Kanserle mücadelede teknolojik dönüşüm sigorta ürünlerini etkiliyor

Kanserin tanı, sınıflandırma ve tedavi biçiminde yaşanan devrim niteliğindeki değişimler, hayat ve sağlık sigortası ürünlerini kökten dönüştürüyor. Münih Re’nin raporuna göre, kanserin giderek kronikleşen bir hastalık haline gelmesi; risk değerlendirme kriterlerinden tazminat yönetimine kadar her aşamada sigorta ürünlerini yeniden şekillendiriyor.

Yaşam Bilimi Raporu 2025’te hayat ve sağlık sigortacılarına yönelik küresel sağlık trendlerini ve bu trendlerin sigorta sektörü üzerindeki etkilerini ele alan Münih Re, rapor kapsamında ele aldığı ‘Kanser Sonuçlarının İyileştirilmesi’ bölümünde kanser sonuçlarını iyileştirmeye yönelik tıbbi ve teknolojik gelişmeleri inceliyor. Rapora göre, kanserle mücadelede devrim niteliğinde gelişmeler yaşanıyor. Yapay zekâ destekli tanı sistemleri, kişiye özel tedaviler ve yeni nesil aşılar sayesinde önümüzdeki 10 yıl içinde kanser ölümlerinde büyük düşüşler bekleniyor. Kanserin artık sadece “nerede” olduğuna göre değil, hücresel düzeydeki genetik yapısına göre sınıflandırılması, daha etkili ve kişiselleştirilmiş tedavi kapılarını aralıyor. Üstelik bu tedaviler, bağışıklık sistemini doğrudan harekete geçiren kanser aşıları ya da CAR-T hücre tedavileri gibi yenilikçi yöntemleri içeriyor. Yapay zekâ ise yalnızca tedavide değil, tanıda da devrim yaratıyor. ‘Liquid biyopsi’ adı verilen sıvı biyopsi teknikleri sayesinde, basit bir kan tahliliyle birçok kanser türü erken evrede tespit edilebilecek. Bu sayede erken tanı oranları artacak, tedavilerin başarısı yükselecek. Raporda, özellikle yaşam tarzı, genetik ve çevresel faktörlerin bir arada analiz edilmesiyle kişiye özel kanser risk profili çıkarılabileceği belirtiliyor. Böylece kanser henüz ortaya çıkmadan risk taşıyan bireylere özel önleyici adımlar atılabilecek. Münih Re, bu gelişmelerin toplum sağlığı açısından umut verici olduğunu belirtirken, sağlık sistemlerinin ve sigorta sektörünün bu hızlı değişime uyum sağlaması gerektiğine dikkat çekiyor.

Rapora göre, dünya çapındaki sigortacılar için poliçe sahiplerinde önde gelen ölüm nedeni kanser olsa da, son 20-30 yılda kanser mortalitesine karşı kayda değer ilerleme sağlandı. Bu ilerleme, büyük ölçüde tütün kullanımı gibi kanser risk faktörlerinin azalmasının yanı sıra, kanser teşhis ve tedavisindeki gelişmeler sayesinde gerçekleşti. Gençlerde artan kanser insidansı ve COVID-19 pandemisinin başlarında tarama ve tedavide yaşanan aksaklıklara rağmen, bu mortalite iyileşme eğilimlerinin sadece devam etmesi değil, önümüzdeki 10 yılda hız kazanması bekleniyor. Kanser genetiğini anlama ve bağışıklık sistemini kanserle savaşta harekete geçirme alanındaki büyük atılımlar, yapay zekânın (AI) hızla genişleyen dünyasıyla birleşiyor. Bu kombinasyon, kanser testleri ve terapilerinin geliştirilmesini hızlandıracak ve kanserlerin köken aldıkları dokudan ziyade altta yatan genetik nedenlere göre yeniden sınıflandırılmasını sağlayacak. Böylece her bir kanser türüne daha kişiselleştirilmiş bir yaklaşım mümkün olacak.

Kanser risk yönetiminde genetik teknolojiler ve yapay zekânın kullanımının, kanserden korunmada daha etkili stratejiler geliştirilmesini ve erken evre kanser taramalarının iyileştirilmesini sağlayacağı belirtilen raporda şirketlerin, tanı kriterlerindeki değişimleri ve bunun poliçe fiyatlandırması ile uzun vadeli risk rezervleri üzerindeki etkilerini sürekli analiz etmesinin kritik önem taşıyacağı ifade ediliyor. Ancak bu gelişmelerin önemli sağlık harcamalarını beraberinde getireceği ve önceden terminal kabul edilen kanser türlerinin kronik hastalıklara dönüşmesinin, hayat sigortası ürünleri üzerinde etkiler yaratabileceğine dikkat çekiliyor.

HAYAT POLİÇELERİNDE EN YAYGIN ÖLÜM NEDENİ KANSER

Dünyanın pek çok bölgesinde, kanserin hayat sigortası poliçe sahiplerinde en yaygın ölüm nedeni olduğuna dikkat çeken rapora göre, son 30-40 yılda çoğu bölgede yaygın kanser türlerine bağlı ölüm oranlarında düşüş gözlemleniyor. Raporda, ABD’de 2012-2022 yılları arasında yaşa göre düzeltilmiş kanser mortalitesinin yıllık ortalama %1,6 oranında azaldığı vurgulanıyor.

Son 30 yılda gözlemlenen kanser mortalitesindeki iyileşmenin büyük kısmının, önleyici tedbirlere bağlanabileceği ifade edilen rapora göre, ne kadar önemli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da (özellikle sigara kullanımının azaltılması konusunda), hem Amerikan Kanser Derneği hem de Küresel Hastalık Yükü Çalışması, kanserlerin %40’tan fazlasının potansiyel olarak önlenebilir olduğunu tahmin ediyor. Bu konuda daha fazla ilerleme sağlanması, tütün kullanımının daha da azaltılmasının yanı sıra; alkol tüketiminin, aşırı kilonun ve hareketsizliğin önüne geçilmesi ve beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesiyle mümkün olabilir. Bu hedeflere ulaşmada, bireylerin kişisel risk profillerini daha iyi belirlemek ve hedefli önlemleri desteklemek amacıyla yapay zekâdan (AI) faydalanmak giderek daha kritik bir rol oynayacak. Yapay zekâ aracılığıyla bir bireyin sağlık verileri, aile öyküsü, genetik ve epigenetik profili, mikrobiyota yapısı, yaşam çevresi ve maruziyet geçmişi gibi geniş bir kişisel veri yelpazesinin analiz edilmesi (bazıları tarafından “istatistiksel biyopsi” olarak adlandırılan bu yöntem), çok çeşitli kanser türleri için çok daha kapsamlı bir risk profili oluşturulmasını sağlayabilir.

Raporda bu noktada, sigorta şirketleri için önleyici sağlık hizmetlerinin öneminin artacağı, aktüeryal modellerde yaşam tarzı faktörlerinin daha fazla ağırlık kazanabileceği ve yapay zekâ tabanlı risk değerlendirme araçlarının, underwriting süreçlerinde devrim yaratma potansiyeli taşıyacağına vurgu yapılıyor.

KANSER MORTALİTESİNDEKİ GELİŞMELERİN SEKTÖRE ETKİLERİ

Öngörülen kanser mortalite iyileşmelerinin, hayat sigortası branşı için olumlu, uzun ömür ürünleri içinse olumsuz etkileri olacağı belirtilen rapora göre, en belirgin uzun ömür kazanımlarının, kanser insidansının yüksek ancak diğer ölüm nedenlerinin nispeten düşük olduğu 50-70 yaş grubunda gerçekleşmesi bekleniyor. Önümüzdeki birkaç yıl içinde, bu yaş aralığındaki kanser mortalite iyileşme oranlarının mevcut olumlu seviyelerin iki katına çıkma potansiyeli bulunduğuna dikkat çekiliyor.
Bu gelişmelerin maliyetinin önemli boyutlarda olacağı ve sağlık sigortası ürünlerini olumsuz etkileyeceği vurgulanan raporda; gelir koruma, uzun süreli bakım ve kritik hastalık ürünleri için sonuçların henüz belirsiz olduğu aktarılıyor.
Tanı teknolojilerindeki ilerlemeler ve tanı kriterlerindeki değişikliklerin, en azından kısa vadede kanser insidans oranlarını artırmasının beklendiği rapora göre, bununla birlikte kanser önlemede büyük ilerlemeler kaydedilmesi durumunda uzun vadede bu oranların düşebileceği öngörülüyor.
Tedavideki gelişmeler birçok kanser türü için kesin çözümler sunarsa, maluliyet ve uzun süreli bakım ürünleri olumlu etkilenebilir. Ancak yeni tedavilerin kanseri tamamen ortadan kaldırmadan yaşam süresini uzatması durumunda, kronik hastalıkla yaşayan bireylerin artması nedeniyle maluliyet ve uzun süreli bakım ürünlerine olan taleplerde artış beklenebilir.
Raporda, yaşam teminatlarının kısa vadede hafif olumsuz etkileneceği ancak tedavi ve erken tanıdaki ilerlemelerle uzun vadede bu etkinin ortadan kalkacağı düşünülüyor.
Rapora göre bu gelişmeler, özellikle tedavi tarafında önemli maliyet artışları getirecek. Hedefe yönelik tedaviler, terapiler ve aşılar yüksek teknoloji gerektiriyor ve ilaç şirketleri için yeni yüksek gelir fırsatları oluşturuyor.
Ancak, yapay zekânın hedef belirleme, ilaç geliştirme ve klinik deney süreçlerinde kullanılmasıyla maliyetlerin kısmen dengelenmesi mümkün olabilir. Yapay zekâ destekli bu yaklaşımlar, araştırma-geliştirme verimliliğini artırarak tedavi maliyetlerinin bir kısmını telafi edebilir.
Raporda, kanserin tanımlanma, sınıflandırılma ve tedavi edilme biçimindeki bu hızlı ve radikal değişimlerin, hayat sigortası ve yaşam teminatlı ürünlerin birçok yönünü derinden etkileyeceği belirtiliyor. Kanser alanındaki bu dönüştürücü değişimlerin, sigorta sektörünün tıbbi ve aktüeryal uzmanlıkla stratejik işbirliğini artırmasını zorunlu kıldığı ifade ediliyor.

HAYAT ÜRÜNLERİ BİRÇOK YÖNDEN ETKİLENECEK

Kanserin tanılanma, sınıflandırılma ve tedavi edilme biçiminde yaşanan hızlı ve köklü değişimler, hayat sigortası ve yaşamsal teminat içeren ürünlerin birçok yönünü etkileyecek. Bu nedenle, değişen risk ortamına uyum sağlayabilmek için tıbbi ve aktüeryal uzmanlıkla yakın iş birliği içinde olmak her zamankinden daha büyük önem taşıyor.

Münih Re bu etkileri fiyatlandırma, risk değerlendirme ve tazminat süreci olarak şöyle ele alıyor:

Fiyatlandırma

  Pek çok toplumda, kanser kaynaklı ölüm oranlarındaki iyileşmeler, toplam mortalite iyileşmelerinin başlıca itici gücü oldu.

  Portföy düzeyinde, bu değişimlerin potansiyel etkilerini dikkate almak, kanser mortalitesindeki gelecekteki iyileşmeleri doğru tahmin edebilmek açısından kritik önem taşıyor. Bu iyileşmenin düzeyi ise; yaş, sosyoekonomik durum, sağlık sistemi yapısı, kanser türü ve risk faktörlerinin yaygınlığı gibi pek çok demografik değişkene bağlı olarak farklılık gösterecek.

  Bu faktörler, önleyici, tanısal ve tedaviye yönelik yaklaşımların ne ölçüde erişilebilir ve benimsenebilir olduğunu belirleyeceği gibi, aynı zamanda uzun ömürlülük portföylerinin bu gelişmelerden ne derece olumsuz etkileneceğini de şekillendirecek.

  Yeni tedavilerin yüksek maliyetleri göz önüne alındığında, sağlık sigortası ürünleri önümüzdeki dönemde bireyselleşen tedavi modelleriyle birlikte artan bir maliyet dalgasıyla karşı karşıya kalabilir. Bu artışı bir miktar dengeleyebilecek unsur ise, klinik araştırmalarda yapay zekâ destekli verimlilik kazanımları olabilir.

Risk değerlendirme

• Halihazırda ABD nüfusunun yaklaşık %5,4’ünün bir kanser tanısı ile yaşadığı tahmin ediliyor. Bu kişilerin yaklaşık %70’i 5 yıldan daha uzun bir süre önce tanı almış olup, üçte birinden fazlası ise 65 yaşın altında.
• Bu bireylerin önemli bir kısmı sigorta ürünleri için pazarda kalmaya devam edecek ve risk değerlendirme (underwriting) kriterlerinin buna uyum sağlayacak şekilde güncellenmesi gerekecek.
• Bazı kanser türlerine bağlı olarak yaşam süresinin uzaması, görüntüleme ve patoloji yorumlarının doğruluğundaki gelişmeler ve kalıntı tümör ile nükslerin daha hassas tespit edilebilmesi, belirli kanser geçmişi olan bireylerin sigortalanabilirliğini artırabilir. Bu da, bekleme süresinin tamamen kaldırılması veya kısaltılması ile geçici ek primlerin daha düşük seviyelere çekilmesi anlamına gelebilir.
• Yeni nesil tarama testleri artık tıbbi kayıtlarda daha sık görülmeye başlandı. Bu nedenle, risk değerlendiricilerinbu testlerin pozitif ve negatif sonuçlarının ne anlama geldiğini doğru yorumlayabilmesi için eğitilmesi büyük önem taşıyor.
• Tüketiciye doğrudan sunulan bazı risk değerlendirme ve tanı testlerinin yaygınlaşması, sigortalı adaylarının bu bilgileri sigorta şirketiyle paylaşmadan başvuru yapmalarına olanak tanıyabilir. Bu durum, sigorta sisteminin istismar edilmesi riskini artırabileceğinden, başvuru formlarının gözden geçirilmesini, fiyatlama yaklaşımlarının revize edilmesini ve koruyucu risk değerlendirme kriterlerinin yeniden yapılandırılmasını gerekli kılabilir.
• Son olarak, daha fazla sayıda kanser alt türü ölümcül bir hastalık olmaktan çıkıp kronik bir hastalık haline geldikçe, yaşam süresindeki uzama, maluliyet veya uzun süreli bakım tazminatı taleplerinde artış ihtimalini beraberinde getirebilir. Bu durumun, sigorta rehberlerinde ve istisna hükümlerinde uygun şekilde yansıtılması gerekecektir.

Tazminat süreci

• Kanserler giderek artan şekilde, köken aldıkları organa göre değil; moleküler profillerine göre sınıflandırılacak.
• Bu değişimleri yakından takip etmek ve buna paralel olarak poliçe metinlerinde, başvuru formlarındaki sorularda, tazminat değerlendirme kriterlerinde ve hasar sonuçlarının takibinde gerekli güncellemeleri yapmak kritik önem taşıyacak.