“TES’le daha uzun vadeli bir tasarruf sistemi yaratılıyor”

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin (TES) kıdem tazminatının bir şekilde evrilmesi olarak adlandırılabileceğini belirten Adendum Kurucu Ortağı Ali Haydar Elveren, “TES’le daha uzun vadeli bir tasarruf sistemi yaratılıyor” dedi.
Yeni Ekonomi Programı (YEP) ile gündeme gelen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) sektör tarafından tartışılmaya başladı. Söz konusu yeni yapı ile ilgili görüşlerini aldığımız Adendum Kurucu Ortağı Ali Haydar Elveren, Yeni Ekonomi Programı’ndaki en dikkat çekici ifadelerden birinin TES’in kurulması olduğunu belirterek, “TES’i, kıdem tazminatının bir şekilde Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne evrilmesi şeklinde yorumlamak istiyorum. Çünkü ekonomik programda Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin taraflar arasında mutabakat ile sağlanacağı belirtiliyor” dedi.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi kurgulanırken OKS’den önemli dersler çıkarılabileceğinin altını çizen Elveren şöyle konuştu, “Otomatik Katılım Sistemi’nin (OKS) dünyadaki uygulama sistematiğine benzer bir yöntem tercih edildi. Ancak dünya uygulamalarından farklı olarak gelir düzeyi veya işletme büyüklüğü açısından istisnalar getirilmedi. Bu durumda neredeyse tasarruf yeteneği olmayan dar gelirli çalışanlar da sisteme girmek zorunda kaldı. Buna ek olarak, OKS öncesinde yaklaşık bir milyon kişi zaten işveren katkılı grup emeklilik planları ile Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) yer alıyordu. Bu durumdaki çalışanların büyük kısmı ikinci sözleşmenin yapıldığı OKS’den sözleşmeleri var diye ayrıldılar. Otomatik katılım sisteminde gelir düzeyinden bağımsız herkesin sisteme dahil edilmesi yeniden değerlendirilebilir. Bir diğer etken de OKS’nin emeklilik şirketlerine gelir yaratabilme potansiyelinin olmaması durumudur. Sistemin hızla ve düşük kesintiler ile uygulamaya konması operasyonel olarak oldukça ağır yük barındıran ve geliri yetersiz bu sisteme karşı emeklilik şirketlerinin bu konuda pazarlama ve satış iştahlarını azalttı. Doğal olarak bu etkenler ve genel ekonomik durum daha yüksek ayrılma oranlarına neden oldu. Dolayısıyla TES’e dahil edilecek işyerlerinin ve çalışanların doğru belirlenmesi ve kolay opere edilebilir olması sistemi işletecek kuruluşlara mali yük yaratmaması sistemin başlangıcında başarıya ulaşmak için büyük önem arz ediyor. Eğer kıdem tazminatı da OKS’ye entegre edilecek ise birikmiş kıdem tazminatı yükümlülüklerinin nasıl bir yapıda tutulacağı oldukça önem kazanacaktır.”
‘TASARIMA BAĞLI OLARAK İYİ SONUÇLARI OLACAKTIR’
“Yeni Ekonomi Programı’ndaki en dikkat çekici ifadelerden biri TES’in kurulması” diyen Elveren sözlerini şöyle sürdürdü: “Diğer taraftan, ülkemizde 2003 yılından itibaren oldukça başarılı şekilde faaliyetine devam eden bireysel emeklilik sistemi bulunmakta. Ek olarak BES’ten daha önce kurulmuş ve uzun yıllardır faaliyetini sürdüren üyelerine emeklilikte toplu para veya maaş veren oldukça fazla Vakıf ve Sandıklarımız var. Dolayısıyla, programda ifade edilen TES’i, kıdem tazminatının bir şekilde Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne evrilmesi şeklinde yorumlamak istiyorum.Çünkü ekonomik programda tamamlayıcı ekonomik programın taraflar arasında mutabakat ile sağlanacağı belirtiliyor. Dolayısıyla sistemde işveren, çalışan, sendikalar ve hükümet olmak üzere birden çok paydaşın yer alacağını söyleyebiliriz. Kıdem tazminatı sisteminin bu türde bir emeklilik sistemine evrilmesi halinde tasarıma bağlı olarak oldukça iyi sonuçlar getireceğini söyleyebiliriz” diye konuştu.
‘İŞVERENİN SİSTEME DESTEĞİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR’
Elveren, kıdem tazminatı sisteminin bir şekilde Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne dönüştürülmesi olarak görülebilecek dönüşümle birlikte, işverenin kıdem tazminatı yükümlülüğüne karşılık olarak çalışan adına sisteme katkıda bulunacağını belirtti. Elveren, “Ancak Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS) veya Türk Muhasebe Standartları’na (TMS) tabi şirketler haricindekiler mevcut yapıda kasalarında kıdem tazminatı karşılığı ayırmak zorunda değil. UMS veya TMS’ye tabi şirketler de ‘kaydi rezerv’ (book reserve) şeklinde oldukça düşük düzeyde karşılık ayırıyorlar. Fiili olarak herhangi bir fon tahsis edilmiyor sadece bilançolarda yükümlülük olarak gösteriliyor. Çalışan açısından baktığımızda ise yıllık kıdem tazminatı karşılığı aylık brüt ücretin yaklaşık %8.33’üne karşılık geliyor. Mevcut ekonomik konjonktürde işverenlerin bu oranda bir aylık ödemeyi yapabilecek güçleri bulunmuyor. Teknik olarak da bu kadar tutarı fiili olarak ödemelerine gerek yok. Her iki sistemin de hem çalışan hem de işverenler için avantaj ve dezavantajları vardır. Aslında teknik ve objektif kıstaslara göre tartışılması gereken bir konu oldukça politik hale getirildi. Çalışanlar ve çalışan sendikaları ise kıdem tazminatı haklarından taviz vermek niyetinde değil. Dolayısıyla taraflar arasında nasıl bir mutabakata varılacağı ve nasıl bir çözüm üretileceği konusu belirsizliğini korumaya devam ediyor” ifadelerine yer verdi.
‘KİTLESEL KATILIM OLMADIKÇA TASARRUF OLMAZ’
Ekim 2019 itibarıyla Bireysel Emeklilik Sistemi’nde toplam 116 milyar liralık birikimin olduğunu hatırlatan Elveren, yeni bir kitlesel katılımın önü açılmadığı sürece belirtilen yıllık tasarruf tutarlarına ulaşmanın mümkün olmadığını söyledi. Elveren, “Diğer taraftan kıdem tazminatı sisteminin BES’e entegre edilmesi halinde hak ediş süresinin uzun tutulması ve fona yapılacak kesinti oranının yüksek tutulması halinde belirtilen hedeflere ulaşılması mümkün kılınabilecektir” dedi. Elveren aynı zamanda çalışanları ilgilendiren emeklilik ile ilgili bir düzenleme yapılması halinde bu düzenlemelerin halen devam eden sistemlerle ilişkisi, var olan yapılara olumlu ve olumsuz etkileri, bu yapıların azami ölçüde yararlanılabilecek altyapısı; çalışan, işveren, emeklilik şirketi, kamu ve diğer hizmet sağlayıcı ve paydaşlar açısından en iyi uygulanabilir ortak çözüm olup olmadığı konusunun detaylı bir şekilde tartışılması gerektiğine de dikkat çekti. Elveren sözlerini şöyle noktaladı: “Uygulamalara yeterli süre tanınarak hayata geçirilmeli. Aksi halde her yeni gelen sistem kendisine mali sistem içerisinde yer açarken ya mevcut sistemin payından alacak ya da karışıklık bireylerin sistemlerden uzaklaşmasına neden olacaktır. Detaylı planlanmış bir sistemin iyi bir iletişim ile desteklenmesi de gereklidir.”
“TES’TEN ÇIKIŞ DAHA ZORLAŞTIRILACAK”
Ali Haydar Elveren, Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ne girişin önceki sisteme benzer şekilde zorunlu olacağını, ancak çıkışın önceki sistemden farklı olarak daha zorlaştırılacağı öngörüsünde bulunarak, “Belirli bir süre kalmanın zorunlu olduğu, emekliliğe kadar biriktirmeye devam edileceği, erken ayrılma halinde kısmi çekimin yapılabileceği bir sistem kurgulanacağını söyleyebiliriz. Kıdem tazminatı ile entegre bir TES’in bu şekilde tasarlanmasının daha çok katkı sağlayacağı bekleniyor” dedi. Öte yandan Elveren, çalışanların emeklilikte ihtiyaç duyacağı ek gelire vesile olması ve refah düzeylerini artırması nedeniyle oldukça değerli bir amaca hizmet ettiğini belirterek, ülke ekonomisi açısından bakıldığında tasarruf araçlarının çeşitlendirilmesi ve artan tasarruflarla birlikte sermaye piyasalarının derinleştirilmesine olanak sağlayacağının da altını çizdi.
İlgili Haberler

“Daha uzun bir yaşam güvence ihtiyacını artıracak”
Türkiye’de son yıllarda yaşanan demografik dönüşümün emeklilik ve sağlık gibi alanlarda güvence ihtiyacını artıracağını belirten Garanti BBVA Emeklilik Genel Müdürü Nurdan Tunay Günaylı, bu durumun sektör açısından önemli bir potansiyel barındırdığını da ifade etti. Günaylı, “Ömrün uzaması aynı zamanda daha uzun bir emeklilik dönemi, daha uzun vadeli finansal planlama ile artan sağlık ve bakım ihtiyaçları…

“Tüketiciler dijital hizmetleri artık bir standart olarak görüyor”
Sigorta sektöründeki rekabetin artık müşteri deneyimi alanında yaşandığını ifade eden Swiss Re Türkiye Hayat ve Sağlık Reasüransı Bölge Müdürü Marc Hartenbach, dijital inovasyonun ve müşteriye erişimin bu rekabette kritik bir rol oynayacağını vurguladı. Swiss Re Türkiye Hayat ve Sağlık Reasüransı Bölge Müdürü Marc Hartenbach, Türkiye sigorta sektörünü dijital inovasyon çerçevesinden değerlendirerek şirketlerin underwriting ve operasyonel…

“Risk sözleşmenin ilk satırında başlar”
Av. Dr. Ahmet Karayazgan ile yeni kitabı ‘Ticari Sözleşmeler ve Kamu İhale Süreçlerinde Sigorta Hükümleri ve Uygulaması’ üzerine gerçekleştirdiğimiz röportajda, ticari sözleşmeler ve kamu ihalelerindeki sigorta hükümlerini konuştuk. “Risk, sözleşmenin ilk satırında başlar” diyen Karayazgan, yanlış hazırlanan sigorta hükümlerinin ciddi teminat kayıplarına yol açabileceğine dikkat çekti. Av. Dr. Ahmet Karayazgan, uzun yıllardır sigorta ve reasürans…

ABD–İsrail–İran çatışması sigorta sektörünü birçok yönden etkiliyor
Av. Dr. Ahmet Karayazgan, ABD–İsrail–İran eksenindeki jeopolitik gerilimin, sigorta sektörü bakımından yalnızca bir hasar riski değil; aynı zamanda sözleşme yorumu, yaptırım uyumu, reasürans kapasitesi ve operasyonel sürdürülebilirlik meselesi olduğunu söyledi. Orta Doğu’da artan ABD–İsrail–İran gerilimi, yalnızca uluslararası siyaseti değil; deniz ticaretinden havacılığa, enerji altyapısından ticari alacaklara kadar geniş bir alanı etkiliyor. Bu tür jeopolitik krizlerin…

‘Algıyı dönüştürmeden kalıcı marka değeri üretmek mümkün değil’
Sompo Sigorta Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Burak Bayhan, sigorta sektöründe reklamın yalnızca ürün tanıtımıyla sınırlı kalamayacağını belirterek, “Algıyı dönüştürmeden kalıcı marka değeri üretmek mümkün değil” dedi. Sigorta sektöründe iletişim dili uzun yıllar risk ve teminat kavramları etrafında şekillendi. Ancak değişen müşteri beklentileri ve dijital temas noktalarının artması, markaların daha sade, daha insani…

Demirkan: Hedefimiz mümkün olduğunca çok sigortalıya ulaşmak
DASK kurgusunun, özünde basit ama son derece iyi tasarlanmış bir yapıya sahip olduğunu belirten DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, “Kurum pırıl pırıl bir kurum. Sistem çalışıyor. Geriye kalan, mümkün olduğunca çok sigortalıya ulaşmak ve busisteme dâhil olmalarını sağlamak” dedi. Türkiye’de son yıllarda art arda yaşanan deprem, sel, yangın ve aşırı hava olayları, sigorta sisteminin afet…











Yorumlar (0)
E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.