Gider pusulası

26 Ekim tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7338 No’lu Kanunla Vergi Usul Kanununun gider pusulası ile ilgili hükümlerinde değişiklikler yapılmış olup, yeni hükümler 1 Kasım 2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Değişiklik öncesinde gider pusulası sadece; vergiden muaf esnafa yaptırılan işler ve onlardan alınan mallar için ve kişilerin değerli zati eşyalarının alınmasında düzenlenmekte idi. Bu defa yeni düzenleme ile; belge düzenlemek zorunda olmayanlardan alınan mallar ve bunlara yaptırılan işler için bu belgenin düzenlenmesi zorunluluğu getirilmiştir (Çiftçilerden alışlar müstahsil makbuzuna bağlandığı için bunlar hariç). Görüldüğü gibi; gider pusulası düzenlenmesi gereken hallerin kapsamı genişletilmiştir. Gider pusulasında bulunması gereken (malı satan yada hizmetin verenin imzasının alınması gibi) şekil şartları ve bilgiler ise aynen devam etmektedir. (Madde 234)

Belge düzenleme zorunluluğu olmayan gerçek veya tüzel kişilerden (kamu kurumlarından alışlar dahil) yapılan her türlü mal alışı veya yaptırılan iş karşılığında alıcı tarafça gider pusulası düzenlenerek satıcıya imzalattırılacaktır. Örneğin; bir şirketin mükellef olmayan bir gerçek kişinin şahsi malvarlığındaki arabasını yada arsasını satın aldığında yasal lafzına göre yasal süresi içinde gider pusulası düzenlemesi gerektiği söylenebilir. Yeni hükümlere bakıldığında, daha önce kapsama girmeyen kira ödemeleri gibi bazı hizmet alımlarının da artık gider pusulası düzenlenmesi gereken haller kapsamına dahil olduğu anlamı çıkabilmektedir.

Öte yandan, malın veya hizmetin alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde gider pusulası düzenlenmesi zorunludur. Bu süre geçtikten sonra düzenlenen belgeler hiç düzenlenmemiş sayılacak olup, bu durumda belgeye yazılması gereken bedelin %10’u kadar özel usulsüzlük cezası kesilecektir. Malın veya hizmetin alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde aşağıdaki şekilde işlemin belgelendirilmesi halinde ayrıca gider pusulası düzenlenme şartı aranmayacaktır:

a) Malın veya hizmetin bedelinin, 7 günlük süre dâhilinde satıcıya; Bankacılık Kanununda tanımlanan banka, 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında yetkilendirilmiş ödeme kuruluşları veya 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa göre kurulan PTT Anonim Şirketi aracılığıyla ödenmesi halinde, bu kurumlarca düzenlenen belgeler,

b) Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında satın alınan malların gider pusulası düzenlemek zorunda olanlara iade edilmesinde, iade edilecek tutarların, (a) bendinde yer alan kurumlar aracılığıyla iadesinde bu kurumlarca düzenlenen belgeler,

c) Vergi Usul Kanununa göre belge düzenleme zorunluluğu bulunmayan kamu kurum ve kuruluşlarının, tabi oldukları ilgili mevzuat dâhilinde, yaptıkları işler veya sattıkları mallar için düzenledikleri belgeler,

Ancak, bunun için söz konusu belgelerde gider pusulasında yer alması gereken aşağıdaki bilgilerin bulunması şarttır: işin mahiyeti, emtianın cins ve nev’i ile miktar ve bedeli ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadları (tüzel kişilerde unvanları) adresleri ve tarih. Bunlara ilave olarak kişilerin TC kimlik no’sunun da bulunması gerektiği kanaatindeyiz.

Örneğin; bir kişiden alınan malla ilgili olarak bankadan 7 günlük süre içinde ilgili kişiye ödeme yapılsa bile banka ödeme dekontunda yukarıdaki bilgiler yer almıyorsa, bu dekont gider pusulası yerine geçmeyecek olup, 7 günlük süre geçmeden mutlaka ayrıca gider pusulası düzenlenmesi gerekecektir. Öte yandan; ilgili Kanun Maddesinde; gider pusulası uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu belirtilmiş olmakla birlikte yazımızın kaleme alındığı tarih itibariyle henüz Bakanlığın konuyla ilgili genel tebliği yayımlanmamıştır.