SEDDK OECD IOPS Forumu’nda reform gündemini konuştu

OECD/IOPS Global Forum on Private Pensions 2025’te açılış konuşmasını gerçekleştiren Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) Başkan Yardımcısı Hande Hatunoğlu Kurtulan, konuşmasında şu değerlendirmelerde bulundu.

Kurtulan: “Sayın Katılımcılar, Değerli Konuklar ve Kıymetli Meslektaşlarım,

Kendim ve kurumlarımız SEDDK ile Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) adına, sizleri bu yıl İstanbul’da düzenlenen Küresel Forum’da ağırlamaktan büyük bir onur duyuyorum.

SEDDK Başkanı Sayın Davut Menteş, halen Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu toplantısına katılmakta olduğundan aramızda bulunamamaktadır.
Kendisi adına, dünyanın dört bir yanından gelen tüm misafirlerimize en içten hoş geldiniz dileklerimi iletiyorum.
Bu güçlü katılım bizlere büyük bir motivasyon kaynağı oluyor; burada geçireceğiniz sürenin sizler için hem zenginleştirici hem de ilham verici olmasını diliyorum.

Ayrıca, bizlerle birlikte olan yerel konuklarımıza da en içten teşekkürlerimi sunuyorum. Aramızda düzenleyici kurum temsilcilerinden kamu görevlilerine, sektörümüzün seçkin üyelerinden değerli akademisyenlere ve medya temsilcilerine kadar geniş bir paydaş topluluğunun bulunmasından büyük memnuniyet duyuyoruz.

Bu anlamlı etkinliği Emeklilik Gözetim Merkezi ile birlikte ortaklaşa düzenlemekten de büyük mutluluk duyuyoruz.

Geçmiş yıllarda olduğu gibi, bu Forum da çağımızın en kritik ve etkili konularını ele almak için eşsiz bir platform sunmaktadır.
Forum süresince, yenilikçi teknolojilerin — özellikle yapay zekânın — emeklilik sistemini nasıl dönüştürdüğüne ilişkin görüş alışverişinde bulunacağız.
Ayrıca, uzun ömür riskini azaltmaya yönelik yeni ödeme modellerini ve yaşam döngüsü ile hedef tarihli fonların artan önemini tartışacağız.
Düzenleyici çerçeveden piyasa perspektiflerine kadar uzanan bu tartışmaların, özel emeklilik sistemimizin devam eden reform sürecine önemli katkılar sunacağına inanıyorum.
Forumun son gününde ise davranışsal ekonomi, finansal teşvikler, finansal okuryazarlık ve emeklilik fonlarının sermaye piyasası gelişimine katkısı gibi başlıkları ele alacağız.

Reform gündemimize geçmeden önce, kurumlarımızı kısaca tanıtmak isterim.
SEDDK, sigorta ve özel emeklilik sektörlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesinden sorumlu bir kamu otoritesidir. Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde kurulmuş olup, 2020 yılında özerk bir otorite hâline gelmiştir. Genç, dinamik ve etkin bir kurum olarak düzenleme ve denetim faaliyetlerini yürütmektedir.

Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) ise, SEDDK tarafından yetkilendirilmiş bir kuruluş olarak, katılımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasına ve özel emeklilik sisteminin düzgün ve güvenli bir şekilde işlemesine katkı sağlamaktadır.
Ayrıca, bir veri merkezi rolü üstlenerek emeklilik şirketlerinden, portföy yönetim şirketlerinden ve ilgili kurumlardan topladığı verileri doğrulamakta, birleştirmekte ve güvenilir bir dijital altyapı oluşturmakta; bu sayede şeffaf bir veri ekosistemi sağlamaktadır.
EGM, SEDDK’nın tüm denetim faaliyetlerini dijital ortamda yürütebilmesini sağlayan süreç bazlı bir dijital izleme ve denetim platformu geliştirmiştir.
50’den fazla kurumun entegre olduğu bu sistemde, günde 10 milyondan fazla işlem güvenli bir şekilde işlenmekte ve sektörün şeffaflığı ile etkin denetimi sağlanmaktadır.

Şimdi, Özel Emeklilik Sistemimize ilişkin bazı temel noktaları sizlerle paylaşmak isterim.
Kamu emeklilik sistemini tamamlayan ikinci ve üçüncü basamak olarak tasarlanan bu sistem, bireylerin düzenli birikim yapmalarına ve bu birikimleri emeklilik fonları aracılığıyla yatırıma yönlendirmelerine olanak sağlamaktadır.
Katılımı teşvik etmek amacıyla, devlet katkısı mekanizmasıyla — asgari ücrete bağlı üst sınır dahilinde — bireysel ödemelere ek olarak %30 oranında devlet katkısı sağlanmaktadır.
2003 yılında başlatılan sistem, küresel deneyimlerden ve yerel ihtiyaçlardan aldığı ilhamla gelişimini sürdürmektedir.

2013 yılı sonunda, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) 4 milyon katılımcıya ulaşmış ve nüfusun %5,4’ünü kapsar hale gelmişti.
Katılımı artırmak amacıyla aynı yıl hayata geçirilen Devlet Katkısı uygulaması, katılım ve birikim oranlarını önemli ölçüde artırdı.
Bu doğrultuda, katılımcı sayısı 2022 yılına kadar istikrarlı biçimde artarak 14,5 milyona ulaştı.
Aynı yıl, devlet katkısı oranı %25’ten %30’a yükseltildi ve bugün itibarıyla sistemde yaklaşık 18 milyon katılımcı ve çalışan bulunmaktadır.
2017 yılında başlatılan Otomatik Katılım Sistemi (OKS) ile çalışanlar işverenleri aracılığıyla sisteme dahil edilmiştir.
Sistem 3,4 milyon çalışanla başlamış olup, bugün 7,7 milyon katılımcıya ulaşmıştır.
2021 yılında yapılan bir başka düzenleme ile 18 yaş altı bireylerin de sisteme katılımına imkân tanınmış ve böylece erken yaşta tasarruf bilinci ve finansal okuryazarlık teşvik edilmiştir.

Elbette bu kadar büyük bir ekosistem, küresel değişimlerden ve demografik dönüşümlerden bağımsız kalamaz.
Bu nedenle, sistemi güncel ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirmek için paydaşlarımızla sürekli iş birliği içerisindeyiz.
22 yıllık deneyimin ardından, emeklilik sistemimiz dayanıklılığını ve güvenilirliğini kanıtlamış durumda ve şimdi yeni bir büyük reform sürecine hazır: Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES).
Bu reform, çağımızın en önemli sorunlarından biri olan nüfusun yaşlanmasıyla başa çıkabilecek sürdürülebilir, uzun vadeli bir emeklilik modeli oluşturmayı hedeflemektedir.
Böylece, gelecekteki mali baskıların yönetilmesine katkı sağlanacak ve vatandaşlarımızın emeklilik dönemlerindeki refahı artırılacaktır.

TES’in tasarlanan yapısında, hem işverenler hem de devlet çalışanların hesaplarına doğrudan katkı sağlayacak; böylece kamu, özel sektör ve çalışanlar arasında adil, dengeli ve paylaşılan bir sorumluluk sistemi oluşturulacaktır.
Katılımcı sayısının önümüzdeki yıllarda 20 milyonu aşması, toplam fon büyüklüğünün ise GSYH’nin yaklaşık %10’una ulaşması beklenmektedir.
Bu genişlemenin bireysel refahı artıracağına, tasarruf davranışını güçlendireceğine ve makroekonomik istikrara katkı sunacağına inanıyoruz.

Tabii ki önümüzde bazı zorluklar olacaktır — bunların en önemlisi, düzenli katkı oranlarının sürdürülebilirliğini sağlamak olacaktır.
Forum süresince paylaşılacak deneyim ve perspektiflerin bu süreçte bize önemli katkılar sunacağına inanıyoruz.
Bugün ilerleyen saatlerde, Daire Başkanımız Sayın Ali Burak Bey, sistemin teknik tasarımıyla ilgili daha ayrıntılı bir sunum yapacaktır.

Bir diğer önceliğimiz ise, emeklilik döneminde tasarrufların sistem içinde korunmasını ve katılımcıların düzenli gelir elde etmesini sağlayacak yıllık gelir (annuity) ürünlerini geliştirmektir.
Hâlihazırda emekliliğe hak kazanan katılımcılar, birikimlerini toplu şekilde çekme, programlı geri çekim veya düzenli ödeme sağlayan annüite planı satın alma seçeneklerine sahiptir.
Ancak sistemdeki emeklilerin yaklaşık %95’i toplu para çekmeyi tercih etmektedir; bu durum da uzun vadeli istikrarı zayıflatmaktadır.
Annuite ürünlerinin, hem emeklilerin gelir sürekliliğini sağlamada hem de birikimlerin ekonomide yatırıma yönlendirilmesinde kritik bir rol oynayacağına inanıyoruz.
Bu nedenle, daha cazip annuite seçenekleri oluşturmak için paydaşlarımızla yakın iş birliği içinde çalışıyoruz.

Saygıdeğer Katılımcılar,

Vizyonumuz net: Bireyleri yalnızca emeklilik dönemlerinde koruyan değil, aynı zamanda ülkemizin uzun vadeli ekonomik istikrarına da katkıda bulunan sürdürülebilir, kapsayıcı ve ileriye dönük bir emeklilik sistemi inşa etmek.
İnanıyorum ki, önümüzdeki iki gün boyunca yapılacak tartışmalar ve paylaşımlar, değerli fikirler ortaya çıkaracak, uluslararası iş birliğini güçlendirecek ve hepimizin “daha iyi yaşamlar için daha iyi politikalar” tasarlamasına katkı sunacaktır.

Bu düşüncelerle, sizlere verimli, ilham verici ve başarılı bir forum diliyorum — yeni fikirlerin doğduğu, iş birliklerinin güçlendiği ve küresel emeklilik ve sigorta sektörünün geleceğini şekillendiren bir buluşma olmasını temenni ediyorum.

Değerli konuşmacılarımıza sözü bırakmadan önce, sizleri bu akşam Boğaz turu ve ardından görkemli Çırağan Sarayı’ndaki akşam yemeği programımıza davet etmek isterim.
Tüm katılımcılarımızı bu unutulmaz akşamda Boğaz’ın eşsiz manzarası eşliğinde aramızda görmekten büyük memnuniyet duyacağız.”