Sermaye kaybının ortaklarca karşılanması

ANONİM ve limited şirketlerin sermayelerinin kaybı ve borca batık olmaları halinde yapılması gerekenler, Türk Ticaret Kanunu’nun “Sermayenin kaybı, borca batık olma durumu” başlıklı 376.maddesinde ve bu maddeyle ilgili olarak Ticaret Bakanlığı’nca yayımlanan tebliğde belirtilmiştir. Tebliğ 15 Eylül 2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmış olup, sonrasında bazı değişiklikler yapılmıştır. (26 Aralık 2020 tarihli Resmi Gazetede)

Buna göre; sermaye ve kanuni yedek akçelerin toplamının zarar nedeniyle 376. Maddede ve tebliğde belirtilen oranda veya daha fazla karşılıksız kalması halinde genel kurul tarafından sermayenin tamamlanması kararı alınabilmektedir. Sermayenin tamamlanması, bilanço açıklarının ortaklarca kapatılması anlamına gelmektedir. Bu şekilde şirkete konulan tutarlar sermaye koyma veya borç verme niteliğinde olmayıp karşılıksızdır. Ortaklarca bu yöntemle şirkete konulan paralar özkaynaklar altında sermaye tamamlama fonu içinde takip edilmekte ve sadece zararların mahsup edilmesi suretiyle kullanılabilmektedir.

Gelir İdaresi Başkanlığı özelgelerinde; ortaklarca zararın karşılanması amacıyla şirkete aktarılan tutarların kurum kazancına dahil edilerek vergiye tabi olması gerektiği ifade edilmektedir.

Vergiye tabi kazancın dönem sonu ve dönem başı özsermaye farkı olarak tespit edileceğine dair Kanun Maddesinde, işletme sahibi veya sahiplerince işletmeye ilave olunan değerlerin bu farktan indirileceği hükmü mevcut olup, bu nedenle söz konusu özelgelerdeki görüşlere katılmıyor, ortaklarca zarar kapatmak için şirkete ödenen tutarların vergiye tabi olmadığını düşünüyoruz. (Gelir Vergisi Kanunu Madde:38) Belirtilen Madde, Kurumlar Vergisi Kanununun 6. maddesi uyarınca kurumlar vergisi mükellefleri için de geçerlidir. Ancak, idarenin özelgelerindeki görüşleri aksine işlem yapan mükelleflerin cezalı vergi tarhiyatına muhatap olmaları ciddi bir ihtimaldir.

Bu defa, 15 Nisan 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7394 sayılı Kanunla yayım tarihinden geçerli olmak üzere Kurumlar Vergisi Kanununa aşağıdaki hüküm eklenmiştir:

“Türk Ticaret Kanununun 376. maddesi uyarınca sermayenin tamamlanmasına karar verilen şirketin ortakları tarafından zarar sebebiyle karşılıksız kalan kısmı kapatacak miktarda aktarılan tutarlar kurum kazancının tespitinde dikkate alınmaz.”

Kanun hükmünden; ortakların sermayenin zarar nedeniyle karşılıksız kalan kısmını kapatacak miktarlarda aktardıkları tutarların kazancın tespitinde dikkate alınmayacağı, bunun üstünde bir tutar ilave edilmişse bu fazlalığın matraha edileceği anlamı çıkmaktadır.

Söz konusu hüküm yayımı tarihinde yürürlüğe girdiğinden önceki yıllarda yapılmış işlemlere etkisinin bulunmadığı kanaatindeyiz

Diğer taraftan, vergi idaresinin konuyla ilgili bazı özelgelerinde; ortağı olduğu (iştirak ettiği) şirkete bu kapsamda ödeme yapan kurumlarda bu ödemelerin iştirak maliyetine dahil edilmeyeceği ve gider olarak da kabul edilmeyeceği görüşü mevcut olup, bu durumla ilgili bir yasal hüküm değişikliği söz konusu değildir. Bununla birlikte, yukarıda belirtilen Kanun değişikliği karşısında vergi idaresinin bu konuya bakışı da değişebilir.