Vergi idaresince mükelleflerin izaha davet edilmesi:

2016 yılında Vergi Usul Kanununa dahil edilen “İzaha Davet” müessesesi hükümlerinde sonrasında Aralık ayında (2019) yayımlanan 7194 sayılı Kanunla bazı değişiklikler yapılmış olup, uygulamaya ilişkin usul ve esaslar 30 Temmuz 2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 519 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirlenmiştir.

İzaha davet müessesesi; verginin kayba uğradığına işaret eden belirtiler bulunduğuna dair yetkili merciler tarafından yapılmış ön tespitlerle ilgili olarak aynı merciler tarafından mükelleflerden açıklama talep edilmesi olup bu müessese, izaha davet edilen mükelleflerle ilgili yapılan değerlendirmeler sonucunda vergi kaybına sebebiyet vermediği anlaşılan mükelleflerin konuyla ilgili vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk edilmesini önlemekte veya vergi kaybına sebebiyet verildiği durumlarda mükellefleri belirli şartlar dahilinde indirimli ceza uygulanmak suretiyle daha ağır müeyyidelerden korumaktadır.

Mükellef vergi incelemesine yada takdir komisyonuna sevk edilmeden önce, vergi idaresince kurulan komisyon vergi kaybına neden olunduğuna dair ön tespitler yapmış ise konuyla ilgili olarak mükellefi yazılı olarak izaha davet edecektir. Kaçakçılık suçu oluşturan fiiller varsa izaha davet yapılmayacaktır. (Belli tutar ve haddi aşmayan sahte veya yanıltıcı belge kullanımı ise izaha davet kapsamındadır)

Mükellefin vergi kaybı olmadığı yönündeki izahı idarece kabul görürse vergi incelemesi yada takdir komisyonuna sevk söz konusu olmayacak, dolayısıyla mükellef aleyhine tarhiyata dönüşebilecek bir yola gidilmeyecektir. Mükellef vergi kaybı olduğunu doğrular nitelikte cevap vermesi halinde ise, kendisine tekrar tanınan yasal süre içinde beyannamelerini düzeltebilecek yada hiç verilmemiş beyannameleri verebilecektir. Bu durumda, gecikme zammına eşit tutarda izaha davet zammıyla birlikte vergisini aynı sürede öderse vergi ziyaı cezası verginin % 20’si olarak kesilecektir. Ceza için tarhiyat sonrası uzlaşma veya ceza indirim hakkı mevcuttur. Tabiatıyla, süresi içinde bu düzeltmeleri yapmaz ise vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk edilecektir.

Sahte belge kullanımı nedeniyle izaha davet edilen mükellef ise, sadece belirlenen süre içinde beyanlarını düzeltirse yukarıdaki şekilde hesaplanan vergiyi , cezayı ve zammı ödeyerek işlemi sonuçlandırabilecektir. Bu kapsamdakilerde ceza için uzlaşma hakkı mevcut değildir.

Sonuç olarak; izaha davet müessesesi mükellefi vergi incelemesi veya takdir komisyonuna sevk etmeden sorunun çözümlenmesini sağlayan pratik bir uygulama olmaktadır. Bu durum, hem vergi idaresi hem de mükellefin avantajına olmaktadır. Öte yandan; olayda vergi kaybı varsa mükellef indirimli ceza uygulaması ve sonrasında uzlaşma yoluyla daha az maliyetle işi sonuçlandırabilmektedir.