UBI otomobil sigortalarında öne çıkıyor

Usage‑Based Insurance (UBI) ya da Türkçesiyle “kullanıma/davranışa göre sigorta”. Bu modelde prim, sürücünün yaşı, araca ait eski hasar kayıtları gibi geleneksel kriterlerin ötesinde gerçek sürüş verileriyle belirleniyor.

TELEMATİK NASIL ÇALIŞIYOR?

Araçlara takılan bir telematik cihazı ya da mobil uygulama vasıtasıyla: sürüş mesafesi, hız, sert frenleme, ani hızlanma, gece gündüz sürüşü, kullanım sıklığı gibi veriler toplanıyor. Bu şekilde “nasıl sürüyorsun?” sorusu, somut verilere dönüşüyor. Bu verilere göre sigorta şirketi, her sürücü için ayrı bir risk profili oluşturuyor. Dolayısıyla trafik sigortası ve kasko primleri artık ortalama üzerinden değil, gerçek kullanım ve davranış üzerinden kuruluyor.

GLOBAL PİYASADA UBI’NİN YÜKSELİŞİ

UBI ve telematik, dünya genelinde otomotiv sigortasında artık gelecek olarak görülüyor. Araştırmalar, UBI modelinin hem sigortalılar için adil prim hem de sigorta şirketleri için daha doğru risk değerlendirmesi sunduğunu ortaya koyuyor. Bazı ülkelerde, telematik bazlı poliçelerin toplam motor sigortası portföyü içinde kayda değer bir pay aldığı görülüyor; bu da teknolojinin artık deneme aşamasını geçtiğini ve kurumsal bir trend olma yolunda ilerlediğini gösteriyor.

TÜRKİYE’DE UBI

Türkiye’de henüz UBI yaygın değil. Ancak şartlar UBI’ye uygun gözüküyor: Araç sayısı yüksek, genç sürücü oranı fazla, şehir içi trafik yoğun. Bu, davranış temelli sigortada adil prim + doğru risk değerlendirmesi açısından avantaj olarak görülüyor. Teknoloji ve altyapı global ölçekte gelişti; bu da UBI’yi teknik açıdan uygulanabilir hâle getiriyor.  Ancak bazı konular atlanmamalı: Sürücü verilerinin toplanması beraberinde kişisel verilerin korunması ve gizlilik tartışmasını da getiriyor; çünkü her sigortalı doğal olarak “Araç kullanırken izleniyor muyum?” sorusunu sormaya başlıyor. Adil bir fiyatlama modeli için sürüş davranışının yanı sıra trafik altyapısı, şehir/şehir dışı kullanım yoğunluğu ve coğrafi farklılıklar gibi çevresel değişkenlerin de sisteme dâhil edilmesi gerekiyor. Tek başına davranış verisine dayalı prim hesaplaması, belirli sürücü grupları için hakkaniyet sorununa yol açabilir. Bir diğer yandan sektörün bu modele geçebilmesi için sigorta şirketlerinin telematik veriyi işleyebileceği bir sistem kurması ve buna uygun risk prim hesaplaması geliştirmesi gerekiyor. Bu süreç mevzuat uyumu ve operasyon tarafında yeni bir düzen kurma ihtiyacı anlamına geliyor.

NEDEN ŞİMDİ BAHSEDİLMELİ?

UBI modeli, sigortacılıkta adil fiyatlama, riski gerçek kullanım verisiyle ölçme ve daha güvenli sürüşü teşvik etme gibi üç kritik ihtiyaca yanıt veriyor. Özellikle genç sürücüler, yoğun kilometre yapan kullanıcılar ile filo, kurye ve lojistik şirketleri için kayda değer bir alternatif oluşturuyor. Türkiye’de araç sayısı, kullanım yoğunluğu ve maliyet baskısı düşünüldüğünde, davranış temelli sigorta yaklaşımı sektörün dönüşümünün yanı sıra tüketici tarafında da yeni bir değer alanı olarak öne çıkıyor.