Bazı gelirlerin 2019 yılı beyannamesiyle beyanı

GELİR vergisine tabi gelirlerin bir bölümü yıl içinde tevkifat (vergi kesintisi) yoluyla vergilendirilmekte olup, bu şekilde vergileme bazı durumlarda nihai vergileme yerine geçmektedir. Bununla birlikte, tevkifata tabi tutulan gelirlerin bir bölümü ile yıl içinde vergilendirilmeyen gelirlerin takip eden yılda yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyanı gerekmektedir. Yıl içinde tevkif suretiyle ödenen vergilerin yıllık beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edileceği tabidir. Yazımızda; gerçek kişilerce 2019 yılında elde edilen ve 2020 yılı Mart ayı içinde beyan edilmesi gereken bazı gelir unsurlarına değinilmiştir.
Ticari kazanç veya serbest meslek kazancı elde edenler bu gelirlerini her hal ve taktirde yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorundadırlar. Yıl içinde ödedikleri geçici vergi ve tevkif suretiyle ödenen vergileri yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edeceklerdir.
2019 yılı içinde tek işverenden ücret geliri elde etmiş olup, bu gelirleri Türkiye’de tevkifat suretiyle vergilendirilenler ücret gelirlerinin tutarı ne olursa olsun bu gelirleri için beyanname vermeyecektir. Buna karşılık yıl içinde birden fazla işverenden ücret almış olanlar, birden sonraki işverenlerden aldıkları ücretlerinin toplamı 40.000 lirayı aşması halinde, ilk işverenden alınanlar da dahil tüm ücret gelirlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorundadır. (2020 yılı ücret gelirlerinin beyanı ise 7194 sayılı Kanun değişikliği nedeniyle daha farklı olacaktır)
Konut kira gelirlerinden istisna düşme hakkı olmayanlar ile, istisna uygulayanlarda konut kira geliri toplamı istisna tutarının (5.400 lira) üstünde olanlar bu gelirlerini yıllık beyanname ile beyan edeceklerdir. Tevkifat suretiyle vergilendirilmiş olan işyeri kira geliri elde edenlerde kira gelirinin 40.000 lirayı aşması halinde bu kira gelirleri de beyana tabi olmaktadır. İşyeri kira gelirleri, birden fazla işverenden alınan ücretler ve menkul sermaye iratları bu haddin aşılıp aşılmadığında topluca dikkate alınacaktır.
Anonim ve limited şirketlerden tevkifat suretiyle vergilendirilmiş kar payı (temettü) elde edenlerde; (bazı özel durumlar haricinde) bu kar paylarının yarısı vergiden istisna olduğundan, toplamının 80.000 lirayı aşması halinde yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekecektir. Öte yandan, bu haddin aşılıp aşılmadığının tespitinde bir üst paragrafta belirttiğimiz gelir unsurlarının topluca dikkate alınması gerekmektedir. Yıllık beyannamede hesaplanan vergiden kar payının tamamı üzerinden tevkif suretiyle ödenmiş vergi mahsup edilir.
İvazsız (miras ya da hibe) şekilde edinilenler hariç taşınmazların iktisabından itibaren 5 yıl geçmeden elden çıkarılması halinde doğan kazanç değer artış kazancı olarak yıllık gelir vergisi ile beyan edilmek durumundadır. Değer artış kazançlarında 14.800 liralık bir istisna sözkonusudur. Diğer taraftan; kazancın tespitinde maliyet endekslemesi de yapılabilmektedir.
Anonim şirket pay (hisse) senetlerinin elden çıkarılması halinde doğan kazançlar bazı durumlarda değer artış kazancı olarak yıllık beyana tabi olmaktadır. Şöyle ki; ivazsız elde edilen pay senetlerinin, Borsa İstanbul’da işlem gören pay senetlerinin, 2 yıldan fazla elde tutulmuş pay senetlerinin elden çıkarılması halinde doğan kazançlar vergiye tabi değildir.
Limited şirket ortaklık paylarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar da değer artış kazancı olarak yıllık beyana tabidir.
Maliyet bedeli endekslemesi anonim şirket pay senetleri ile limited şirket ortaklık paylarının elden çıkarılmasından doğan kazancın tespitinde de belli şartlarla yapılabilmektedir. Değer artış kazançları toplamına uygulanacak olan 14.800 liralık istisnadan sadece limited şirket ortaklık payı satış kazançları için yararlanılabilecektir.