İklim adaptasyonu yatırımları için sınıflandırma önerisi

 Allianz SE’nin 9 Nisan 2026 tarihli raporu, iklim riskinin düzensiz ama hızlı artışına dikkat çekerek adaptasyon yatırımlarının ölçeklenmesi için ortak bir sınıflandırmanın gerekliliğini vurguluyor.

İklim riskine maruz kalma, tehlikeler ve bölgeler genelinde keskin ancak düzensiz bir şekilde artmaya devam ediyor. Küresel ısınmanın hızlanmasıyla birlikte 2025’in kayıtlara geçen en sıcak üçüncü yıl olması, +1,5°C eşiğine 2030 gibi erken bir tarihte ulaşılabileceği yönündeki uyarıları güçlendiriyor. 1970’ten bu yana doğal afet kaynaklı küresel kayıpların yaklaşık on dört kat artması, kentleşme, varlık yoğunlaşması ve nüfusun riskli bölgelere yayılmasıyla birlikte artan maruziyeti ortaya koyuyor.

RİSKLER BÖLGESEL OLARAK FARKLILAŞIYOR

Rapora göre risk artışı bölgelere göre farklılaşmış durumda. Sel riski Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da en hızlı artışı gösterirken, orman yangını riski Kuzey Amerika’da belirgin şekilde yükseliyor. Isı stresi Afrika ve Asya’da yaygınlaşırken, kuraklık riski ise zaten su sıkıntısı yaşayan bölgelerde yoğunlaşıyor.

SİGORTASIZ KAYIPLAR KAMU MALİYESİ ÜZERİNDE BASKI YARATIYOR

Sigortasız kayıpların mutlak büyüklüğündeki artış, kamu maliyesi açısından giderek daha büyük bir risk oluşturuyor. Birçok büyük ekonomide koruma açıklarının %80’i aşması, artan miktarda kaybın finansal güvenceden yoksun kalmasına yol açıyor. Hükümetlerin geçici desteklerle bu kayıpları karşılaması ise iklim kaynaklı yükümlülüklerin kamu bilançolarına taşınması riskini beraberinde getiriyor.

Büyük aşırı hava olaylarının mali dengeleri %80 ile %100 arasında kötüleştirdiği belirtilirken, AB ve OECD ekonomilerinde bu etkinin GSYİH’nin %0,2 ile %1,1’i arasında kaldığı ifade ediliyor. Aynı dönemde sigortacıların iklim riskini felaket tahvilleri aracılığıyla sermaye piyasalarına aktardığı, 2025 yılında ihraçların rekor seviyelere ulaştığı da raporda yer alıyor.

ADAPTASYON YATIRIMLARINDA AÇIK BÜYÜYOR

Avrupa’da mevcut kamu ve özel sektör adaptasyon harcamaları GSYİH’nin yaklaşık %0,3’ü seviyesinde kalırken, ihtiyaç duyulan seviyenin oldukça altında bulunuyor. AB-27 ve Birleşik Krallık genelinde uyum yatırımlarının yeterli seviyeye ulaşabilmesi için bu oranın üç katına çıkarak %0,9’a yükselmesi gerektiği, bunun da yıllık 67,5 milyar Euro ek harcamaya karşılık geldiği belirtiliyor.

YAPISAL ENGELLER YATIRIM AKIŞINI SINIRLIYOR

Raporda, iklim adaptasyonuna yönelik sermaye mobilizasyonunun çeşitli yapısal engeller nedeniyle sınırlı kaldığına dikkat çekiliyor. Mali alanın dar olması, politika çerçevelerinin parçalı yapısı ve düzenleyici belirsizlikler özel sektör yatırımlarını zorlaştırıyor. Ayrıca adaptasyon projelerinin çoğunun finansal modelleme, geçmiş performans ve yatırım yapılabilirlik açısından yeterince gelişmemiş olması, yatırımcı ilgisini sınırlayan unsurlar arasında yer alıyor.

Fiziksel iklim riskine ilişkin veri eksikliği ve adaptasyon faydalarının ölçülmesindeki zorluklar da bu alanı yatırımcılar açısından şeffaf olmayan bir yapıya dönüştürüyor.

ORTAK SINIFLANDIRMA ÖNERİSİ

Bu çerçevede rapor, iklim adaptasyonuna yönelik ortak bir sınıflandırmanın kritik bir ilk adım olacağını vurguluyor. 61 adaptasyon önleminden oluşan önerilen sınıflandırma, bu önlemleri faydaların ne ölçüde paraya dönüştürülebildiğine göre ayırıyor.

Buna göre önlemlerin:

• %38’i ağırlıklı olarak kamuya ait,
• %23’ü özel sektör odaklı,
• %39’u ise kamu-özel iş birliği alanında konumlanıyor.

Söz konusu dağılım yatırım hacimlerini değil, adaptasyon önlemlerinin yapısal dağılımını yansıtıyor. Rapor, bu sınıflandırmanın sermaye tahsisi için değil, yatırım yapılabilirliği anlamak ve finansman rollerini netleştirmek için bir çerçeve sunduğunu belirtiyor.

Ortak bir dil ve şeffaflık sağlayacak bu yaklaşımın, yatırım fırsatlarının daha görünür hale gelmesine, yeni finansal araçların geliştirilmesine ve “adaptasyon yıkaması” riskinin sınırlanmasına katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.