Karşı tarafa yükletilen vekalet ücretinde vergi tevkifatı ve belge düzeni:

7 ARALIK 2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmış olan 7194 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun vergi tevkifatına ilişkin 94. Maddesine eklenen hüküm uyarınca; İcra ve İflas Kanunu ile Avukatlık Kanunu uyarınca karşı tarafa yükletilen vekalet ücretini (icra ve iflas müdürlüklerine yatırılanlar dâhil) ödeyenler tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. 27 Mayıs 2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 311 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde sözkonusu düzenlemeye ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Genel Tebliğdeki açıklamaları aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:
Vekalet Ücretinin Vergilendirilmesi:
Vekalet ücretindeki vergi tevkifatına ilişkin yukarıda belirtilen düzenleme; serbest meslek erbabı olarak serbest meslek kazancı elde eden avukatlara yapılan ödemeleri kapsamakta olup, bordrolu olarak ücret geliri elde edenlerle ilgili değildir. Ücretli olarak çalışanlara işverenleri tarafından yapılan ödemelerin ücret olarak tevkifata tabi tutulacağı tabiidir.
Vekalet Ücretlerinde Vergi Tevkifatı Uygulaması:
İcra ve İflas Kanunu ile Avukatlık Kanunu uyarınca karşı tarafa yükletilen vekalet ücretinin;
a) Borçlu (davayı kaybeden) tarafından doğrudan avukata ödendiği durumlarda, borçlu (davayı kaybeden) tarafından,
b) Borçlu (davayı kaybeden) tarafından avukata ödenmek üzere icra ve iflas müdürlüklerine yatırıldığı durumlarda, borçlu (davayı kaybeden) tarafından,
c) Borçlu (davayı kaybeden) tarafından alacaklı (davayı kazanan) tarafa ödendiği durumlarda, alacaklı (davayı kazanan) tarafından avukata ödeme yapılması esnasında,
gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.
Gelir Vergisi Kanununun 94. Maddesinde tevkifat yapmakla yükümlü olarak sayılmayanların bu ödemelerden de tevkifat yapmayacakları tabiidir.
Vekalet ücretini ödemekle yükümlü olanlarca, ücretli olarak çalışan avukatların işverenlerine yapılan vekalet ücreti ödemelerinden tevkifat yapılmayacak, işverenin vekalet ücretini avukata ödemesi esnasında ise işverence ücret hükümlerine göre tevkifat yapılacaktır.
Mahkeme kararında “KDV hariç” şeklinde bir ifadenin yer almaması halinde, vekalet ücretinin KDV dahil olduğu kabul edilir ve iç yüzde oranı uygulanmak suretiyle hesaplanan KDV, düzenlenen serbest meslek makbuzunda gösterilir. Bu durumda gelir vergisi tevkifatının KDV hariç tutar üzerinden yapılması gerektiği tabiidir.
İstinaf veya temyiz başvurusu sırasında verilen teminatın, başvurunun reddi üzerine avukata ödenmesinde tevkifat yapılmayacaktır. Borçluya haciz tatbiki sonucu haczedilen malların satışı yada üçüncü kişilerden tahsilinde de tevkifat söz konusu olmayacaktır. Bu gibi durumlarda da avukat borçlu adına serbest meslek makbuzu düzenleyecek ama makbuzda tevkifat gösterilmeyecektir.
Vekalet Ücreti Ödemelerinde Belge Düzeni:
a) Vekalet ücretinin, borçlu (davayı kaybeden) tarafından, doğrudan avukata ödendiği durumlarda, avukat tarafından serbest meslek makbuzunun borçlu (davayı kaybeden) adına düzenlenmesi gerekmektedir.
b) Vekalet ücretinin, borçlu (davayı kaybeden) tarafından, icra ve iflas müdürlükleri aracılığıyla avukata ödendiği durumlarda, avukat tarafından serbest meslek makbuzunun borçlu (davayı kaybeden) adına düzenlenmesi gerekmektedir. Bu durumda düzenlenen makbuzun bir nüshasının icra iflas müdürlüğüne verilmesine gerek bulunmamaktadır.
c) Vekalet ücretinin, borçlu (davayı kaybeden) tarafından gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan alacaklıya (davayı kazanan) ödenmesi halinde, alacaklı (davayı kazanan) tarafından borçlu (davayı kaybeden) adına fatura ve benzeri belgelerin düzenlenmesi gerekmektedir. Sonrasında;
c1) Alacaklı (davayı kazanan) tarafından söz konusu vekalet ücretinin serbest meslek erbabı olan avukata ödenmesi halinde, avukat tarafından serbest meslek makbuzunun ödemeyi yapan alacaklı (davayı kazanan) adına düzenlenmesi gerekmektedir.
c2) Alacaklı (davayı kazanan) tarafından söz konusu vekalet ücretinin ücretli çalışanı olan avukata ödenmesi halinde ise ödemenin ücret bordrosu düzenlenmek suretiyle yapılması gerekmektedir.