Dünya

Jet yakıtı krizi havacılığı vurdu

Jet yakıtı krizi havacılığı vurdu

Allianz Research’ün yayımladığı yeni rapora göre Orta Doğu’daki kriz, küresel jet yakıtı arzında ciddi daralma yarattı. Jet yakıtı fiyatları ikiye katlanırken, havayolu şirketleri bilet fiyatlarını artırmaya ve kapasite düşürmeye başladı. Rapor, Avrupa’nın yapısal yakıt bağımlılığı nedeniyle en kırılgan bölgelerden biri olduğuna dikkat çekiyor.

Orta Doğu’da derinleşen jeopolitik gerilim, yalnızca enerji piyasalarını değil küresel havacılık ve turizm sektörünü de sarsmaya başladı. Allianz Research tarafından yayımlanan “Tatil yerine evde kalma yazı mı? Jet yakıtı krizi yoğun tatil sezonunu yeniden şekillendiriyor” başlıklı rapora göre, jet yakıtı arzında yaşanan daralma havayolu şirketlerini fiyat artırımı ve kapasite kesintilerine zorlarken, Avrupa başta olmak üzere birçok bölgede yaz sezonuna ilişkin dengeler yeniden kuruluyor.

Raporda, mevcut krizin önceki petrol şoklarından farklı olarak doğrudan ham petrol arzından değil, rafineri kapasitesi ve ürün lojistiğindeki kırılmalardan kaynaklandığı vurgulandı. Küresel deniz yolu jet yakıtı ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın çevresindeki belirsizlik, özellikle havacılık sektöründe ciddi baskı yaratıyor.

JET YAKITI FİYATLARI İKİYE KATLANDI

Allianz Research verilerine göre jet yakıtı fiyatları çatışmaların başlamasından bu yana iki katına çıktı. Rafineri marjlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması ise piyasadaki baskının yalnızca ham petrol fiyatlarından kaynaklanmadığını ortaya koyuyor.

Raporda, jet yakıtının havayolu şirketlerinin toplam operasyonel maliyetlerinin yaklaşık yüzde 30-35’ini oluşturduğu belirtilirken, maliyetlerdeki sert yükselişin doğrudan bilet fiyatlarına yansıdığı ifade edildi.

Uluslararası uçuşlarda fiyat artışlarının şimdiden yüzde 5 ila 15 seviyesine ulaştığına dikkat çekilen çalışmada, kısa ve orta mesafeli uçuşlarda 20-60 dolar, uzun mesafeli uçuşlarda ise 80-150 dolar arasında ek yakıt ücretlerinin uygulanmaya başlandığı kaydedildi.

AVRUPA YAPISAL RİSK ALTINDA

Rapora göre Avrupa, jet yakıtı arzı açısından en kırılgan bölgelerin başında geliyor. Bölge, ihtiyaç duyduğu kerosenin yalnızca yarısını kendi üretimiyle karşılayabiliyor. Kalan bölüm ise büyük ölçüde Körfez ülkelerinden ithal ediliyor.

Özellikle Birleşik Krallık, Almanya, Fransa ve İtalya’nın yapısal arz açığı nedeniyle risk altında olduğu belirtilirken, Orta Doğu’dan Kuzeybatı Avrupa’ya yapılan kerosen sevkiyatlarının mart ayında yüzde 90 düştüğü, nisan ayında ise neredeyse tamamen durduğu aktarıldı.

ABD’den Avrupa’ya yapılan sevkiyatlarda sert artış görülse de toplam arzın hâlâ ciddi biçimde daraldığına işaret eden rapor, yaz sezonunda fiziksel yakıt sıkıntısı yaşanabileceği uyarısında bulundu.

DÜŞÜK MALİYETLİ HAVAYOLLARI BASKI ALTINDA

Çalışmada özellikle düşük maliyetli havayolu şirketlerinin mevcut tablo karşısında daha savunmasız olduğuna dikkat çekildi. Yakıt maliyetlerindeki yükselişin kısa mesafe uçuş ağırlıklı çalışan şirketlerde kârlılığı doğrudan baskıladığı belirtilirken, Avrupa’daki hızlı tren alternatiflerinin de bu şirketler üzerindeki rekabet baskısını artırdığı ifade edildi.

Rapora göre Avrupa’daki kapasite kesintileri şimdilik sektör genelinde yüzde 2 ila 5 seviyesinde kalıyor. Ancak bu kesintiler daha çok düşük gelirli kısa mesafe rotalarda ve ikincil havalimanlarında yoğunlaşıyor.

GÜNEY AVRUPA’YA TALEP ARTIYOR

Allianz Research, yükselen uçuş maliyetleri nedeniyle bazı tüketicilerin yurtdışı seyahat yerine daha yakın destinasyonlara yönelmeye başladığını belirtti. Özellikle İspanya, İtalya, Yunanistan ve Portekiz gibi Batı Akdeniz ülkelerinde rezervasyon hareketliliğinin arttığına dikkat çekildi.

Rapora göre İspanya’ya yönelik rezervasyonlar yıllık bazda yüzde 32 artarken, İtalya, Yunanistan ve Portekiz’de bu artış yaklaşık yüzde 20 seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde Batı Akdeniz’de faaliyet gösteren turizm ve otelcilik şirketlerinin hisseleri de yüzde 36 yükseldi.

Ancak rapor, ABD ve Euro Bölgesi’nde zayıflayan tüketici güveni nedeniyle bu hareketin sınırsız olmayacağını vurguluyor. Birçok hane halkının iptal edilen uzun mesafeli tatiller yerine alternatif seyahat planı yapmak yerine toplam harcamalarını kısmayı tercih ettiği belirtiliyor.

ORTA DOĞU TURİZMİNDE GELİR KAYBI RİSKİ

Pandemi sonrası güçlü toparlanma yaşayan Orta Doğu turizmi ise en sert darbeyi alabilecek alanlardan biri olarak öne çıkıyor.

Rapora göre çatışmalar öncesinde bölgeye gelen uluslararası turist sayısının 2026’da yüzde 13 artması bekleniyordu. Ancak mevcut gerilimin bir ay daha sürmesi halinde turist sayısında yüzde 35-40 arasında düşüş yaşanabileceği tahmin ediliyor.

Bu senaryoda yaklaşık 70-75 milyar dolarlık turizm gelirinin kaybedilebileceği belirtilirken, turizmin milli gelir içindeki payının yüksek olduğu Lübnan, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün gibi ülkelerin daha kırılgan durumda olduğu ifade edildi.

Raporda ayrıca Maldivler, Seyşeller ve Mauritius gibi Körfez aktarma merkezlerine bağlı ada ekonomilerinin de bağlantı sorunlarından doğrudan etkilenebileceği kaydedildi.

Ömer Furkan Biber
Ömer Furkan Biber
HABER MERKEZİ

Yorumlar (0)

Yorum yazmak için üye girişi gerekiyor.

E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.

İlgili Haberler

Yapay zekâ iş dünyasında yetkinlikleri yeniden şekillendiriyor
Dünya

Yapay zekâ iş dünyasında yetkinlikleri yeniden şekillendiriyor

WTW’nin Yetenek İstihbaratı Raporu, yapay zekânın iş gücü ihtiyaçlarını ve çalışanlardan beklenen yetkinlikleri değiştirdiğini ortaya koydu. Rapora göre, kurumların teknolojik gelişmelere uyum sağlayabilmesi için çalışanların teknik becerilerinin yanı sıra karar verme, eleştirel düşünme ve sorumlu yapay zekâ kullanımı gibi yetkinliklerini de geliştirmesi gerekiyor. Yapay zekânın iş süreçlerinde giderek daha fazla kullanılması, çalışanların sahip olması gereken…

15 Kasım 2026·4 dk okuma
İklim kaynaklı afetlerin ekonomik yükü artıyor
Dünya

İklim kaynaklı afetlerin ekonomik yükü artıyor

Munich Re’nin 20 ülkeyi kapsayan analizine göre, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 13 ülkede hava olaylarından kaynaklanan afet kayıplarının millî gelire oranı son 10 yılda yükseldi. Araştırma, incelenen ülkelerde afetlerin yol açtığı ekonomik kayıpların yaklaşık yarısının sigortasız kaldığını ortaya koydu. Munich Re, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında, hava olaylarından kaynaklanan doğal afetlerin ekonomiler üzerindeki…

14 Kasım 2026·4 dk okuma
Aon: Küresel afetlerde ekonomik kayıplar artıyor
Dünya

Aon: Küresel afetlerde ekonomik kayıplar artıyor

Aon’un 13 Kasım 2026 tarihli Haftalık Afet Raporu, dünyanın farklı bölgelerinde meydana gelen doğal afetlerin yol açtığı can kayıplarını ve ekonomik hasarları ortaya koydu. Hindistan’da Murasu Siklonu’nun neden olduğu kayıplar 205 milyon dolara yükselirken, Portekiz ve İspanya’yı etkileyen Charles Fırtınası’nın on milyonlarca avroluk hasara yol açabileceği belirtildi. Raporda, Orta Doğu’daki sellerin yanı sıra Japonya, Avustralya…

13 Kasım 2026·5 dk okuma
Evcil hayvan hastalandıktan sonra sigorta yaptırılabilir mi?
Dünya

Evcil hayvan hastalandıktan sonra sigorta yaptırılabilir mi?

Evcil hayvanların hastalık geçirmesinin ardından sigorta yaptırılması çoğu durumda mümkün olsa da mevcut sağlık sorunları yeni poliçenin kapsamını etkileyebiliyor. Sigorta şirketleri, poliçe öncesinde ortaya çıkan hastalıkları genellikle teminat dışında tutarken sonradan gelişen farklı sağlık sorunları ve kazalar için koruma sağlayabiliyor. Yüksek enflasyon ve artan fiyatlar, evcil hayvan sahiplerinin bütçelerini de etkilerken sigorta primleri ek bir…

8 Kasım 2026·4 dk okuma
Aon küresel afetlerin ekonomik bilançosunu açıkladı
Dünya

Aon küresel afetlerin ekonomik bilançosunu açıkladı

Aon’un 6 Kasım 2026 tarihli Haftalık Doğal Afet Raporu’na göre ABD’de meydana gelen üç ayrı sel felaketinin toplam ekonomik ve sigortalı kayıplarının yüz milyonlarca dolara ulaşması bekleniyor. Hindistan’da Murasu Siklonu’nun yol açtığı ekonomik kayıplar 36 milyon doları aşarken Avustralya’daki sellerin doğrudan ekonomik maliyetinin 30–50 milyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Raporda Yunanistan, İtalya, Bolivya, Meksika…

6 Kasım 2026·10 dk okuma
Dikkat dağınıklığı kazaların üçte birinde rol oynuyor
Dünya

Dikkat dağınıklığı kazaların üçte birinde rol oynuyor

Allianz Teknoloji Merkezi’nin gerçekleştirdiği kapsamlı araştırma, sürücü dikkat dağınıklığının trafik kazalarının üçte birinde rol oynadığını ortaya koyuyor. Araştırma, araç içi dijital ekran tasarımının sürücülerin dikkatini doğrudan etkilediğini de gösteriyor. Araçlarda giderek daha fazla işlevin dokunmatik ekranlar üzerinden yönetilmesi, sürücülerin dikkatinin dağılması riskini yeniden gündeme taşıyor. Daha önce sürücünün gözünü yoldan ayırmadan kullanabildiği bazı kontrollerin dijital…

3 Kasım 2026·4 dk okuma