Lidyalıların “Sikke”si, Millenialların* “Bitcoin”i

Bitcoin bir kriptoparadır. Para gibi kullanabiliyor ancak bildiğimiz paradan biraz farklı. Günümüz teknolojisine sanki biraz daha uygun. Artık bizler de fiziksel para kullanmıyoruz. Kredi kartı, Apple Pay, Pay Pal ile ödemelerimizi yapıyoruz ve banka hesabımızdaki ekstrelerimizde görüyoruz.

Paranın insanlık tarihinde ilk olarak kullanılmaya başlanması Lidyalılara dayanıyor. Lidyalılar M.Ö. 9000’lerde para kullanmaya başlamış ilk medeniyet. Paranın ismi “sikke” o dönemde.

Bitcoin ise 2008 yılında Satoshi Nakamoto isimli bir internet kullanıcısı tarafından kullanıma sunulmuş. Satoshi’nin kim olduğu bilinmiyor. Bitcoin’in en önemli özelliği bir banka üzerinden kullanılan bir para birimi değil. Merkez Bankası’nın veya bankalararası işlem gören bir para birimi değil. Çeşitli ülkelere Bitcoin ve benzeri kriptoparalar için çeşitli kanunlar ve yönetmelikler üzerinde çalışıyor. Ama genel olarak kanunlarla korunan ve sınırları belli bir ticari araç değil. Aynı zamanda kullanımı da yasak değil. Merkez bankası veya bankalar kullanılmadan parayı blockchain aracılığıyla kişiden kişiye gönderebiliyorsunuz. Bu durum, yüzyıllardır kullandığımız bankaların çalışma sistemini değiştiriyor. Bankaların aldığı bütün komisyon ve masrafları ortadan kaldırıyor. Aslında günümüzün teknolojisine yaklaştırıyor. Oturduğumuz yerden istediğimiz her şeyi sipariş edebildiğimiz ve kapımıza kadar geldiği bir dönemde, böyle bir para birimi belki de mantıklı olmaya başlıyor. Eminim Lidyalılar ilk para ile ticaret yapmaya çalıştıklarında aynı Bitcoin’in yaşadığı zorlukları yaşamışlardır.

Bu zorluklar nasıl o zamanlar hangi para doğru bilinemiyorsa, bugün de benzer zorluklar ile karşı karşıyayız. Bugün kullandığımız bütün finansal araçlar bütün devletler tarafından kanunlar ve kurallar çerçevesinde düzenleniyor. Bu kurallar bizleri korumak için hazırlanmış, suistimale uğramamızı ve üzerimizden haksız kazanç sağlanmasını önlüyor. Bitcoin için daha kanunlar tam olarak gelişmiş değil.

Dünyanın birçok ülkesinde artık kullanımı yasak değil. Ancak kanunlar hala geliştiriliyor. Bitcoin ve blockchain’e alışması biraz zaman alacağa benziyor. Bu alanda yatırım yaparken dikkat edilmesi yerinde olacaktır.

*Y Kuşağı