İngiltere’de sorumluluk sigortalarında tazminat baskısı artıyor

Swiss Re Institute tarafından yayımlanan değerlendirmeye göre, İngiltere’de ekonomik olmayan faktörlerden kaynaklanan tazminat artışları, sorumluluk sigortaları üzerindeki baskıyı artırıyor. Bu faktörler 2024 yılında tazminat taleplerindeki artışa yaklaşık 5–6 puan katkı sağlarken 2020’den bu yana yaşanan artışın yaklaşık yarısını oluşturdu. Dava finansmanı, toplu tazminat mekanizmaları ve ürün sorumluluğuna yönelik olası düzenlemelerin, önümüzdeki dönemde hasar maliyetlerini daha da artırabileceği belirtiliyor.

Swiss Re Institute’un 15 Ekim 2026 tarihinde Arnaud Vanolli ve Thomas Holzheu tarafından hazırlanan değerlendirmesi, Birleşik Krallık’ta sorumluluk sigortalarındaki tazminat artışlarını ve hukuki düzenlemelerin olası etkilerini ele aldı. Rapora göre, tıbbi enflasyon, ücretler ve ekonomik büyüme gibi makroekonomik göstergelerle açıklanamayan tazminat artışlarını ölçen sorumluluk tazminatlarında aşırı enflasyon (LEI) endeksi, İngiltere’de üst üste beşinci yılında da yükseldi. Ekonomik olmayan faktörlerin tazminat taleplerindeki artışa katkısı 2024 yılında yaklaşık 5–6 puana ulaşırken bu unsurlar 2020’den bu yana gerçekleşen artışın yaklaşık yarısından sorumlu oldu.

Değerlendirmede, üçüncü taraf dava finansmanı, toplu tazminat mekanizmaları ve değişen hukuki uygulamaların tazminat maliyetlerini etkileyen başlıca unsurlar arasında bulunduğu belirtildi. Birleşik Krallık’taki LEI artışının Almanya gibi Avrupa pazarlarından daha hızlı gerçekleştiği, Avustralya’da da aktif dava finansmanı ve toplu dava uygulamalarıyla birlikte yüksek tazminat enflasyonu dönemleri yaşandığı ifade edildi.

TOPLU DAVALARIN TOPLAM DEĞERİ 155 MİLYAR AVROYA ULAŞTI

İngiltere’de toplu tazminat davalarının gelişiminde hukuki düzenlemeler önemli rol oynuyor. 2020 yılının sonlarında verilen Merricks v Mastercard kararı, rekabet hukuku kapsamındaki toplu davalarda kişilerin otomatik olarak dava grubuna dâhil edilmesine imkân tanıyan sistemi güçlendirdi. Bu gelişmeyle birlikte toplu davaların sayısı ve büyüklüğü artarken davaların toplam değeri 2019 yılındaki 69 milyar avrodan 2024 yılında 155 milyar avroya yükseldi.

Swiss Re Institute, rekabet hukuku kapsamındaki bu davaların genellikle sigorta teminatına girmediğini ve LEI endeksini doğrudan etkilemediğini belirtti. Bununla birlikte söz konusu uygulamaların diğer mahkemeler için örnek oluşturabilmesi nedeniyle sigortacılar ve reasürörler açısından önem taşıdığına dikkat çekildi.

Üçüncü taraf dava finansmanı, davacıların olası tazminat veya uzlaşma tutarından pay verilmesi karşılığında dava masraflarının dış kaynaklardan karşılanmasını sağlıyor. Temmuz 2023’te verilen PACCAR kararı, bazı dava finansmanı anlaşmalarının uygulanmasını kısıtlayarak hukuki belirsizlik oluşturdu. Birleşik Krallık hükümeti ise bu kararın etkilerini yasama yoluyla ortadan kaldırmaya yönelik çalışmalar yürütüyor. Değerlendirmede, söz konusu değişikliğin hayata geçirilmesi durumunda dava faaliyetlerinin yeniden artabileceği öngörülüyor.

HUKUKİ REFORMLAR SİGORTA BRANŞLARINI ETKİLEYEBİLİR

Birleşik Krallık’ta dava finansmanı ve toplu tazminat sistemine yönelik düzenlemelerin yanı sıra ürün sorumluluğu mevzuatının güncellenmesi de gündemde bulunuyor. Özellikle 1987 tarihli ürün sorumluluğu düzenlemelerinin dijital teknolojiler ve yapay zekâ kaynaklı zararları kapsayacak şekilde modernize edilmesi değerlendiriliyor.

Swiss Re Institute’a göre, planlanan reformların kapsamına bağlı olarak sorumluluk sigortalarında tazminat taleplerinin maliyeti artabilir. Toplu davalara katılımın genişletilmesi ve üçüncü taraf dava finansmanının yaygınlaşması, daha fazla kişinin tazminat talebinde bulunmasına yol açabilir.

Bu gelişmelerden en fazla etkilenebilecek alanlar arasında kamu sorumluluğu, ürün sorumluluğu, mesleki sorumluluk ve siber sigortalar yer alıyor. İnşaat, mühendislik, yapay zekâ ve teknoloji alanlarındaki sorumluluk risklerinin de öne çıkabileceği belirtiliyor. Çevresel sorumluluk kapsamında yüksek tutarlı tazminat talepleri oluşabileceği, buna karşılık tıbbi ihmal ve işveren sorumluluğu gibi daha bireysel nitelikteki branşların daha sınırlı etkilenebileceği değerlendiriliyor.

Raporda, Avrupa Birliği’ndeki benzer düzenlemelerin de sorumluluk sigortalarında hasar maliyetlerini artırabileceği ifade edildi. ECIPE’nin tahminlerine göre, Birleşik Krallık’ta üçüncü taraf finansmanıyla desteklenen toplu tazminat davaları, ortalama bir senaryoda İngiliz şirketleri için 11,9 milyar sterlinlik maliyet ve tazminat yükü oluşturabilir.

DENGELİ DÜZENLEMELER TAZMİNAT ARTIŞINI SINIRLAYABİLİR

Swiss Re Institute, hukuki reformların sigorta sektörü üzerindeki etkilerinin düzenlemelerin nihai biçimine bağlı olacağını vurguladı. Değerlendirmede, adalete erişimin korunmasıyla dava finansmanında şeffaflığın artırılması ve tazminat maliyetlerinin kontrol altında tutulması arasında denge kurulmasının önemine dikkat çekildi.

Bu kapsamda dava finansmanı anlaşmalarında şeffaflığın güçlendirilmesi, tazminatların hak sahiplerine ulaşan payının artırılması ve hukuki masraflarla tazminat tutarları arasında orantılılığın korunması önerildi. Alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarının teşvik edilmesi ve finansman sağlayıcıların dava süreçleri üzerindeki kontrolünün sınırlandırılması da değerlendirilen önlemler arasında yer aldı.

Raporda, dengeli düzenlemelerin hayata geçirilmesinin İngiltere’de sorumluluk sigortalarındaki tazminat artışlarının daha fazla yükselmesini sınırlayabileceği belirtildi.