Devlet katkısı kapsamında BES’e 346 milyar lira bütçe transferi gerçekleştirildi

EGM’ye göre 31.12.2024 itibarıyla enflasyondan arındırılmış reel tutarlar ile devlet katkısı kapsamında BES’e 346 milyar lira bütçe transferi gerçekleştirilmiş. Halihazırda devlet katkısı fonlarında 143 milyar lira yatırıma yönlendirilmeye devam ediyor.

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)’nde, katılımcılar tarafından ödenen katkı paylarının %30’u oranında devlet katkısı ödeniyor. Katılımcılara devlet katkısı ödenmesi uygulaması, 1 Ocak 2013 tarihinde başlamıştı. Katılımcıların bir takvim yılı içinde alabileceği devlet katkısı tutarı, yıllık toplam brüt asgari ücret toplamının %30’unu geçemiyor. 31 Aralık 2022 tarihinde yürürlüğe giren devreden devlet katkısı uygulamasına ilişkin mevzuat kapsamında, sınırı aşan katkı payı ödemeleri, devreden katkı payı olarak her yılın ilk günü şirket hesaplarına intikal etmiş katkı payı olarak muamele edilmek suretiyle, devlet katkısı hesaplamasında dikkate alınıyor. Dolayısıyla, toplu katkı payı ödemelerinde devir işlemi birden çok yıla yayılabiliyor. Devlet katkısı limiti her bir katılımcı bazında belirleniyor. Diğer taraftan, Otomatik Katılım Sistemi’ndeki sözleşmeler, gönüllü BES’teki sözleşmeler ve 18 yaş altındaki çocuklar için 3 ayrı limit söz konusu.

Katılımcılar hem OKS sözleşmelerine, hem gönüllü BES sözleşmelerine, hem de 18 yaşından küçük çocuklarına ait sözleşmelere ödeyeceği katkı payları için ayrı ayrı devlet katkısı alabiliyor. Devlet katkısı hak ediş ve tahakkuk hesaplamaları, emeklilik şirketlerinin ilettiği veriler üzerinden Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından yapılıyor. Devlet katkısı tahakkuk tutarı, katkı payı ödemesinin emeklilik şirketi hesaplarına nakden intikal ettiği ayı takip eden ayda hesaplanarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bildiriliyor. Bakanlık bildirimin yapıldığı ay sonuna kadar devlet katkısı tutarını EGM’nin hesabına transfer ediyor. EGM bu tutarları sözleşme bazında emeklilik şirketlerine gönderiyor. Emeklilik şirketleri de katılımcıların devlet katkısı hesaplarına tutarları aktarıyor. İşverenin çalışanı adına BES’e katkı payı ödediği işveren grup emeklilik sözleşmelerine devlet katkısı ödenmiyor. Ancak çalışan adına ödenen katkı payları, kurumlar vergisi matrahından indiriliyor ve belli limitler dahilinde SGK’ya ücret olarak bildirilmiyor.

3 YILDAN AZ KALANLAR DEVLET KATKISI ALAMIYOR

Devlet katkısı tutarları, emeklilik şirketleri tarafından devlet katkısı fonu olarak tanımlanmış ve portföy sınırlamaları Bakanlık tarafından belirlenmiş yatırım fonlarında değerlendiriliyor. Sistemde, 3 yıldan az kalan katılımcılar devlet katkısı hak etmiyor, 3-6 yıl arasında kalanlar %15’ine, 6-10 yıl arasında kalanlar %35’ine, 10 yıl ve üzerinde sistemde kalanlar %60’ına, 10 yıllık süre 56 yaş şartını sağlayanlar ile vefat ve maluliyet nedeniyle sistemden ayrılan katılımcılar, getirileri dahil devlet katkısının tamamına hak kazanıyor. Sistemde, katılımcının kendi yatırımları yanında devlet katkısı uygulaması ile %30 ek gelir elde etmesi oldukça önemli bir avantaj. Devlet katkılarının yatırım getirilerini de dikkate aldığımızda finansal piyasalarda eşi olmayan bir fayda diyebiliriz. Örneğin sistemde 3’üncü yılını dolduran bir katılımcının emeklilik yatırım fonu getirilerine ek olarak %4,50 (%30’un %15’i) oranında bir gelir/getiri elde edeceği söylenebilir. Devlet katkısının nemaları da cabası.

Devlet katkısı hesabındaki hak kazanılmayan tutarlar, emeklilik şirketi tarafından genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere bakanlık hesaplarına ödeniyor. EGM’ye göre 31.12.2024 itibarıyla enflasyondan arındırılmış reel tutarlar ile devlet katkısı kapsamında BES’e 346 milyar lira bütçe transferi gerçekleştirilmiş. Halihazırda devlet katkısı fonlarında 143 milyar lira yatırıma yönlendirilmeye devam ediyor. Sistemden ayrılmalar kapsamında 54 milyar lira katılımcılara ödenmiş, hak edilmeyen 90 milyar lira ise bakanlığa iade edilmiş. 0,4 milyar liralık bir tutar ise haksız devlet katkısı ödemesi olduğu için vergi dairesine geri gönderilmiş durumda. Ayrıca devlet katkısı hesabındaki tutarlar haciz, rehin ve iflas masasına dahil edilemiyor.