Eleştirip üretmeyen zihniyetlere psikolojik bir yaklaşım

Eleştiri, bir kişi, eser ya da konuyu doğru ve yanlışlarını göstererek anlatmak amacıyla yazılan kısa metinlerdir. Sanat, edebiyat, düşünce eserlerini hem öz hem yapı yönünde açıklayan, başarılı ve başarısız ya da değerli ve değersiz yönlerini gösteren, bunları örneklerle somutlayıp belirten yazıdır.
Eleştirmek, asla ve asla ayıplamak, kınamak, lanetlemek, mahkûm etmek, kınamak, açıkça kusur bulmak anlamına gelmez, gelmemelidir. Kişileri ve yaptıkları eylemleri eleştiri ise içimizdeki negatifliklerin söze ve mimiklere vurumudur bana göre. Genel olarak mutlu insanlar daha az takılır ve daha az olumsuz eleştiride bulunurlar. Eleştirel insanlarla yaşamak özgüveninizi yıpratır.
Devamlı hata yapıyor/ yapabilirim hissi yaşarsınız ve kimseye de bir faydası olmaz. Etrafımızdaki bazı insanlar, siz ne yaparsanız yapın, çıkan sonuca önce bir kulp bulurlar, buna da eleştiri özgürlüğü derler ve buna itiraz edene de “ay hiç eleştiri kaldıramıyorsun” diye de savunma yaparlar. İş hayatında, sosyal çevremizde ya da topluluklarda sıkça karşılaşılan bu profiller: çok konuşan, çok eleştiren ama hiçbir somut katkı sunmayan bireyler. Bu kişiler çoğu zaman fikir üretme, çözüm önerme ya da risk alarak sorumluluk almak yerine sadece yapılanları eleştirmeyi tercih ederler. Bu davranış biçiminin ardında yatan psikolojik nedenler, bireysel gelişim kadar kolektif başarı açısından da önemlidir. Bu tür bireylerin temel motivasyonu genellikle kontrol hissini koruma ihtiyacından doğar. Üretmek, fikir ortaya koymak ya da sorumluluk almak; onların nezdinde, beraberinde hata yapma, eleştirilme veya başarısız olma riskini de getirir.
Bu riski almak istemeyen birey, daha güvenli bir alana – yani eleştirme pozisyonuna – çekilir. Çünkü eleştirmek, çaba göstermeden “üstte kalma” hissi verir. Konforlu bir alandır ve somut bir sorumluğu yoktur.
“Beğenmediysen buyur sen yap” dediğinizde koşarak ortamdan yok olur bu bireyler. Bir diğer neden ise özgüven eksikliği olabilir. Kendi yeterliliklerinden şüphe duyan kişi, başkalarının çabalarını küçümseyerek kendini geçici olarak değerli hissedebilir. Bu geçici tatmin hali, uzun vadede hem bireyin gelişimini engeller hem de çevresine zarar verir. Sosyal psikolojide bu durum, “gölgeleme (projection)” ve “savunma mekanizmaları” ile açıklanabilir. Birey, kendi eylemsizliğini veya korkularını fark etmek yerine, dışdünyaya yönelerek eleştiri oklarını başkalarına Kıssadan Hisse ;
• “Eleştirmek kolaydır; üretmek cesaret ister.”
• “Sürekli kusur arayan göz, çoğu zaman kendi aynasına bakmaktan kaçınır.”
• “Eleştirinin değeri, gösterdiği kusurdan çok sunduğu çözümle ölçülür.”
• “Hiçbir şey üretmeyen insanın en kolay üretimi, başkalarının emeğine yorum yapmaktır.

İlgili Haberler

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?
Birönceki yazıda “cool” kavramını ele almış ve arkasında özgünlük, cesaret, zahmetsizlik ve aidiyet duygusu yaratabilmek olduğunu vurgulamıştık. Şimdi asıl soruya gelelim. Sigortacılık bu tabloda nerede duruyor? Sigortacılık gerçekten cool bir sektör olabilir mi? Kabul edelim, yeni neslin gözünde sigorta hiç de cool değil. Bürokrasi, kağıt evraklar, upuzun poliçe metinleri, karmaşık süreçler, reddedilen tazminatlar. Ayrıca bir…

Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?
Birbinanın temelinde çatlaklar vardır. Uzmanlar uyarır: “Derhal önlem almalıyız. Bu bina çökebilir.” Cevap hazırdır: “Hiç gerek yok, boşuna uğraşmayın. Her şey yolunda.” Bir hafta sonra bina çöker, 15 insan hayatını kaybeder. İşte o zaman herkes harekete geçer. Soruşturmalar açılır, sorumlular aranır, bina güçlendirilir. Peki, o insanlar hayattayken neden aynı kararlılık gösterilmemiştir? Bir otelin yangın merdiveni…

Yaşam Kalitesi
Ailece kullandığımız bir uygulama var. Kimin o an nerede olduğunu, ne hızla hareket ettiğini (araçta veya yaya), araçta isek aracın yaptığı trafik ihlallerini (hız, ani şerit değişikliği vs) gösteriyor, gerçek zamanlı olarak bir de. Belki bir toplumun tamamını böyle kontrol edemezsiniz, etmemelisiniz hatta; bireysel özgürlükler, haklar, mahremiyet vs anlamında. Ama en azından gönüllü olanları, buna…

Cumhuriyet Bayramı
Sonbaharın biraz daha hüzün getirdiğinden bahsetmiştim son yazımda; konumuz hazan ve hüzündü. Göreceli olarak ekim ayının daha da hüzün ayı olduğunu söylemek mümkün ama bana göre hiç de öyle değil. Ekim ayı Cumhuriyetin kurulduğu, bir ulusun yeniden doğduğu ay. Sevinç, neşe, ışık, coşku dolu… Bu yıl Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutluyoruz. Ne mutlu bize… Cumhuriyetin kurulmasına…

Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi
Yapay zekâ, iklim riskleri ve değişen müşteri beklentileri sigortacılığın kâr modelini yeniden yazmayı zorunlu kılıyor. Yeni dönemde başarı faktörlerinde ortaya çıkan farkı, en fazla poliçeyi satanlar değil, riski en iyi yönetenler yaratacak. Sigorta sektöründe rekabetin kuralları değişiyor. Artık başarı yalnızca daha fazla poliçe satmakla değil; riski doğru fiyatlamak, maliyetleri yönetmek, teknolojiyi etkin kullanmak ve müşteriye…

Primleri azaltan sağlık sigortacılığı
Geçtiğimiz ay temelini attığımız özel sağlık sigortacılığında çağdaşlaşma vizyonunu, sektörel ezberleri kökten değiştiren derinlemesine bir dönüşümle masaya yatırmak istiyorum. Senelerdir geleceği bugünden okumanın ne kadar değerli olduğunu savunuyorum. Geleneksel sağlık sigortacılığı uzun yıllar boyunca “hasta olduktan sonra masrafı ödeyen” bir finansal havuz mantığıyla çalıştı. Çağdaşlaşma ise bu yapıyı terk edip, “hastalığı önleyen, veriyi yöneten ve…











Yorumlar (0)
E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.