Döviz satışlarında BSMV

6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 31. Maddesine göre, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin (BSMV) matrahı; bu verginin mükelleflerinin yaptıkları muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları para tutarıdır. Bununla birlikte, kambiyo (döviz) satışlarında Kanun koyucu farklı bir matrah belirlemiştir. Buna göre; döviz satışlarında lehe alınan para tutarı değil, döviz satışlarının tutarı vergiye matrah olarak dikkate alınacaktır.
Döviz satışlarında uzun süre BSMV oranı sıfır olarak uygulanmış iken, 15 Mayıs 2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 1106 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile aynı günden geçerli olmak üzere BSMV oranı satış tutarı üzerinden Binde 1 olarak belirlenmiştir. Sonrasında, 7 Aralık 2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7194 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonucu bu oran aynı günden itibaren Binde 2 olarak uygulanmaya başlanmıştır. Bu defa, 24 Mayıs 2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2568 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile döviz satışlarında BSMV oranı 24 Mayıs 2020 tarihinden geçerli olmak üzere %1 (yüzde 1) çıkarılmıştır.
Aşağıda sayılan döviz satış işlemlerinde BSMV binde sıfır olarak uygulanmaktadır:
Bankalar ile yetkili müesseselerin kendi aralarında veya birbirlerine yaptıkları kambiyo satışları, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na yapılan kambiyo satışları, döviz kredisinin ödenmesine yönelik olarak, döviz kredisi kullanılan ya da kullanımına aracılık eden banka tarafından kredi borçlusuna yapılan kambiyo satışları, ihracatçı birliklerine üye ihracatçılara yapılan kambiyo satışları, sanayi sicil belgeli işletmelere yapılan kambiyo satışları.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nca Türkiye Bankalar Birliği Başkanlığı’na gönderilen 21 Mayıs 2020 tarihli ve E.53703 sayılı yazıda, fiziki teslimata dayanmayan altın satışlarıyla ilgili olarak aşağıdaki görüş belirtilmiştir;
“Bankalar nezdinde yatırım hesapları ve diğer (vadesiz, vb) hesaplar üzerinden fiziki teslimat olmaksızın yapılan altın satış işlemlerinin kambiyo işlemi kapsamında değerlendirilerek bu işlemler üzerinden yürürlükteki oranlara göre kambiyo muamele vergisi (BSMV) hesaplanması gerekmektedir.”
32 sayılı Kararda döviz tanımı içinde değil kıymetler madenler kapsamında sayılan altının, kendisi (bize göre) döviz değilken, altına dayalı olup altının fiziki teslimine dayanmayan hesapların döviz işlemi olarak görülmesinin tartışmaya açık olduğunu düşünüyoruz. Kaldı ki;
Çeşitli türev araçlardan elde edilen gelirlerin BSMV karşısındaki durumunun ele alındığı 89 Seri No’lu Gider Vergileri Genel Tebliğindeki temel yaklaşıma göre; dövizin fiziki teslimatıyla sonuçlanan dövize dayalı türev işlemler kambiyo muamelesi olarak BSMV kapsamında iken dövizin fiziki teslimi gerçekleşmiyorsa lehe alınan para BSMV nin matrahı olacaktır.
Aynı genel tebliğde kaldıraçlı alım satım işlemlerinin (foreks) fiziki teslimle sonuçlanmaması nedeniyle lehe alınan para üzerinden BSMV ye tabi tutulacağı belirtilmiştir. Ancak; foreksin BSMV karşısındaki durumunu farklı yönde değerlendiren görüşlerin ve yargı kararlarının mevcut olduğu da bilinmektedir. Bu bakış açısına göre de; dövize dayalı bir işlemin fiziki teslimatla sonuçlanmamasının kambiyo işlemi olarak kabul edilmesini engelleyici yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.