024 yılı için düzeltilecektir. 2024 yılında amortismanlar, sabit kıymetlerin bu şekilde düzeltilmiş değerleri üzerinden hesaplanacak, düzeltmeye tabi kıymetler satıldığında maliyet olarak düzeltilmiş maliyet dikkate alınacaktır.

2023 ve sonraki yıllarda yapılacak enflasyon düzeltmesine ilişkin olarak 30 Aralık 2023 tarihli ve 2. Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de 555 Sıra No’lu VUK Genel Tebliği yayımlanmıştır. Genel Tebliğe göre; 2023 yılı sonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş değerler, ilgili kıymetin maliyet bedeli olarak dikkate alınacak olmakla birlikte, amortismana tabi olmayan kıymetlerin (arsa, arazi, hisse senetleri gibi) 2024 ve sonrasında satışında satış zararı çıkarsa bu zararın 2023 yılı enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan maliyet farkına isabet eden kısmı vergi matrahının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır. Amortismana tabi kıymetler için ise böyle bir kısıtlama tebliğde öngörülmemiştir. Tebliğdeki bu ifadelere dayanak teşkil edecek bir hüküm, VUK nun enflasyon düzeltmesi ile ilgili geçici 33. maddesi ve mükerrer 298/A maddesinde bulunmamaktadır. Tebliğdeki bu ifadeler nedeniyle vergisel açıdan ihtilafların oluşması ciddi bir ihtimaldir.

28 Aralık 2023 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 7491 sayılı Kanunla geçici 33. maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“Bankalar, 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki şirketler, ödeme ve elektronik para kuruluşları, yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri tarafından geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2024 ve 2025 hesap dönemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanankar/zarar farkı, kazancın tespitinde dikkate alınmaz. Bu fıkra kapsamında belirlenen dönemleri geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere bir hesap dönemi kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.”

Buna göre; sigorta şirketleri 2024 ve 2025 yılında enflasyon düzeltmesi yapacaklar ama aktif ve pasif kalemlerin gelir tablosuna yansıyan enflasyon düzeltme farklarını vergi matrahının tespitinde dikkate almayacaklardır. Bu hüküm; sadece fıkrada sayılan şirketleri kapsadığından bu kapsama girmeyen diğer bilanço usulüne göre defter tutan gelir vergisi ve kurumlar vergisi mükellefleri 2024 ve sonraki yıllarda yapacakları enflasyon düzeltmesinde, düzeltmeye tabi aktif ve pasif kalemlerin gelir tablosuna yansıyan enflasyon düzeltme farklarını vergi matrahının tespitinde aynen dikkate alacaklardır. Örneğin; sigorta acentelerinin 2024 yılında yapacakları enflasyon düzeltmesine ilişkin düzeltme farkları 2024 yılı matrahlarını etkileyecektir.