Hayat poliçelerinde kredi kaynaklı düşüş

Türkiye Sigorta Birliği, 2018 yılının ilk üç ayını içeren poliçe istatistiklerini yayımladı. Sigorta şirketleri toplam 19 milyon 908 bin poliçe kesti. Bunların 17 milyon 175 bini hayat dışı branşındayken 2 milyon 733 bini hayat olarak kayda geçti. Geçen senenin aynı döneminde imzalanan poliçe sayısı 18 milyon 37 bindi. Yapılan hesaplamaya göre, hayat ve emeklilik ile sigorta şirketleri kesilen toplam poliçe sayısını %5 oranında artırdı.

2017’nin ilk çeyreğinde hayat dışında 14 milyon 564 bin poliçe kesilirken 2018’in ilk çeyreğinde %18’lik artışla 17 milyon 175 bin poliçe kesildi. Hayat poliçe adetlerinde ise sert bir düşüş meydana geldi. Geçen sene 3 milyon 473 bin poliçe yazılırken bu sene %22’lik düşüş meydana geldi ve 2 milyon 733 bin poliçe kesildi.   

Hayat branşındaki bu düşüş, kredi kapsamındaki vefat sigortası poliçelerinin geçen seneye göre 870 bin kadar az olmasından kaynaklandı. 2017’nin ilk üç ayında kredi kapsamındaki vefat sigortalarında 2 milyon 444 bin poliçe imzalanmışken bu sayı 2018’in aynı döneminde 1 milyon 574 bine kadar geriledi. Buna bağlı olarak toplam hayat poliçesi de 3 milyon 473 binden
2 milyon 733 bine düştü. 2018’in ilk çeyreğinde kredi kapsamındaki vefat sigortalarındaki poliçe sayısı hayat branşındaki toplam poliçe sayısının %58’ine denk geldi. Bu oran her yılın ilk çeyreği baz alındığında 2014’te %84, 2015’te %73, 2016’da %64 ve 2017’de %70 olarak hesaplanmıştı. Yani kredi kapsamındaki vefat sigortalarındaki poliçe sayısının, toplam hayat poliçe sayısına oranı son 5 yılın en düşük seviyesinde. 

HAYAT DIŞINDA %18’LİK ARTIŞ

Hayat dışı poliçeleri ise geçen senenin aynı dönemine göre kayda değer bir artış gösterdi. 2017’nin ilk çeyreğinde 14 milyon 564 bin poliçe imzalanırken bu sene mart ayı tamamlandığında 17 milyon 175 bin poliçe kesildi. Yani bir sene sonra, 3 aylık periyotlar içinde üretilen hayat dışı poliçe sayısı %18 arttı. Bu artışın büyük kısmı kara araçları sorumluluk sigortasından geldi. Hayat dışında toplam poliçe sayısındaki 2 milyon 611 binlik artışın 1 milyon 219 binlik kısmı kara araçları sorumluluk sigortasından kaynaklandı. Kara araçları sorumluluk sigortasında iki yılın aynı dönemleri kıyaslandığında poliçe sayısının %32 arttığı hesaplandı. Poliçe sayısı artmasına rağmen iki yılın aynı döneminde acentelerin pazar payı düştü. 2017’nin ilk çeyreğinde acentelerin üretilen primdeki pazar payı %91.8 iken bu sene %79.5’e düştü. Aynı dönemler kıyaslandığında merkezin payı %1’den %7.5’e, diğer kategorisinin pazar payı %0.2’den %7.1’e yükseldi. Diğer kategorilerde önemli bir değişiklik olmadı.    

HASTALIK VE SAĞLIKTA ACENTE KAYNAKLI ARTIŞ  

Kara araçları sorumluluk sigortaları hariç hayat dışına odaklanıldığında hastalık ve sağlık, kara araçları (kasko), yangın ve doğal afetler ile genel zararlar branşlarında kayda değer bir artış gözlemlendi. Aralarında en dikkat çekeni de hastalık ve sağlık branşı oldu. Bu branşta geçen senenin aynı dönemine göre poliçe adetlerinde %33’lük artış meydana geldi. 2017’nin ilk üç ayında 959 bin olan poliçe sayısı içinde bulunduğumuz senenin aynı döneminde 1 milyon 281 bin oldu. Bu branşın içinde yer alan sağlık ile seyahat sağlık poliçelerinde artış meydana gelirken hastalık sigortasında küçük bir düşüş gözlemlendi. 2017 ile 2018’in ilk çeyreğinde üretilen primlerin satış kanallarına göre pazar paylarına bakıldığında artışın acente kaynaklı olduğu anlaşılıyor. 2017’de bu branşta acentelerin pazar payı %43 iken bu sene %45.9’a çıktı. Bununla birlikte merkez ve bankalardaki pazar payı düşüş gösterdi.      

Kasko, yangın ve doğal afetler ile genel zararlar gibi poliçe sayılarında kayda değer artışın yaşandığı branşlarda ise satış kanallarında önemli bir değişiklik olmadı. Yine son iki yılın ilk 3 aylık dönemleri kıyaslandığında kaskoda 1 milyon 361 bin olan poliçe sayısı %12 artışla 1 milyon 535 bine, yangın ve doğal afetler branşında 3 milyon 786 bin olan poliçe sayısı %9 artışla 4 milyon 146 bine, genel zararlar branşında 1 milyon 938 bin olan poliçe sayısı %19 artışla 2 milyon 309 bine yükseldi. 

Hayat dışındaki prim ile poliçe sayılarının artışı birbirine paralel gerçekleşti. Son iki yılın ilk çeyreklerine bakıldığında prim %17.7, poliçe sayısı %18 arttı. Hayatta ise poliçe ile prim arasındaki ilişki farklı seyretti. Hayat poliçeleri geçen senenin ilk 3 ayına göre %22 oranında azalırken sigorta sektörü %17 daha fazla prim üretti. 

HAVUZ, POLİÇE İSTATİSTİKLERİNE NASIL ETKİ EDİYOR? 

Kara araçları sorumluluk branşında 2017 ve 2018’in ilk çeyreklerine bakıldığında poliçe sayısı %32 arttı. Poliçe sayısı artmasına rağmen iki yılın aynı döneminde üretilen primlere göre acentelerin pazar payı %91.8’den %79.5’e düşmüş gözüküyor. Sigorta şirketlerinden edindiği bilançolara göre veri tabloları oluşturan Türkiye Sigorta Birliği’nin (TSB) yayımladığı ‘satış kanalı bazında prim’ istatistiklerinde ‘diğer’ olarak gözüken kategorideki pazar payı ise %0.2’den %7.1’e çıktı. Acentelerdeki bu düşüşün ve ‘diğer’ kategorisindeki bu artışın sebebi havuz sistemine dayandırılıyor. Sigortacı Gazetesi’nin sigorta uzmanlarından edindiği bilgilere göre, bu kağıt üzerinde gözüken artışın nedeni havuz sisteminde ortaya çıkan ‘double count’ yani prim ve poliçelerin bir kısmının iki kez hesaplanması. Double count, havuzdan sigorta şirketlerine geri ödenen prim ve poliçelerin bilançolarda iki kere yazılması anlamına geliyor. Aynı durum 2017 eylülünde havuz sistemine geçen “Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası”nda da ortaya çıktı. 2017 yılının ilk çeyreğinde satış kanalı bazında primler istatistiğinde ‘diğer’ kategorisinin pazar payı %0.2 iken 2018 ilk çeyreğindeki ‘diğer’in pazar payı %22.4’e yükseldi. Ayrıca tarım sigortaları havuzunda da şirketlerin retrosesyon primleri ‘double count’ etkisi altında hesaplandı.  

 HAYAT POLİÇELERİNDEKİ DÜŞÜŞÜN SEBEBİ NE?

Hayat sigortalarında primin yaklaşık %80’ini bankalar üretiyor. Bu sebeple, bankaların poliçe sayıları üzerinde büyük etkisi var. Hayat poliçe sayısının geçen senenin ilk 3 ayına göre %22’lik düşüş göstermesi krediye bağlı poliçe sayısının geçen seneye göre 870 bin kadar az olmasından kaynaklandı. Sigortacı Gazetesi olarak edindiğimiz bilgilere göre, bu düşüşün ana sebebi olarak hem bankaların kredi ve risk iştahlarının azalmasını hem de konut ve ihtiyaç kredilerinin daha az alınmasını söyleyebiliriz. Böylelikle krediye paralel poliçe sayısında düşüş yaşandı. Öte yandan mayıs ayı içerisinde bazı bankalar konut kredilerinde faiz oranını aylık %1’in altına çekti.

Oğul Doğa Gökşin

ogul@sigortacigazetesi.com.tr