Zam
TV muhabiri çarşıda karşısına çıkan kadına mikrofonu uzatıyor: “Yeni asgari ücreti nasıl buldunuz?”
“Aslında fena değil ama 6,5 – 7 lira olsaydı çok daha iyi olurdu”. Mikrofon uzatılan bir başkası ise “5,5 milyar iyi rakam, uzun zamandır böyle zam yapılmamıştı” demekte.
Binlerle ifade edilmesi gereken bir rakam için aynı anda birler ve milyarlar kaslarını çalıştıran bir toplum olduk. Sıfırlardan hiç kurtulamayanlar sıfırları hiç kullanmayanlara karşı! İşin enteresan tarafı da her bir tarafın kastettiği rakam karşı tarafça (ve hepimizce) gayet net de anlaşılıyor.
Aslında vatandaşın kafası başka şeylerle meşgul. Bu yüzden de normalde sevinmesi gereken bu zamma yeterince coşkuyla yaklaşamıyor.
Son dönemde her şey üst üste geldi. Zaten sorunlu bir ekonomi iken önce pandeminin getirdiği ilave sıkıntılar, bu bitmeden Rusya-Ukrayna gerilimi ile tüm dünyayı sarsan tedarik zinciri kopmaları, enerji fiyatlarındaki beklenmedik yükselişler ve yerelde artarak devam eden ekonomik ve finansal açmazlar.
Sahip olduğunuz ya da olmak istediğiniz hemen her şeyin fiyatı uçtu. Bir şeyin ederini kestirebilmek, ya da bir ay sonra o ederin nereye hareket edeceğini öngörebilmek artık olanaksız. Durum böyle olunca almak, satmak, tüketmek vs. rasyonel davranışlardan çok duygusal, sezgisel eylemlere dönüştü.
Sık tüketilen malları fiyatı daha da artacak diye günlük kullanımdan çok daha fazla miktarlarda almak ya da şu gün için aciliyet olmasa da aşınma/yıpranma nedeniyle bir süre sonra almak gerekecek alet/ekipman alımlarını öne çekmek en sık görülen dönem davranışları. Tabii alacak parası olanlar için.
Bunun dışında genel trend de keyfe keder kalemlerden vazgeçme, zorunlu olanlarda daha ucuz eşdeğerlere yönelme ve bazı kalemlerin kullanım sıklığını azaltma.
Tabii daha çarpıcı gelişmeler de var. Fiyat artışları sonucu altındaki arabanın değeri milyonu geçti belki ama arabanı çok daha az kullanıyorsun. Oturduğun ev durduğu yerde üçe dörde katladı değerini ama sen yazın ortasında sonbahardan itibaren ödeyeceğin doğalgaz ve elektrik faturalarının panik atağını yaşıyorsun. Yani ücretler ve gelirlerin zamlanması çok hoş da keşke giderler de en az o kadar, belki çok daha fazla artmasa… Peki nereye kadar? İşte kimsenin yanıtını bilemediği soru da bu.
Tasarruf & İsraf
Ben çocukken büyüklerim yediğimiz her şeyin yanında ekmek yememizi isterlerdi. Savaş ve kıtlık dönemlerinde yetişme sonucu sanırım. Düşük maliyetle karın doyurmak. Tabağa yiyebileceğin kadar yemek almak, tabağa aldığını son lokmaya kadar bitirmek, çöpe yiyecek atmamak benzer kurallardı.
Bizimkisi kalabalık bir evdi. Gelen giden de çok olurdu. Her gün birkaç farklı yemek yapılır ve genelde o yemekler aynı gün bitirilirdi. Şu veya bu nedenle bir yiyecek çöpe atılacaksa çok gizli ve kimseye görünmeden yapılması gereken bir şeydi. Öyle bir baskı vardı yani.
Bu yüzden aile evinden ayrılmamın üzerinden epey zaman geçtikten sonra gittiğim ilk “her şey dahil” tesisinde insanların doldurdukları ve sonrasında bitiremeyip masalarında bırakıp gittikleri tabakların şokunu uzun süre atlatamadım.
Sadece yiyecek içecek değil, sahip olduğumuz her şeyi ve özellikle de zamanı iyi kullanmamız gerek. Yaptığımız her işte fayda & maliyet analizini yapmalı, emeğimizi ve gücümüzü doğru ve etkin çözümlere yoğunlaştırmalı, spor ifadesi ile “topun oyunda kaldığı süreyi” artırmalıyız.
Sonsöz
Zor zamanlar. Hem sahip olduklarımızın değerini bileceğiz hem sahip olma güdülerimizi körelteceğiz hem planlı ve ölçülü tüketeceğiz hem de gereksinimi olanlarla dayanışıp bu sıkıntılı günleri geride bırakacağız. Çünkü bunca kez bizzat tanık olduğum üzere böylesi her ekonomik daralmanın sonunda hızlı ve kapsamlı bir toparlanma yaşanıyor bu ülkede.
Görüşmek üzere,

İlgili Haberler

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?
Birönceki yazıda “cool” kavramını ele almış ve arkasında özgünlük, cesaret, zahmetsizlik ve aidiyet duygusu yaratabilmek olduğunu vurgulamıştık. Şimdi asıl soruya gelelim. Sigortacılık bu tabloda nerede duruyor? Sigortacılık gerçekten cool bir sektör olabilir mi? Kabul edelim, yeni neslin gözünde sigorta hiç de cool değil. Bürokrasi, kağıt evraklar, upuzun poliçe metinleri, karmaşık süreçler, reddedilen tazminatlar. Ayrıca bir…

Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?
Birbinanın temelinde çatlaklar vardır. Uzmanlar uyarır: “Derhal önlem almalıyız. Bu bina çökebilir.” Cevap hazırdır: “Hiç gerek yok, boşuna uğraşmayın. Her şey yolunda.” Bir hafta sonra bina çöker, 15 insan hayatını kaybeder. İşte o zaman herkes harekete geçer. Soruşturmalar açılır, sorumlular aranır, bina güçlendirilir. Peki, o insanlar hayattayken neden aynı kararlılık gösterilmemiştir? Bir otelin yangın merdiveni…

Yaşam Kalitesi
Ailece kullandığımız bir uygulama var. Kimin o an nerede olduğunu, ne hızla hareket ettiğini (araçta veya yaya), araçta isek aracın yaptığı trafik ihlallerini (hız, ani şerit değişikliği vs) gösteriyor, gerçek zamanlı olarak bir de. Belki bir toplumun tamamını böyle kontrol edemezsiniz, etmemelisiniz hatta; bireysel özgürlükler, haklar, mahremiyet vs anlamında. Ama en azından gönüllü olanları, buna…

Cumhuriyet Bayramı
Sonbaharın biraz daha hüzün getirdiğinden bahsetmiştim son yazımda; konumuz hazan ve hüzündü. Göreceli olarak ekim ayının daha da hüzün ayı olduğunu söylemek mümkün ama bana göre hiç de öyle değil. Ekim ayı Cumhuriyetin kurulduğu, bir ulusun yeniden doğduğu ay. Sevinç, neşe, ışık, coşku dolu… Bu yıl Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutluyoruz. Ne mutlu bize… Cumhuriyetin kurulmasına…

Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi
Yapay zekâ, iklim riskleri ve değişen müşteri beklentileri sigortacılığın kâr modelini yeniden yazmayı zorunlu kılıyor. Yeni dönemde başarı faktörlerinde ortaya çıkan farkı, en fazla poliçeyi satanlar değil, riski en iyi yönetenler yaratacak. Sigorta sektöründe rekabetin kuralları değişiyor. Artık başarı yalnızca daha fazla poliçe satmakla değil; riski doğru fiyatlamak, maliyetleri yönetmek, teknolojiyi etkin kullanmak ve müşteriye…

Primleri azaltan sağlık sigortacılığı
Geçtiğimiz ay temelini attığımız özel sağlık sigortacılığında çağdaşlaşma vizyonunu, sektörel ezberleri kökten değiştiren derinlemesine bir dönüşümle masaya yatırmak istiyorum. Senelerdir geleceği bugünden okumanın ne kadar değerli olduğunu savunuyorum. Geleneksel sağlık sigortacılığı uzun yıllar boyunca “hasta olduktan sonra masrafı ödeyen” bir finansal havuz mantığıyla çalıştı. Çağdaşlaşma ise bu yapıyı terk edip, “hastalığı önleyen, veriyi yöneten ve…











Yorumlar (0)
E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.