COVID-19 çocukların psikolojisini nasıl etkiliyor?
Yeni tip koronavirüs salgını her yaştan çocukların psikolojisini etkiledi. Uzmanlar kaygı ve stres kaynaklı olarak çocuklarda uykusuzluk, korkulu rüya, iştahsızlık, huzursuzluk görülebileceğini, pandemi dönemi yaşayan çocukların gelecekte kaygı düzeyleri yüksek bireylere dönüşebileceğini söylüyor.
Yeni tip koronavirüs (Covid-19) nedeniyle yaşanan pandemi dönemi her yaşta çocuk ve ergen başta olmak üzere tüm bireyleri farklı şekillerde etkiliyor. Kimi yaşamını, kimi sağlığını, kimi sevdiğini kaybetti. Kimi ekonomik kayıplarla karşılaştı kiminin sosyal yaşamı etkilendi. Bunca kayıp arasında ruh sağlığımızı korumak hiç kolay olmuyor. Çocuklar da ailelerin duyduğu kaygıdan, stresten, sokaklarda gördükleri maskeli yaşamdan, sosyal mesafeden etkileniyorlar. Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Bölümü’nden Doç. Dr. Sebla Gökçe, çocuk ve ergenlerin pandemiden nasıl etkilendiğini her yaş grubu için ayrı ayrı anlattı:
0-1 YAŞ: Annenin, babanın bakım verenlerin kaygısı bebeklerde huzursuzluk, uyku ve beslenme problemleri şeklinde ortaya çıkıyor. Bebeğin bakım verene güvenli bağlanma geliştirmesi beklenirken, bu dönemde annede, bakım verende depresyon, kaygı, yüksek stres düzeyi bağlanmayı etkileyebiliyor. Bu durum çocuğun gelecekte hayatla ve diğer insanlarla kurduğu ilişkileri olumsuz etkileyebilir.
1-3 YAŞ: Konuşmaya başlayan, hareket özgürlüğü kazanan ve sosyalleşmeye başlayan çocuklar pandemi döneminde daha çok ailelerinin nasıl hissettiğine bağlı olarak ayrılık kaygısı, anneye, babaya yapışma, ayrılmak istememe, onların yokluğunda huzursuzluk, davranış problemleri gösterebiliyor. Kaygı ve stres düzeyine göre, kendinin veya yakınlarının hastalıkları uykuya dalamama, sık uyanma, korkulu rüya görme, iştahsızlık, huzursuzluk, öfkelilik hatta öfke nöbetleri, uyku ve beslenme problemleri de görülebiliyor. İnsanların sürekli maske ile gezmeleri, birbirlerinden uzak durmaları, dokundukları yerlerden mikrop, virüs bulaşır kaygısı nedeniyle gösterdikleri davranışları gözlemlemeleri, ailelerinin ve kreşe gidiyorsa öğretmenlerinin bu konularda sürekli uyarması dış dünyayı tehlikeli algılamalarına neden olabilir. Pandemide, dış dünyaya güvensizlik algılarının oluşması gelecekte onların kaygı düzeyi yüksek bireyler olarak gelişmelerine sebep olabilir.
3-6 YAŞ: Okul öncesi bu dönemde ailenin çocuğa yansıyan olumsuz duygularının yanı sıra, uyaran eksikliği, sosyal çevre eksikliği sebebi ile sosyal, bilişsel gelişimi beklenenden daha yavaş olabilir. Bu yaş grubunda çocuklar virüsleri onlara ve sevdiklerine zarar verebilecek canavarlar olarak algılayabilir, dış dünyadan bu sebeple daha çok korkabilirler. Özellikle onları korkutabilecek görsellerden, konuşmalardan korumak çok önemli. Bu korkular günlük hayatlarına tek başına kalmak istememe, bakım verenlerinden ayrılmak istememe, uykuya dalmakta güçlük, sık uyanma, korkulu rüyalar, gün içinde huzursuzluk, öfkelilik şeklinde kendini gösterebiliyor.
6-11 YAŞ: İlk ve ortaöğretim çocuklarında online eğitim döneminde sorumluluklarının yerine getirilmesinde zorluklar, fiziksel aktivite azlığı, akranları ile vakit geçirememeleri, ailelerin öğretmen rolüne geçmesi sebebi ile çocukların ve ailelerin kaygı, tükenmişlik, öfke gibi olumsuz duygu yoğunluğunda artış ve aile içi çatışmaların arttığı görülebiliyor. Ölümü algılayabilen bu yaştaki çocuklar bir yakınını kaybettiyse ya da bu dönemde sıkça çevresinden yakınını kaybedenleri duyuyorsa kaygıları daha da artar. Mutsuzluk, isteksizlik, derslere odaklanamama, öğrenme güçlüğü, uyku problemleri, aşırı yeme ya da iştahsızlık, beslenmeyi reddetme gibi yeme problemleri hatta bozukları görülebilir.
11-14 YAŞ: Ergenliğin başlangıcı ve orta evrelerindeki bu çocuklar akranları ile görüşememeleri, sosyal hayatın eksikliği, sürekli aileleriyle birlikte ve onların kontrolünde olmaktan çok etkileniyorlar. Pandeminin varlığını inkar etme eğilimi, etkilenmiyor görünmelerine de bu grupta oldukça sık karşılaşılır. Bu dönemde sorumluluklardan kaçma, akademik kayıplar, odaklanma ve motivasyon güçlükleri, enerji azlığı, zevk aldığı aktivitelere ilgi kaybı, uyku ve yeme sorunları, öfkelilik hali, aile içi çatışmalar ile ekran, oyun, internet bağımlılığı şeklinde görülebilmektedir.
15-18 YAŞ: Ergenliğin orta ve geç dönemlerindeki bu yaş grubunda normal dönemlerde de sıkça görülen gelecek kaygısının pandemi ile birlikte de daha sık ve ağırlaştığı görülebiliyor. Akranlarından uzak olmaları, aile ile daha fazla vakit geçirme ve sorumluluklarının daha fazla hatırlatılması, çatışmaları, gelecek kaygıları ve depresif bulguları arttırabiliyor. Bu grupta umutsuzluk, değersizlik, çaresizlik gibi depresif bulgularda, depresyon sıklığında artış, kendine zarar verme, intihar girişimleri bile görülebiliyor.
UMUT ETMEYİ ÖĞRETİN
“Bütün bu zorlukları getirdiği tüm duygular ile birlikte kabul edebilmeli, işlevselliğimizi, enerjimizi mümkün olduğunca korumaya çalışmalıyız.” diyen Doç. Dr. Sebla Gökçe, pandemi sürecinde çocuk, ergen ve ailelere şu önerilerde bulundu: “Bize, çocuğumuza iyi gelen, keyif veren aktivitelere yönelmek elbette oyun oynamak, konuşmak, dinlemek, izlemek, yemek, içmek hareket etmek, sevmek, sevilmek, hatırlamak, unutmamak çok önemli. Zorluklarla başa çıkabilme becerisi, çocukların hayat boyu en çok ihtiyaç duyacakları becerilerdendir. Bu dönemi belki hasarsız değil ama en az hasarla atlatmaya çalışmalıyız. Laboratuarlarda, hastanelerde, sokaklarda insanlık uğruna hayatını kaybedenlerin varlığına saygıyı unutmadan, bütün bu kayıplara rağmen yaşamaktan, iyilik halinden vazgeçmemek, umut etmek çocuklarımıza öğretebileceğimizin en önemlisidir.”
İlgili Haberler

Uzmanlardan zatürre uyarısı: Erken tanı ve aşılama hayat kurtarıyor
12 Kasım Dünya Zatürre Günü kapsamında açıklamalarda bulunan uzmanlar, zatürrenin özellikle yaşlılar, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti. Hastalıktan korunmada aşılamanın önemini vurgulayan uzmanlar, sigara ve elektronik sigara kullanımının da zatürre riskini artırdığı konusunda uyardı. Akciğer dokusunun bakteri, virüs ve daha nadiren mantarlar nedeniyle iltihaplanması sonucu ortaya…

İklim krizinin sağlık boyutu
Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı ve Koç Üniversitesi İş Bankası Enfeksiyon Hastalıkları Araştırma Merkezi (KUISCID) Direktörü Prof. Dr. Önder Ergönül, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, enfeksiyon hastalıklarından göçe, gıda güvenliğinden toplumsal eşitsizliklere kadar pek çok alanı etkileyen küresel bir halk sağlığı krizine dönüştüğünü vurguladı. Prof. Dr. Ergönül, “İklim krizi artık bir öngörü değil, yaşadığımız…

Kalp yaşı ile takvim yaşı arasındaki fark hastalık riskini etkiliyor
Avrupa’da 677 binden fazla kişinin verileriyle geliştirilen bilimsel bir model, önümüzdeki 10 yıl içinde kalp krizi veya inme gibi kalp-damar hastalıklarına bağlı olayların görülme riskini tahmin etmeye yardımcı oluyor. Uzmanlar, aynı yaştaki kişilerin kalp-damar hastalığı risklerinin farklı olabileceğine dikkat çekerek, hastalık belirtileri ortaya çıkmadan risk faktörlerinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Kişinin takvim yaşı, kalp ve damar…

Kış aylarında çocuklarda RSV ve grip riskine dikkat
Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte çocuklarda RSV ve grip gibi solunum yolu enfeksiyonlarının görülme sıklığı artıyor. Özellikle prematüre bebekler, kronik hastalığı bulunan ve bağışıklık sistemi zayıf olan çocuklar için ciddi sağlık riskleri oluşturabilen bu enfeksiyonlar, bronşiolit ve zatürre gibi ağır tablolara yol açabiliyor. Uzmanlar, erken müdahalenin ve koruyucu önlemlerin önemine dikkat çekiyor. Kış aylarına yaklaşırken çocuklarda…

Uzun süren burun tıkanıklığı farklı hastalıkların habercisi olabilir
Burun tıkanıklığı, sinüzit, alerji ve burun bölmesindeki eğrilik gibi farklı nedenlerden kaynaklanabiliyor. Ocak 2025’te yayımlanan kapsamlı bir araştırmaya göre, kronik rinosinüzitin küresel birleştirilmiş yaygınlığı %8,71 olarak hesaplandı. Uzmanlar, 12 haftayı aşan burun tıkanıklığının tek başına tanı koydurmadığına dikkat çekerek uzun süren şikâyetlerde altta yatan nedenlerin araştırılması gerektiğini belirtiyor. Gece ağız açık uyumak, sabah boğaz kuruluğuyla…

Akciğer kanserinde sigara yanılgısı tanıyı geciktirebiliyor
Dünyada kansere bağlı yaşam kayıplarının başlıca nedenleri arasında yer alan akciğer kanseri, yalnızca sigara kullanan kişilerde görülmüyor. Uzmanlar, özellikle sigara içen kişilerin uzun süren öksürüğü “sigara öksürüğü” olarak değerlendirmesinin tanıda gecikmeye yol açabileceğine dikkat çekiyor. Erken dönemde belirti vermeyebilen hastalıkta risk faktörlerinin bilinmesi, uyarıcı belirtilerin dikkate alınması ve erken tanı olanaklarından yararlanılması büyük önem taşıyor.…











Yorumlar (0)
E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.