Yazarlar

Sektör ve sistemik risk!..

SİSTEMATİK riskler, ülke ekonomisini ilgilendiren ve işletme yönetiminden bağımsız müdahale edilemeyecek risklerdir. Finansal İstikrar Kurulu (Financial Stability Board), sistemik riski ‘finansal sistemin tamamında veya bir kısmında meydana gelen bir bozulmanın neden olduğu ve reel ekonomi üzerinde ciddi olumsuz sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyan, finansal hizmetlerin akışının aksaması riski’ olarak tanımlamaktadır. Kısaca sistemik riskler, sadece bir veya iki alanı değil, tüm finansal sistemi ve ekonomiyi tehdit edecek kadar büyük risklerdir. Ortaya çıkan ekonomik, politik ve sosyal değişimlerin finansal pazarları etkilediği durumda sistematik risk söz konusu olur. Piyasalarda yer alan tüm firmalar, bu durumdan aynı yönde ve aynı zamanda etkilenir.

Sistematik risk kaynakları olarak; piyasa riski, politik risk, satın alma gücü (enflasyon riski) riski, faiz oranı riski ve kur riski olarak sıralanabilir.

Sigorta sektöründe görülen primlerdeki sürekli artışın satın alma gücü riskini artırdığı ve prim genel düzeyinin yükselmesi sonucu, paranın poliçe satın alma gücünde azaldığı görülmektedir. Bununla birlikte, poliçe üretiminde de bir azalma söz konusu olmaktadır.

Sistematik risk, enflasyonun yüksek olduğu ekonomilerde öne çıkan bir risk olarak bilinmektedir. Çünkü enflasyon oranı bir belirsizliktir ve yatırımları olumsuz yönde etkilemektedir. Dolayısıyla enflasyon oranı yatırımcılar için risk unsurudur. Yatırım kararları alınırken enflasyon oranı yatırımcılar için bir kriter olur. Yatırımdan elde edilen getiri ancak enflasyonun üzerindeyse reel bir kazançtan söz etmek mümkündür. Satın alma gücü riski, enflasyon oranında ortaya çıkan yükselişin, paranın satın alma gücündeki azalış nedeniyle, finansal varlıkların fiyatlarını etkiler. Satın alma gücü riskinin kaynağını oluşturan enflasyon, beklenen getiri düzeyini etkilemesi nedeniyle finansal varlık yatırımlarının gerçek kârlılık düzeyinin hesaplanmasında dikkate alınması gereken bir faktördür. Finansal sistemdeki sistemik risk, sistemin bir kısmının temel ekonomik fonksiyonlarını yerine getiremez hale gelmesi ve dolayısıyla reel ekonomiye zarar vermesi tehlikesinden kaynaklanmaktadır. Sigorta firmaları, bireysel bir firmanın sistemik sonuçlarla birlikte başarısız olma ihtimali yoluyla sistemik riske katkıda bulunabilir. Bir başka yaklaşımla sistemik risk, olumsuz bir şok durumunda bir bütün olarak sistemin finansal aracılığının tehlikeye girmesine neden olabilecek, firmalar arasındaki ortak risklerden kaynaklanmaktadır. Genel olarak negatif dışsallık, sigorta şirketlerinin daha fazla toplam risk üstlenmeye karar vermesiyle ortaya çıkar.

Sigorta sektörü büyük kayıplara ve gelişen risklere yanıt verme konusunda güçlü bir performans geçmişine sahip olsa da sistemik risklerin ortaya çıkardığı temel zorluk, kayıpların sermaye tabanını aşacak kadar büyük ölçekte meydana gelebilme ihtimalinin olduğudur. Maalesef bu eksiklik, sigorta sektörünün sistemik risklerden kaynaklanan kayıpları geleneksel risk transfer mekanizmaları yoluyla karşılama konusundaki yetersizliğini ortaya koyuyor. Yukarıdaki açıklarımızın yanı sıra, Sistemik riskin finansal sektörün toplam piyasa değeri düşük olduğunda ortaya çıktığıdır. Bu durum, ekonominin genelinde ciddi sonuçların ortaya çıkmasının bir nedeni olarak da görülebilir. Sigorta şirketleri için aracısızlaştırma çeşitli şekillerde olabilir. Örneğin, sigorta şirketlerinin sigorta ürünleri tedarik etme istekliliği zarar görebilir, bu da fiyatların yükselmesine ve genel ekonomik refah kaybına yol açabilir. Sigorta şirketleri de dahil olmak üzere, sermayesi kısıtlı finansal firmaların, kayıplar karşısında sermaye arzını azaltabilirler. O halde başka bir yaklaşımla aşağıdaki soruları sormamız gerekiyor.

  • Sistemik risklerin potansiyel kaynakları olarak sigorta şirketleri ve reasürans faaliyetlerini nasıl değerlendirmeliyiz?
  • Sigorta şirketleri risklerin aktarımı ve reasürörler de kredi riski çeşitlendirme ve aktarma konusunda düşünüldüğü kadar sistemik riskleri dikkate almakta mıdırlar? Kendilerine devredilen riskleri yönetebilecek durumdalar mı?
Dr. Mehmet Muratoğlu
Dr. Mehmet Muratoğlu
SİGORTACI GAZETESİ KÖŞE YAZARI

Yorumlar (0)

Yorum yazmak için üye girişi gerekiyor.

E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.

İlgili Haberler

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?
Yazarlar

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?

Birönceki yazıda “cool” kavramını ele almış ve arkasında özgünlük, cesaret, zahmetsizlik ve aidiyet duygusu yaratabilmek olduğunu vurgulamıştık. Şimdi asıl soruya gelelim. Sigortacılık bu tabloda nerede duruyor? Sigortacılık gerçekten cool bir sektör olabilir mi? Kabul edelim, yeni neslin gözünde sigorta hiç de cool değil. Bürokrasi, kağıt evraklar, upuzun poliçe metinleri, karmaşık süreçler, reddedilen tazminatlar. Ayrıca bir…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?
Yazarlar

Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?

Birbinanın temelinde çatlaklar vardır. Uzmanlar uyarır: “Derhal önlem almalıyız. Bu bina çökebilir.” Cevap hazırdır: “Hiç gerek yok, boşuna uğraşmayın. Her şey yolunda.” Bir hafta sonra bina çöker, 15 insan hayatını kaybeder. İşte o zaman herkes harekete geçer. Soruşturmalar açılır, sorumlular aranır, bina güçlendirilir. Peki, o insanlar hayattayken neden aynı kararlılık gösterilmemiştir? Bir otelin yangın merdiveni…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yaşam Kalitesi
Yazarlar

Yaşam Kalitesi

Ailece kullandığımız bir uygulama var. Kimin o an nerede olduğunu, ne hızla hareket ettiğini (araçta veya yaya), araçta isek aracın yaptığı trafik ihlallerini (hız, ani şerit değişikliği vs) gösteriyor, gerçek zamanlı olarak bir de. Belki bir toplumun tamamını böyle kontrol edemezsiniz, etmemelisiniz hatta; bireysel özgürlükler, haklar, mahremiyet vs anlamında. Ama en azından gönüllü olanları, buna…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Cumhuriyet Bayramı
Yazarlar

Cumhuriyet Bayramı

Sonbaharın biraz daha hüzün getirdiğinden bahsetmiştim son yazımda; konumuz hazan ve hüzündü. Göreceli olarak ekim ayının daha da hüzün ayı olduğunu söylemek mümkün ama bana göre hiç de öyle değil. Ekim ayı Cumhuriyetin kurulduğu, bir ulusun yeniden doğduğu ay. Sevinç, neşe, ışık, coşku dolu… Bu yıl Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutluyoruz. Ne mutlu bize… Cumhuriyetin kurulmasına…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi
Yazarlar

Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi

Yapay zekâ, iklim riskleri ve değişen müşteri beklentileri sigortacılığın kâr modelini yeniden yazmayı zorunlu kılıyor. Yeni dönemde başarı faktörlerinde ortaya çıkan farkı, en fazla poliçeyi satanlar değil, riski en iyi yönetenler yaratacak. Sigorta sektöründe rekabetin kuralları değişiyor. Artık başarı yalnızca daha fazla poliçe satmakla değil; riski doğru fiyatlamak, maliyetleri yönetmek, teknolojiyi etkin kullanmak ve müşteriye…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Primleri azaltan sağlık sigortacılığı
Yazarlar

Primleri azaltan sağlık sigortacılığı

Geçtiğimiz ay temelini attığımız özel sağlık sigortacılığında çağdaşlaşma vizyonunu, sektörel ezberleri kökten değiştiren derinlemesine bir dönüşümle masaya yatırmak istiyorum. Senelerdir geleceği bugünden okumanın ne kadar değerli olduğunu savunuyorum. Geleneksel sağlık sigortacılığı uzun yıllar boyunca “hasta olduktan sonra masrafı ödeyen” bir finansal havuz mantığıyla çalıştı. Çağdaşlaşma ise bu yapıyı terk edip, “hastalığı önleyen, veriyi yöneten ve…

30 Ekim 2026·3 dk okuma