Evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinde yeni dönem

Sağlık Bakanlığı’nın evde sağlık hizmeti ve palyatif bakım hizmetlerine ilişkin hazırladığı yeni yönetmelik yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle başvuru ve koordinasyon süreçlerinden hizmet sürelerine, palyatif bakım servislerinin oluşturulmasından SGK kapsamına kadar birçok alanda yeni uygulamalar hayata geçirildi.

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan evde sağlık hizmeti ve palyatif bakım hizmetlerine ilişkin yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Evde sağlık hizmetlerine yönelik düzenlemeler daha önce de yapılmış olsa da palyatif bakım hizmetlerini kapsamlı şekilde ele alan ilk yönetmelik olma özelliğini taşıyan düzenleme ile her iki hizmetin güncel ihtiyaçlara uygun şekilde yeniden yapılandırılması hedefleniyor.

Türkiye’de yaşlı nüfusun artmasıyla birlikte özellikle evde sağlık hizmetlerine yönelik talep de yükseliyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre son 10 yılda 2,7 milyon hastaya evde sağlık hizmeti sunuldu. Yeni yönetmelikle hem evde sağlık hizmetleri hem de palyatif bakım hizmetlerinin sunumunda koordinasyonun güçlendirilmesi ve hizmet süreçlerinin standart hale getirilmesi amaçlanıyor.

Hastaneye gidemeyecek durumda olan, yatağa bağımlı hastaların muayene, tahlil ve tedavi gibi ihtiyaçlarının ev ortamında karşılandığı evde sağlık hizmetinden 80 yaş üstü vatandaşlar ücretsiz yararlanabiliyor. Palyatif bakım ise kanser, ALS, Parkinson, Alzheimer gibi nörolojik hastalıkları bulunan ya da ilerlemiş organ yetmezliği yaşayan kişilerin yaşam kalitesini artırmayı ve hastaların daha konforlu, daha az ağrılı bir süreç geçirmesini hedefleyen bakım hizmetlerini kapsıyor.

EVDE SAĞLIK HİZMETİNDE YENİ KOORDİNASYON MODELİ

Yeni düzenleme kapsamında kamu hastaneleri bünyesinde evde sağlık hizmetine yönelik başvuruları değerlendirecek, ilgili birimlere yönlendirecek ve süreci takip edecek koordinasyon merkezleri kurulacak. Bunun yanı sıra evde sağlık iletişim merkezi oluşturulacak ve kamu hastanelerinde evde sağlık hizmeti birimleri faaliyete geçirilecek.

Evde sağlık hizmeti almak isteyen vatandaşlar, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulacak iletişim merkezi üzerinden kayıt oluşturabilecek. Başvuru, hastanın kendisi tarafından yapılabileceği gibi kanuni temsilcisi tarafından da gerçekleştirilebilecek. Başvurular ayrıca e-Nabız sistemi üzerinden de alınacak.

İlk kez yapılan başvurular koordinasyon merkezi tarafından aile hekimliğine iletilecek. Aile hekimi, hastanın evde sağlık hizmeti kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine karar verecek. Tüm bu sürecin üç gün içerisinde tamamlanması planlanırken, bu süre içinde evde sağlık hizmeti ekipleri hastayı evinde ziyaret ederek gerekli değerlendirmeleri yapacak.

HİZMET SÜRESİ HASTANIN DURUMUNA GÖRE BELİRLENECEK

Yeni uygulamada evde sağlık hizmetinin süresi de hastanın sağlık durumuna göre belirlenecek. Hastanın tedavi gördüğü hastaneden taburcu olması sırasında hekim tarafından, evde sağlık hizmetine süresiz ihtiyaç duyup duymadığı ya da belirli süreyle bu hizmetten yararlanmasının yeterli olup olmayacağı değerlendirilecek.

Bu değerlendirme sonucunda hasta ya süresiz olarak evde sağlık hizmeti kapsamına alınacak ya da süreli bakım modeli uygulanacak. Süreli bakım kapsamında hizmet ilk etapta 30 gün olarak planlanacak. İhtiyacın devam etmesi halinde bu süre ilave 30 gün daha uzatılabilecek.

PALYATİF BAKIM HİZMETLERİ YENİDEN YAPILANDIRILDI

Yönetmelik yalnızca evde sağlık hizmetlerini değil, palyatif bakım hizmetlerini de yeniden düzenliyor. Bu kapsamda tüm sağlık tesisleri bünyesinde palyatif bakım ve evde sağlık hizmeti koordinasyon birimleri oluşturulacak.

Hastanelerde palyatif bakım servisleri kurulacak ve yatak kapasitelerinin belirli bir bölümü bu hizmet için ayrılacak. Buna göre 100 ila 250 yatak kapasitesine sahip hastaneler, yataklarının yüzde 20’sini palyatif bakım hizmetlerine tahsis etmek zorunda olacak. Özel hastanelerde ise palyatif bakım servisleri en az beş yatak kapasitesiyle yapılandırılacak.

BAŞVURULAR FARKLI SAĞLIK BİRİMLERİNDEN YAPILABİLECEK

Palyatif bakım hizmeti için başvurular evde sağlık hizmeti birimlerine, aile hekimlerine, acil servislere, yoğun bakım servislerine ve ilgili kliniklere yapılabilecek.

Başvuruların ardından hastanın sağlık durumu ile birlikte sosyal ve fiziksel koşulları da değerlendirilecek. Yapılacak inceleme sonrasında palyatif bakıma ihtiyaç duyduğu belirlenen hastaların yatışı gerçekleştirilecek.

Yoğun bakım servislerinde tedavi gören ve iyileşme ihtimali bulunmayan hastalar ise aynı hastane bünyesindeki palyatif bakım servislerine nakledilecek. Böylece hastaların tedavi ve bakım süreçlerinin daha uygun koşullarda sürdürülmesi hedefleniyor.

EVDE SAĞLIK HİZMETİ ÜCRETSİZ SGK KAPSAMI SÜRÜYOR

Yeni düzenlemeyle birlikte en çok merak edilen konuların başında hizmetlerin SGK kapsamında olup olmadığı geliyor.

Sağlık Bakanlığı tarafından sunulan evde sağlık hizmetleri ücretsiz olarak verilmeye devam edecek. Hastaların raporlarının düzenlenmesi, ilaçların reçete edilmesi ve benzeri sağlık işlemleri ise SGK kapsamında yürütülecek. Palyatif bakım hizmetleri de devlet hastaneleri ve şehir hastanelerinde SGK tarafından karşılanacak. Özel hastanelerde sunulan palyatif bakım hizmetlerinde ise SGK ile hastane arasındaki anlaşma koşullarına göre uygulamada farklılıklar olabilecek.