İran’dan Hürmüz Boğazı geçişlerine zorunlu sigorta şartı

İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tüm gemiler için İran tarafından onaylanan zorunlu sigorta uygulamasını devreye aldı. İlk 60 gün ücretsiz olarak sunulacak sigorta uygulamasında, ilerleyen dönemde ücretlendirme yapılabileceği belirtildi.

İran, dünyanın en kritik deniz ticaret geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yeni bir uygulamayı yürürlüğe koydu. İran’ın yeni kurduğu Basra Körfezi Boğazları Otoritesi (PGSA), boğazdan geçiş yapacak tüm gemilerin İran tarafından onaylanan zorunlu bir sigortaya sahip olmasını şart koştu.

Lloyd’s List tarafından incelenen PGSA şartlar ve koşullar belgesine göre, söz konusu sigorta ilk aşamada 60 gün boyunca ücretsiz olarak sağlanacak. Ancak İran, bu sürenin ardından sigorta için ücret talep etme hakkını saklı tuttuğunu açıkladı.

Belgede, “Bu sigorta, gemi sahibine ücretsiz olarak sağlanmakta olup tüm masraflar İran İslam Cumhuriyeti tarafından karşılanmaktadır” ifadeleri yer alırken, PGSA’nın gelecekte sigorta ücretleri getirme hakkını saklı tuttuğu ve bu durumda gemi sahiplerinin sigortalarını satın alarak yenilemeleri gerekeceği belirtildi.

ABD-İRAN MUTABAKATIYLA ÇELİŞİYOR

Yeni uygulama, ABD ile İran arasında imzalanan ve ticari gemilere 60 gün boyunca ücretsiz ve güvenli geçiş garantisi sağlayan mutabakat zaptıyla çelişen bir adım olarak değerlendiriliyor.

Çarşamba günü imzalanan mutabakat zaptında, Hürmüz Boğazı’nda 60 gün boyunca herhangi bir geçiş ücreti uygulanmayacağı garanti altına alınırken, İran ve Umman’ın diğer Körfez ülkeleriyle istişare ederek boğazın yönetimine ilişkin daha uzun vadeli bir çerçeve oluşturması öngörülüyor.

İRAN KUZEY ROTASINI ŞART KOŞUYOR

PGSA tarafından yayımlanan şartlara göre İran, gemilerin geçişlerini Larak Adası yakınındaki belirlenmiş kuzey rota üzerinden gerçekleştirmesini talep ediyor.

Belgede, “Geçişe yalnızca Larak Adası yakınlarındaki belirlenmiş rota üzerinden izin verilir” ifadesi kullanılırken, bu rotadan sapmaların ihlal olarak değerlendirileceği ve kesinlikle yasak olduğu vurgulandı.

PGSA ayrıca transit başvurularının işlenmesi ve geçiş izinlerinin verilmesinde tek yetkili merci olduğunu belirterek, kurallara uymayan gemiler hakkında ceza uygulanabileceğini, geçiş izinlerinin iptal edilebileceğini veya daha ileri yasal işlemler başlatılabileceğini bildirdi.

SEKTÖRDEN VE ULUSLARARASI KURULUŞLARDAN TEPKİ

Hürmüz Boğazı’nda geçiş yapan gemi sahipleri, Körfez ülkeleri ve uluslararası denizcilik çevreleri, yeni uygulamanın deniz taşımacılığı açısından belirsizlik yaratabileceğine dikkat çekiyor.

Güney koridorunu kullanan tanker işletmecilerinden gelen ilk değerlendirmelerde, İran’ın ortaya koyduğu şartların uzun vadeli ve sürdürülebilir bir geçiş çerçevesi oluşturup oluşturamayacağı konusunda soru işaretleri bulunduğu ifade edildi.

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez de Hürmüz Boğazı’nda geçiş ücretlerine izin verilmesinin diğer stratejik su yolları açısından emsal oluşturabileceği uyarısında bulundu. Dominguez, PGSA belgesinin kendilerine ulaştığını doğrularken taraflar arasındaki görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.

ABD: ÖNCELİK BOĞAZIN AÇIK KALMASI

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın ilk 60 gün boyunca ve sonrasında da ücretsiz kalacağını ifade etti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise uluslararası su yollarının serbest olması gerektiğini yinelemekle birlikte, öncelikli hedefin boğazın açık tutulması olduğunu söyledi.

Vance, mevcut mutabakatın Umman, İran ve Körfez kıyısındaki ülkelerin gelecekte boğazın güvenlik çerçevesini birlikte belirlemesini öngördüğünü belirterek, amaçlarının su yolunun küresel ekonomi açısından yeniden bir darboğaz unsuru olarak kullanılmasının önüne geçmek olduğunu kaydetti.