Copernicus verileri küresel ısınmada yeni normali netleştirdi

2025, küresel ölçekte kaydedilen en sıcak 3’üncü yıl olarak iklim risklerinin artık dönemsel sapmalarla açıklanamayacak kadar kalıcı hale geldiğini gösterdi. Copernicus’un 2025 Küresel İklim Öne Çıkanlar raporu; sıcaklık, deniz yüzeyi, deniz buzu ve aşırı hava olaylarındaki bozulmanın, sigorta sektörü açısından daha sık, daha yaygın ve daha maliyetli risklere işaret ettiğini ortaya koydu.

Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S) ile Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin (ECMWF) hazırladığı “2025 Küresel İklim Öne Çıkanlar” raporu, küresel ısınmanın artık yalnızca belli yıllarda görülen istisnai sıçramalarla değil, üst üste gelen sıcak dönemlerle tanımlandığını ortaya koydu. Rapora göre 2025, sanayi öncesi döneme kıyasla 1,47°C daha sıcak geçerek kayıtlardaki en sıcak 3’üncü yıl oldu. Küresel ortalama yüzey sıcaklığı 14,97°C’ye ulaşırken, bu değer 1991–2020 ortalamasının 0,59°C üzerinde gerçekleşti. 2024 hâlâ en sıcak yıl olmayı sürdürürken, 2025’in yalnızca 2023’ten 0,01°C daha serin olması, sıcaklıkta yeni tabanın ne kadar yukarı çıktığını gösterdi. Bu verinin önemli yanı yalnızca yıllık sıralama değil; sıcaklığın yılın tamamına yayılan karakteri. Rapora göre ocak ayı tarihin en sıcak Ocak ayı olurken, Şubat ve Aralık dışında yılın tüm ayları, 2023 öncesindeki aynı dönemlerden daha sıcak geçti. Kış ve ilkbahar mevsimleri 2’nci en sıcak seviyede ölçülürken, yaz ve sonbahar 3’üncü en sıcak dönemler olarak kayda geçti. Bu tablo, sıcaklık artışının artık birkaç ekstrem ayla sınırlı olmadığını; iklim sisteminde süreklilik kazanan bir baskı yarattığını gösteriyor. Sigorta sektörü açısından bu durum, mevsimsel risk desenlerinin de değiştiğine işaret ediyor. Eskiden belirli dönemlerde yoğunlaşan hasar baskısının, yıl geneline yayılan bir karakter kazanması; tarımdan sağlığa, konuttan altyapıya kadar geniş bir alanda daha sık hasar senaryolarını gündeme getiriyor

OKYANUSLARDAKİ ISINMA TABLOYU AĞIRLAŞTIRIYOR

2025’te deniz yüzeyi sıcaklıkları da tarihsel yüksek seyrini sürdürdü. Kutup dışı okyanuslarda ortalama sıcaklık 20,73°C’ye ulaşarak kayıtlardaki en yüksek 3’üncü seviyeye çıktı. Raporda öne çıkan en önemli başlıklardan biri ise bu sıcaklık seviyelerinin güçlü bir El Niño etkisi olmadan görülmesi oldu. Başka bir deyişle, 2025’te yaşanan yüksek deniz sıcaklıkları yalnızca doğal iklim salınımlarına bağlanabilecek bir sapma değil; sistemde biriken ısınmanın kalıcı etkisinin sonucu olarak değerlendiriliyor. Nitekim 2025, hem hava hem deniz yüzeyi sıcaklığı açısından kaydedilen en sıcak La Niña yılı olarak öne çıktı. Kutup dışı okyanusların %42’si “çok daha sıcak”, %9’u ise “rekor sıcak” kategorisinde ölçüldü. Kuzeybatı Pasifik, Kuzeydoğu Atlantik, Kuzey Denizi, Norveç Denizi, Barents Denizi ve Batı Akdeniz’in bazı bölümlerinde sıcaklıklar tarihsel zirvelere ulaştı. Bu gelişmelerle birlikte denizlerin artık yalnızca iklim değişikliğinin etkisini yansıtan alanlar olmadığı; aynı zamanda atmosferi besleyen ve aşırı hava olaylarının şiddetini artıran bir risk çarpanı haline geldiğini gösteriyor. Özellikle fırtına, sel ve kıyı hasarları açısından deniz sıcaklıklarındaki bu kalıcı artış, sigorta şirketlerinin katastrofik risk modellemelerinde daha yüksek frekans ve çok daha yüksek hasar şiddeti varsayımlarını gündeme getirebilir. Küresel ısınmada yeni normali işaret eden bu dönem rekorlarla adından söz ettirmeye başladı.

SON 3 YIL EŞİĞİN NE KADAR YAKINDA OLDUĞUNU GÖSTERDİ

Rapordaki en dikkat çekici bulgu, 2023–2025 dönemine ilişkin 3 yıllık ortalama sıcaklık verileri oldu. ERA5 veri setine göre son 3 yılın ortalama sıcaklık artışı 1,52°C, JRA-3Q veri setine göre ise 1,50°C olarak ölçüldü. Böylece modern ölçüm tarihinde ilk kez 3 yıllık ortalama bazında 1,5°C eşiği aşılmış oldu. Bu bulgu, Paris Anlaşması hedefleri açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Çünkü anlaşmada hedeflenen 1,5°C sınırı, uzun dönem ortalamalar üzerinden ele alınıyor ve bu ortalamanın ilk kez aşılmış olması, sistemdeki baskının artık geçici değil yapısal hale geldiğini ortaya koyuyor. Copernicus, tek bir yılın ya da kısa dönem ortalamasının bu seviyeye ulaşmasının Paris hedefinin kalıcı olarak kaybedildiği anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor. Ancak aynı rapor, bu tür aşım yıllarının sıklaşmasının çok güçlü bir uyarı olduğunun altını çiziyor. Nitekim 2015–2025 arasındaki tüm yıllar, kayıtlardaki en sıcak 11 yıl arasında yer aldı. Bu veri, küresel ısınmanın artık tekil rekorlardan değil, birbirini izleyen yeni normallerden oluştuğunu teyit ediyor. Sigorta sektörü açısından bu tablo, risk hesaplamalarında geçmiş veri setlerinin tek başına yeterli olmayacağını; iklim projeksiyonlarının ve senaryo analizlerinin daha güçlü biçimde fiyatlama ve reasürans süreçlerine entegre edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

KIRILGANLIK DERİNLEŞİYOR

Raporda kutup bölgelerine ilişkin veriler de dikkat çekici. Arktik’te mart ayında yıllık maksimum deniz buzu alanı, uydu kayıtlarının başladığı dönemden bu yana en düşük seviyede ölçüldü. Şubat 2025’te Arktik’teki rekor düşük seviye ile Antarktika’daki belirgin kayıp birleşince, küresel deniz buzu örtüsü uydu çağının en düşük seviyesine indi. Antarktika’da Şubat minimumu tarihin 4’üncü, Eylül maksimumu ise 3’üncü en düşük seviyesi olarak kayda geçti. Bu gelişme yalnızca kutup ekosistemleri açısından değil; deniz seviyesi, okyanus dolaşımı ve uzun vadeli afet riskleri açısından da önemli. Kutuplardaki erimenin hızlanması, kıyı taşkınları, liman altyapısı ve kıyı yerleşimleri açısından yeni risk başlıklarını beraberinde getiriyor. Özellikle uzun vadeli sigorta ürünlerinde ve reasürans kapasite daha görünür hale gelebilir. Rapordaki veriler, kutupların artık yalnızca iklim değişikliğinin sembolü değil, sistemik riskin hızlandırıcısı haline geldiğini net biçimde ortaya koyuyor.

FREKANS VE YAYILIM ARTIYOR

Copernicus raporu, 2025’in aşırı hava olayları açısından da yoğun bir yıl olduğunu ortaya koydu. Yıl boyunca 103 tropikal fırtına, 50 tropikal siklon ve 20 büyük tropikal siklon kaydedildi. Sel, sıcak hava dalgaları, kuraklık ve orman yangınları; insan sağlığı, altyapı, tarım ve ekonomik faaliyetler üzerinde ciddi baskı yarattı. Bu tablo, iklim kaynaklı hasarların artık bölgesel değil, küresel ölçekte daha sık yaşandığını gösteriyor. Avrupa’da yoğun yağış ve fırtınalar dikkat çekerken, sıcak hava dalgaları İtalya, İspanya, Almanya, Fransa ve İngiltere başta olmak üzere geniş bir alanda etkili oldu. Türkiye’de 2025 için temel sıcaklık istatistikleri sıcak hava dalgalarından etkilenen ülkeler arasında yer aldı. Rapora göre Avrupa’da son 20 yılın en yüksek yangın emisyonlarından biri kaydedildi. Kanada ise tarihin ikinci en yüksek yıllık yangın emisyonunu yaşadı. ABD’de özellikle Kaliforniya’da büyük yangınlar öne çıktı. Bu gelişmeler, iklim kaynaklı hasarların hem coğrafi yayılımının arttığını hem de hasar türlerinin daha iç içe geçtiğini ortaya koyuyor. Sel sonrası yangın, sıcaklık sonrası sağlık hasarı ya da kuraklık sonrası üretim kaybı gibi zincirleme etkiler, risk yönetimini daha karmaşık hale getiriyor.

YENİ NORMAL GÜÇLENİYOR

Rapora göre 2025’te Antarktika hariç kara alanlarının %50’si, ortalamanın üzerinde güçlü sıcaklık stresi yaşadı. Güçlü sıcaklık stresi, hissedilen sıcaklığın 32°C ve üzeri seviyelere çıkması anlamına geliyor. Güney ABD ve Doğu Asya’da ortalamaya göre 45 gün fazla sıcaklık stresi görülürken, Orta Afrika’da bu süre 110 güne kadar çıktı. Avustralya, Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası da daha yüksek sıcaklık stresi yaşayan bölgeler arasında yer aldı. Bu veriler, iklim kaynaklı risklerin yalnızca afet ve fiziksel hasarla sınırlı olmadığını; sağlık, iş gücü verimliliği, lojistik akış, enerji talebi ve operasyonel süreklilik açısından da daha karmaşık hale geldiğini ortaya koyuyor. Sigorta sektörü açısından iklim riskinin artık geleceğe ilişkin bir senaryo olmaktan çok mevcut hasar frekanslarını, ürün tasarımını ve sermaye planlamasını doğrudan etkileyen yapısal bir başlık haline geldiğini net biçimde gösteriyor. Copernicus’un 2025 verileri ile uzmanlar aynı fikir altında buluşuyor: sektör için yeni normalin artık bir risk evreni.

YAPAY ZEKÂYA SORDUK: BU TABLO NE ANLATIYOR?

Copernicus’un 2025 Küresel İklim Öne Çıkanlar raporuna göre ortaya çıkan tablo, artık tekil rekor yılların ötesine geçildiğini gösteriyor. Yapay zekâ destekli değerlendirmeye göre asıl kritik nokta, iklim risklerinin daha sık, daha yaygın ve daha iç içe geçen etkilerle ortaya çıkması. Sıcaklık artışı, denizlerin ısınması, deniz buzundaki kayıp ve aşırı hava olayları birlikte okunduğunda, riskin yalnızca büyümediği; aynı zamanda daha öngörülemez hale geldiği görülüyor. Bu durum sigorta sektörü açısından, geçmiş hasar verilerine dayalı klasik risk yaklaşımının tek başına yeterli olmayabileceğine işaret ediyor. Yapay zekâ değerlendirmesine göre Copernicus raporunun sektöre verdiği en net mesaj şu: İklim riski artık geleceğe dair bir senaryo değil, bugünden yönetilmesi gereken yeni normal.Copernicus’un 2025 Küresel İklim Öne Çıkanlar raporuna göre ortaya çıkan tablo, artık tekil rekor yılların ötesine geçildiğini gösteriyor. Yapay zekâ destekli değerlendirmeye göre asıl kritik nokta, iklim risklerinin daha sık, daha yaygın ve daha iç içe geçen etkilerle ortaya çıkması. Sıcaklık artışı, denizlerin ısınması, deniz buzundaki kayıp ve aşırı hava olayları birlikte okunduğunda, riskin yalnızca büyümediği; aynı zamanda daha öngörülemez hale geldiği görülüyor. Bu durum sigorta sektörü açısından, geçmiş hasar verilerine dayalı klasik risk yaklaşımının tek başına yeterli olmayabileceğine işaret ediyor. Yapay zekâ değerlendirmesine göre Copernicus raporunun sektöre verdiği en net mesaj şu: İklim riski artık geleceğe dair bir senaryo değil, bugünden yönetilmesi gereken yeni normal