İran’daki çatışma sigorta sektöründe yeni gerilim alanları yaratıyor

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerle derinleşen İran merkezli çatışma; denizcilikten siber risklere, tedarik zincirinden ticari krediye kadar geniş bir alanda sigorta teminatlarını yeniden tartışmaya açtı.

İran’daki çatışma ve ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik abluka kararı, küresel tedarik zincirlerinde ciddi kırılmalara yol açtı. Ancak bu kırılmaların yarattığı zararların önemli bir bölümü, standart sigorta poliçeleri kapsamında karşılık bulmuyor. Özellikle gecikmeler, maliyet artışları ve teslimat aksaklıkları gibi fiziksel hasar içermeyen kayıplar, poliçe kapsamı dışında kalabiliyor. Bu durum, işletmelerin sahip oldukları teminatları yeniden gözden geçirmesini zorunlu hale getiriyor. Enerji ve yakıt fiyatlarındaki artış da zincirleme etki yarattı. Birçok ülkede maliyet baskısı hızla yükselirken, bazı bölgelerde yakıt fiyatlarında yüzde 50’nin üzerinde artışlar dikkat çekiyor. Bu tablo, üretimden inşaata kadar pek çok sektörde kârlılığı doğrudan baskılıyor.

HAM MADDE KRİZİ YENİ RİSK BAŞLIĞI

Çatışmanın etkisi yalnızca enerjiyle sınırlı kalmadı. İran’ın Katar’daki LNG tesislerine yönelik saldırıları, helyum üretiminde daralmaya yol açtı. Yarı iletken üretimi için kritik önemde olan bu gazın arzındaki düşüş, elektronik ve teknoloji sektörlerinde yeni bir tedarik riski yarattı. Özellikle Güney Kore gibi üretim merkezlerine bağımlı küresel şirketler için bu durum, dolaylı ancak ciddi finansal sonuçlar doğurabilecek nitelikte.

TİCARİ KREDİ SİGORTASI ÖNE ÇIKIYOR

Mevcut tabloda, klasik sigorta ürünlerinin sınırlı kaldığı alanlarda alternatif teminatlar öne çıkıyor. Ticari kredi sigortası, alıcıların ödeme yapamaması ya da siyasi riskler nedeniyle oluşan temerrütlere karşı koruma sağlayarak, şirketler için kritik bir araç haline geliyor. Buna karşın, inşaat projelerinde kullanılan gecikme sigortası (DSU) gibi ürünler, fiziksel hasar şartı nedeniyle çoğu durumda yetersiz kalabiliyor.

HAVACILIKTA MALİYET BASKISI VE İPTAL DALGASI

Orta Doğu hava sahasında yaşanan kapanmalar, havacılık sektöründe ciddi aksamalara yol açtı. Uçuşların yeniden başlamasına rağmen, uzayan rotalar ve artan yakıt maliyetleri havayollarının operasyonel yükünü artırdı. Bu süreçte seyahat iptalleri de yükselişe geçerken, havayolu şirketlerinin ilgili sigorta teminatlarına yönelmesi bekleniyor. Öte yandan Ukrayna’daki örneklerin aksine, bölgede uçakların alıkonulması gibi büyük ölçekli mülkiyet kayıpları yaşanmaması dikkat çekiyor.

DENİZ SİGORTALARINDA PRİMLER YÜKSELİYOR

Hürmüz Boğazı’ndaki kapanma, deniz taşımacılığı ve kargo sigortalarında doğrudan etkisini gösterdi. Gemilerin geçiş yapamaması durumunda devreye giren alıkoyma ve engelleme klozları, sigorta sözleşmelerinde yeni yorum tartışmalarını beraberinde getiriyor. Özellikle abluka kararının hukuki niteliği, tazminat süreçlerinde belirleyici olacak başlıklar arasında yer alıyor. Bu gelişmeler, savaş riski primlerinde de hızlı bir artışa neden oldu.

MÜLK VE İŞ KESİNTİSİ TALEPLERİ GÜNDEMDE

Bölgede gerçekleşen füze ve insansız hava aracı saldırıları sonucu oluşan fiziksel hasarlar için tazminat talepleri artarken, asıl tartışmanın iş kesintisi tarafında yoğunlaşması bekleniyor. Fiziksel hasar olmaksızın faaliyetlerin durması durumunda teminat kapsamının nasıl yorumlanacağı, sigortalı ile sigortacı arasında yeni uyuşmazlık alanları yaratabilir. Bu noktada, savaş istisnaları ile terör teminatı arasındaki sınır kritik önem taşıyor.

SİBER RİSKTE “DEVLET DESTEKLİ SALDIRI” TARTIŞMASI

Çatışmayla birlikte siber saldırılarda da belirgin bir artış gözleniyor. Ancak bu alanda en büyük belirsizlik, poliçelerde yer alan savaş ve devlet destekli saldırı istisnalarından kaynaklanıyor. 2022’de Lloyd’s of London tarafından getirilen düzenlemeler, devlet bağlantılı siber saldırıların kapsam dışı bırakılmasını öngörüyor. Ancak “devlet destekli saldırı” tanımının nasıl yorumlanacağı henüz netlik kazanmış değil ve bu konu önümüzdeki dönemde hukuki tartışmaların merkezinde yer alacak.

ETKİNLİK İPTALLERİNDE TEMİNAT BOŞLUKLARI

Bölgede planlanan birçok etkinlik, güvenlik gerekçeleriyle iptal edildi. Ancak acil durum ve organizasyon sigortalarında yer alan savaş istisnaları, bu kayıpların önemli bir kısmının teminat dışında kalmasına neden olabilir. Bazı şirketlerin ek teminatlarla bu riski güvence altına aldığı görülse de, genel tablo sigortalılar açısından sınırlı bir koruma sunuyor.

BELİRSİZLİK KALICI HALE GELİYOR

İran’daki çatışma, sigorta sektöründe yalnızca kısa vadeli hasarları değil, ürün yapısını da etkileyen daha derin bir dönüşüme işaret ediyor. Tedarik zinciri risklerinin mevcut poliçelerle sınırlı ölçüde karşılanabilmesi, sigortacıların yeni ürün geliştirme ihtiyacını gündeme getiriyor. Aynı zamanda işletmeler açısından da poliçe kapsamının detaylı şekilde analiz edilmesi ve risk yönetiminin yeniden yapılandırılması kritik hale geliyor. Jeopolitik risklerin kalıcılaştığı mevcut ortamda, sigorta sektörü için en büyük sınavın teminat kapsamı ile gerçek riskler arasındaki boşluğu kapatmak olacağı değerlendiriliyor.