Sigorta sözleşmeleri ve mal/hizmet satışıyla bağlantılı sigortalar

“Sigortacılık Kapsamında Değerlendirilecek Faaliyetler Ve Mesafeli Akdedilen Sigorta Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelik” hem sözleşme tanımında hem de mal ve hizmet bağlantılı ürün satışları hakkında hükümler içeriyor. İlki bir önceki sayımızda yayınlanan yazı dizimizin okumakta olduğunuz son bölümünde “Sigorta sözleşmeleri ve mal/ hizmet satışıyla bağlantılı sigortalar” başlığındaki düzenlemeler değerlendiriliyor.

Sigortacılık Kapsamında Değerlendirilecek Faaliyetler Ve Mesafeli Akdedilen Sigorta Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelik m.9 mesafeli akdedilen sigorta sözleşmelerine ilişkindir. Bu maddenin bazı hükümleri şöyledir:

– .(Sigortacı veya sigorta aracısının kendi elektronik ticaret ortamları dışındaki) mal ve hizmet satışı yapılan elektronik ticaret ortamlarında yalnızca bilgisayar, tablet, cep telefonu ve beyaz eşya gibi cihazların satışına bağlı olarak elektronik cihaz, makine kırılması ve hırsızlık sigortası satışa sunulabilecektir (fk.4 cümle 1).

– Sigortacılar ve sigorta aracıları mal ve hizmet satışı yapan elektronik ortamlara reklam ve ilan verebileceklerdir (fk.4 son cümle)

– Yolcu taşımacılığı hizmeti sunanlar, sattıkları bir seyahat bileti ile birlikte veya bilet satışından sonra o bilet ile bağlantılı olmak koşuluyla seyahat rizikolarına karşı teminat sağlayan sigortaları kendi internet sayfaları veya mobil uygulamaları üzerinden pazarlayabileceklerdir (Bu hüküm Yönetmelik m.10 fk.2’de yer almakla birlikte, mesafeli satışa ilişkin olduğundan, burada belirtmemiz daha uygun düşmektedir).

– Mesafeli sigorta sözleşmesi kural olarak sigorta ettirenin uzaktan iletişim aracını bizzat kullanması yoluyla yapılacaktır.

– Sigortacı veya sigorta aracısı olmayan gerçek ve tüzel kişilere ait işyerlerinde, teknik personel niteliğini taşımayan kişilerce uzaktan iletişim aracı kullanılarak sigorta sözleşmesi akdedilmesine aracılık edilemez. Eğer edilirse, bu durum cezayı gerektiren bir “yetkisiz aracılık” etkinliği sayılır.

Yönetmelik m. 10 ise mal ve hizmet satışı ile bağlantılı olarak sunulan sigortalara ilişkindir. Buna göre;

-.(Bilgisayar, tablet, cep telefonu ve beyaz eşya gibi) cihazların satışına bağlı olarak yalnızca elektronik cihaz, makine kırılması ve hırsızlık sigortaları sunulabilecektir (fk.1).

-.Yönetmelik açıkça belirtmemekle birlikte, burada mal veya hizmet satanların sattıkları mal veya hizmetle bağlantılı sigortaları sigorta aracısı olmaksızın müşteriye sunmaları söz konusudur.

-.Sayılan sigortaların hangi koşullarda mal veya hizmet satıcısı tarafından sunulabileceği hakkında şu düzenleme öngörülmüştür (fk.1 bent a, b, c):

o Sigorta mal veya hizmetin tamamlayıcısı olmalıdır.

o.Sigorta cihazla birlikte veya cihaz satışı sonrasında, o cihazla bağlantılı olarak satılmalı/alınmalıdır.

o Yıllık prim 3.000 TL’yi geçmemelidir (bu tutar her yıl sonunda TÜFE’ye göre artırılacaktır).

o.Teminat süresi (uzatılmış garanti teminatı verilen sigortalar dışında) en çok 2 yıl olmalıdır.

– Yolcu taşımacılığı hizmeti sunanlar, seyahat bileti sattıklarında o biletle bağlantılı (seyahat rizikolarına karşı teminat sağlayan) sigortaları kendilerine ait internet sayfası veya mobil uygulama üzerinden satabileceklerdir (fk.2).

– Mal veya hizmet satışı ile bağlantılı sigortalarda, sigorta ettirene karşı yerine getirilmesi gereken bilgilendirme çağrı merkezi veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığı ile yapılacaktır (fk.5). Poliçe verme yükümlülüğü hususunda da kalıcı veri saklayıcısından yararlanılabilecektir (fk.5).

-.Satıcı, sigorta primini mal satışı sırasında tahsil edebilecektir. Ödeme, sigorta şirketine yapılmış sayılacaktır (fk.6).

-.Mal veya hizmet satışı ile bağlantılı olarak sigorta ürünü pazarlayanlara verilecek karşılık (“hizmet bedeli”) primle bağlantılı olamayacaktır (fk.7).

ACENTENİN İŞ ALANINI DARALTABİLİR

Yönetmeliğin yukarıda kısaca özetlediğimiz (mesafeli sigortalara ve mal veya hizmet satışı ile bağlantılı olarak sunulan sigortalara ilişkin) hükümleri hakkında şu değerlendirmeleri yapabiliriz:

• Sigorta satışının kolaylaştırılması, edindikleri mallar için sigorta yaptırma ihtiyacı duyan kişilerin -özellikle tüketicilerin- yararınadır.

• Tüketicilerin, satın aldıkları mallarla ilgili sigortaları yaptırmak için, sigorta aracısına başvurmak zorunda olmaları süreci uzatacak ve zorlaştıracaktır. Bu sebeple sigortanın doğrudan doğruya satıcıdan alınabilmesi doğru ve çok yararlı bir çözümdür.

• Yönetmelik bu çözümü benimsemekle/sürdürmekle yerinde bir düzenleme getirmiştir.

• Ancak söz konusu çözümün yalnızca bazı az sayıdaki cihazların satışı ile sınırlı tutulmaması, genişletilmesi uygun olur. Prim tutarı ve sigorta süresi hakkında öngörülen sınırlamalar da zaman içinde azaltılmalı ve kaldırılmalıdır.

• Günümüzde internet üzerinden yapılan satışlar sürekli artmaktadır. Buna paralel olarak sigorta ürünlerinin satın alınmasında da internet gittikçe daha fazla kullanılmaktadır. Bu durum sigorta aracılarının özellikle acentelerin iş alanlarını daraltmakla birlikte, sigorta tüketicileri için (onlara kolayca sigorta yaptırma olanağını vermesi bakımından) çok elverişlidir.

•.Yönetmelikteki bazı hükümler hakkındaki yorumumuz şu şekildedir:

o.Madde 9 fk.4’teki “mal ve hizmet satışı yapılan elektronik ortamlarda (bazı cihazlarla ilgili sigortalar dışında) sigorta ürünü satılamayacağı; ancak sigortacıların bu ortamlara reklâm ve ilân vermelerinin mümkün olduğu” kuralı açık değildir.

Kanımızca, sigortacıların mal ve hizmet satışı yapılan elektronik ortamlara verecekleri reklâm ve ilânlarda kendi web sayfalarına link verilmesini sağlamaları ve bu yolla (satış konusu cihazlarla ilgili elektronik cihaz, makine kırılması veya hırsızlık sigortaları dışındaki) bir mal satışı ile bağlantılı olan veya olmayan sigorta ürünlerini satmaları mümkün görülmelidir.

o Madde 9 fk.5’teki “mesafeli sigorta sözleşmesinin kural olarak sigorta ettirenin uzaktan iletişim aracını bizzat kullanması yoluyla yapılacağı; sigortacı veya sigorta aracısı olmayanlara ait işyerlerinde, teknik personel niteliğini taşımayan kişilerce uzaktan iletişim aracı kullanılarak sigorta sözleşmesi akdedilmesine aracılık edilemeyeceği” kuralı da duraksama yaratmaya elverişlidir. Bu hüküm, fikrimizce sigorta yaptırmak isteyenlerin işlerini güçleştirmektedir. Uzaktan iletişim aracının sigorta ettiren tarafından “bizzat kullanılması” esası gereksizdir. Oysa yönetmelikte, sigorta aracısı olmayan kişilerin tüketicilere uzaktan iletişim olanağı sağlaması (mesela işyerinde internet bağlantılı bir bilgisayarı, müşterilerinin kullanımına hazır tutması) durumunda, bu olanaktan tüketicilerin yararlanması için ya işlemi hiç kimseden yardım almadan gerçekleştirmeleri ya da işyeri sahibi tarafından tüketicilere (uzaktan iletişimi gerçekleştirmek üzere) “teknik personel desteği” sağlanmış olması (ve işlemin onun yardımı ile sonuçlandırılması)

gerektiği öngörülmüştür. Teknik personel olmayan kişilerin yardımı ise her nedense sakıncalı bulunmuştur. Oysa tüketiciye uzaktan iletişim aracını kullanma hususunda yardımcı olunması “sigortaya aracılık etmek” değildir. Bu gibi bir yardım teknik personel bilgisini gerektiren bir husus olarak görülmemelidir. Burada kanımızca sigorta aracılığı etkinliğinden söz edilemeyeceği gibi, “yetkisiz aracılık” da konu dışıdır ve kanımızca cezayı gerektiren bir hal gerçekleşmiş olmayacaktır.

SEYAHAT BAĞLANTILI SİGORTA İNTERNETTEN

oYönetmelik m.10 fk.2, seyahat bileti satışı ile bağlantılı (seyahat rizikolarına karşı yaptırılan) sigortalarda yalnızca yolcu taşımacılığı hizmeti sunanlara kendi internet sayfaları veya mobil uygulamalar üzerinden olmak koşuluyla sigorta ürünü satma hakkını tanımaktadır. Bu bağlamda yüz yüze (işyerinde) satış söz konusu olamayacaktır. Bu kısıtlamanın sebebi anlaşılamamaktadır. Öte yandan, “yolcu taşımacılığı hizmeti” deyiminden ne anlaşılacağı da tartışmaya açıktır. Bu deyimle taşıyıcıların değil, bilet satma hakkına sahip seyahat acentelerinin kastedildiğini kabul etmek uygun düşecektir.

o Madde 10 fk.5’teki mal veya hizmet satışı ile bağlantılı sigortalarda, sigorta ettirene karşı yerine getirilmesi gereken bilgilendirme yükümlülüğünün çağrı merkezi veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığı ile gerçekleştirileceğine ilişkin hüküm kanımızca başarılı bir düzenleme sayılamaz. Şöyle ki:

•.Yönetmelik m.10’da düzenlenen “mal veya hizmet satışı ile bağlantılı sigorta sunulması”, bir tür “sigorta aracılığı” etkinliğidir.

• SEDDK bu etkinliği isimlendirirken “Noah” demeyi tercih etmekte, ancak “prophet” demekten özenle kaçınmaktadır. Bunun da sebebi, ülkemizde yürürlükte bulunan sigorta aracılığının yalnızca acenteler veya brokerler tarafından yapılabileceğine ilişkin düzenlemedir. SEDDK, mal veya hizmet satıcılarını sigorta acentesi olma koşullarını yerine getirmedikleri sürece sigorta aracısı olarak nitelememektedir.

• Bu konuda doğru çözüm, mal veya hizmet satanlar tarafından o mal veya hizmetle ilgili olarak sunulan (doğru deyimle “aracılık edilen”) sigortalara ilişkin temel kuralların (kısaca bu tür sigorta aracılığı etkinliğinin) yasada açıkça ve özel olarak düzenlenmesi idi.

• Mal veya hizmet satanlar tarafından o mal veya hizmetle ilgili sigortalara aracılık edilmesi, daha hafif kurallara bağlanmak zorundadır. Mal veya hizmet satıcısının profesyonel acentelik koşullarını yerine getirmesi beklenemez.

• Mal veya hizmet satanların mal veya hizmetle bağlantılı sigortalara aracılık ederken (prim tahsil edebilecekleri öngörüldüğü gibi) “bilgilendirme” hususunda da yetkili sayılmaları uygun olur. Bilgilendirmeyi sigortacının (çağrı merkezi veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla) yapacağı biçimindeki m.10 fk.5 hükmü uygulamada zorluk yaratabilecektir. Belirtmemiz gerekir ki çağrı merkezi üzerinden bilgilendirme “yüz yüze” satışlarda makul ve gerçekçi bir çözüm oluşturmaz.

• Bir ara çözüm, sigortacının önceden hazırlayacağı bilgilendirme metnini mal veya hizmet satıcısının müşteriye vermesidir. Bu metnin sigorta ettirene aktarılması kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla da olabilir.

o Yönetmelik m.10 fk.5, mal ve hizmet satışıyla bağlantılı sigortalarda sigortacıya ait poliçe verme yükümlülüğünün de kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla yerine getirilebileceğini hükme bağlamıştır. Kanımızca mal veya hizmet satıcısının aracılıkta bulunacağı satış konusu mal veya hizmetle bağlantılı sigortalara ilişkin poliçeyi satış sırasında veya sonrasında sigorta ettiren mal veya hizmet alıcısına sigortacıdan alarak ulaştırabileceği kabul edilmelidir. Mal veya hizmet satıcılarının doğrudan poliçe düzenleme yetkisiyle donatılmalarının uygun düşüp düşmeyeceği de kuşkusuz tartışılabilir.

o Madde 10 fk.7’deki “mal veya hizmet satışı ile bağlantılı şekilde sigorta ürünü pazarlayanlara verilecek karşılığın (“hizmet bedeli”) primle bağlantılı olamayacağına ilişkin hüküm de yerinde görünmemektedir. Sigorta satışı karşılığında sigortacı tarafından ödenecek ücretin hangi yönteme göre belirleneceği taraflara bırakılması gereken bir husustur. Prim sigortacının yaptığı cirodur. Bu cironun gerçekleşmesine katkıda bulunan bir iş ortağına ciroya oranla pay verilmesinden daha doğal bir çözüm düşünülemez. Acentelere ve brokerlere “prime orantılı” komisyon ödenmesi nasıl gayet uygun ve yerleşmiş bir çözüm ise, mal veya hizmet satışıyla bağlantılı sigortaya aracılık yapan mal veya hizmet satıcısına da aynı şekilde oransal bir ücret ödenebilmelidir.