Sağlık

Bağırsak sağlığının düşmanı: Stres

Bağırsak sağlığının düşmanı: Stres

 “İkinci beyin” olarak adlandırılan bağırsaklarımız, yalnızca sindirim sistemi için değil, zihinsel sağlığımız için de kritik bir rol oynuyor. Beyin ve bağırsak arasındaki bu çift yönlü iletişim, bağışıklık sisteminden ruh haline, stres yönetiminden genel enerji seviyelerine kadar birçok faktörü etkiliyor.

Beyin ve bağırsak sağlığının birbiri ile ilişkili olduğunu biliyor muydunuz?

Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, insan sağlığına dair bildiklerimizi kökten değiştiren bir gerçeği ortaya koydu. Beyin ve bağırsakların, birbiriyle sürekli iletişim halinde olan ve birbirini etkileyen organlar olduğunu öğrendik.

BAĞIRSAK VE BEYİN ARASI İLİŞKİ

Acıbadem LifeClub Sağlıklı Yaşam Hizmetleri’nden Uzm. Dr. İrem Önlen, beyin ve bağırsak arasındaki ilişki hakkında şunları söyledi: “Bu ifadeyi son zamanlarda çok sık duyuyoruz. Bunun sebebi bağırsakların hormonal aktiviteyle ve sinir sistemi ile yakından etkileşim ve iletişim halinde olmasıdır. Sağlıklı bir bağırsakta mutluluk hormonu denilen “Serotonin”nin %90’ ı üretilir. “Gaba” adı verilen sakinleştirici nörotransmitterin önemli bir kısmı sağlıklı bir bağırsaktaki bakteriler tarafından üretilir. Elbette bu nörotransmitterlerin sempatik ve parasempatik sinir ağları aracılığıyla beynimizle bulunduğu etkileşimin ruh halimizle ilişkisi halen net olarak ortaya konulamamış bir araştırma konusudur.”

BAĞIRSAK MİKROBİYOMU NEDİR?

Bağırsak florasının yenidoğan döneminde oluştuğunu belirten Uzm. Dr. İrem Önlen, “Sindirim kanalı yüzeyi 250- 400 m2 yani bir tenis sahası kadar bir alandan oluşmaktadır. İnsan vücudunun yaklaşık 2 m2’si deri ile 400 m2’si mukozal yüzey ile kaplıdır. Deri ve mukozal yüzeylerde (İntestinal sistemde, deride, ürogenital sistemde, ağız ve burun boşluklarında) yaşayan bakteri sayısı insanın kendi hücrelerinden daha fazladır.

Gastrointestinal Sistemin (GİS) normal florası doğumda sterilken, yenidoğan döneminde kazanılmaktadır. Annenin aldığı besinler, probiyotik alıp almaması, doğum şekli (vajinal veya cerrahi), gebelik yaşı, bebeğin beslenme şekli (anne sütü veya mama) gibi etkenlerle bu flora oluşmaktadır” dedi.

STRES BAĞIRSAKLARI NASIL ETKİLER?

Acıbadem LifeClub hekimlerinden Uzm. Dr. İrem Önlen, stresin vücudu fiziksel, duygusal ve zihinsel olarak etkileyen biyolojik bir yanıt mekanizması olduğunun altını çizdi: “Stresin, bağırsak mikrobiyotasının yapısını ve aktivitesini düzenlediği birkaç yol açıklanmıştır. Özellikle, katekolaminler ve diğer nöroendokrin hormonlar doğrudan mikrobiyal büyümeyi düzenler ve strese yanıt olarak GI yolundaki bağırsak hücreleri tarafından salgılanır. Ek olarak, vagus siniri ve enterik sinir sistemi aracılığıyla sinyalleşmede stres kaynaklı değişiklikler bağırsak hareketliliğini değiştirir ve sindirim aktivitesini azaltır, muhtemelen GI yolundaki fiziksel kuvvetleri düzenleyerek ve substrat bulunabilirliğini değiştirerek bağırsak mikrobiyotasını etkiler. Kan, özellikle şiddetli egzersiz ve ısı stresine yanıt olarak, stres tepkisi sırasında bağırsaklardan uzağa yönlendirilir ve bu da bağırsak mukozasının oksijenasyonunu değiştiren ve oksidatif stres ve inflamasyon yaratabilen bir hipoperfüzyon, iskemi ve reperfüzyon döngüsünü başlatabilir.

Stres, kaç ya da savaş mekanizmasını tetikleyerek sempatik sinir sistemini aktivite eder; adrenalin ve kortizol hormonlarını artırır. Bağırsak hareketlerini etkiler, mide asidini artırarak reflü ve mide yanmasına dolayısıyla ülsere neden olur. Böylelikle vücutta inflamasyona neden olarak mikrobiyomun bozulmasına, faydalı bakterileri azaltarak zararlı olanların çoğalmasına neden olur.”

BAĞIRSAK FLORASI STRESİ NASIL TETİKLER?

Bağırsak florasının da stresi önemli ölçüde etkilediğine dikkat çeken Uzm. Dr. Önlen, sözlerini şöyle noktaladı: “Bağırsaktaki sağlıklı mikrobiyom azaldığında beyin stresli durumlara daha duyarlı hale gelir. Özellikle Lactobasillerin ve bifidobacterium gibi bakterilerin azalması stresin artmasına katkıda bulunabilir.

Zararlı bakterilerin fazlalaşmasıyla üretilen toksinler beyinde stres tepkilerini artırabilir, böylelikle anksiyete, öfke, panik atak, depresyon gibi duygu durumlarını daha sık yaşamaya başlarız.

Bağırsak mikrobiyotasının hem kısa hem de uzun vadede strese verdiği tepkinin, hem sağlığı geliştirici (soğuk maruziyetiyle), hem sağlığı bozucu (psikolojik stres, sirkadiyen bozulma ve yüksek irtifayla) veya her ikisi (fiziksel aktivite ve diyetle) de olabileceğini göstermektedir. Bunun anlamı bağırsak mikrobiyotasının olumsuz stresle ilişkili sağlık sonuçlarına katkıda bulunan bir faktör olabileceği, ancak aynı zamanda konakçı stres tepkisini olumlu şekilde düzenlemek için bir araç da sağlayabileceğidir.

Probiyotik ve prebiyotik besinler tüketmek, gerekmedikçe antibiyotik kullanmamak, stres regülasyonu sağlayacak aktivitelerde bulunmak, doğru nefes almak gibi yöntemlerle bağırsak sağlığımızı koruyabiliriz.”

SG
Sigortacı Gazetesi
EDİTÖR

Yorumlar (0)

Yorum yazmak için üye girişi gerekiyor.

E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.

İlgili Haberler

Uzmanlardan zatürre uyarısı: Erken tanı ve aşılama hayat kurtarıyor
Sağlık

Uzmanlardan zatürre uyarısı: Erken tanı ve aşılama hayat kurtarıyor

12 Kasım Dünya Zatürre Günü kapsamında açıklamalarda bulunan uzmanlar, zatürrenin özellikle yaşlılar, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti. Hastalıktan korunmada aşılamanın önemini vurgulayan uzmanlar, sigara ve elektronik sigara kullanımının da zatürre riskini artırdığı konusunda uyardı. Akciğer dokusunun bakteri, virüs ve daha nadiren mantarlar nedeniyle iltihaplanması sonucu ortaya…

12 Kasım 2026·4 dk okuma
İklim krizinin sağlık boyutu
Sağlık

İklim krizinin sağlık boyutu

Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı ve Koç Üniversitesi İş Bankası Enfeksiyon Hastalıkları Araştırma Merkezi (KUISCID) Direktörü Prof. Dr. Önder Ergönül, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, enfeksiyon hastalıklarından göçe, gıda güvenliğinden toplumsal eşitsizliklere kadar pek çok alanı etkileyen küresel bir halk sağlığı krizine dönüştüğünü vurguladı. Prof. Dr. Ergönül, “İklim krizi artık bir öngörü değil, yaşadığımız…

11 Kasım 2026·2 dk okuma
Kalp yaşı ile takvim yaşı arasındaki fark hastalık riskini etkiliyor
Sağlık

Kalp yaşı ile takvim yaşı arasındaki fark hastalık riskini etkiliyor

Avrupa’da 677 binden fazla kişinin verileriyle geliştirilen bilimsel bir model, önümüzdeki 10 yıl içinde kalp krizi veya inme gibi kalp-damar hastalıklarına bağlı olayların görülme riskini tahmin etmeye yardımcı oluyor. Uzmanlar, aynı yaştaki kişilerin kalp-damar hastalığı risklerinin farklı olabileceğine dikkat çekerek, hastalık belirtileri ortaya çıkmadan risk faktörlerinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Kişinin takvim yaşı, kalp ve damar…

10 Kasım 2026·4 dk okuma
Kış aylarında çocuklarda RSV ve grip riskine dikkat
Sağlık

Kış aylarında çocuklarda RSV ve grip riskine dikkat

Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte çocuklarda RSV ve grip gibi solunum yolu enfeksiyonlarının görülme sıklığı artıyor. Özellikle prematüre bebekler, kronik hastalığı bulunan ve bağışıklık sistemi zayıf olan çocuklar için ciddi sağlık riskleri oluşturabilen bu enfeksiyonlar, bronşiolit ve zatürre gibi ağır tablolara yol açabiliyor. Uzmanlar, erken müdahalenin ve koruyucu önlemlerin önemine dikkat çekiyor. Kış aylarına yaklaşırken çocuklarda…

6 Kasım 2026·3 dk okuma
Uzun süren burun tıkanıklığı farklı hastalıkların habercisi olabilir
Sağlık

Uzun süren burun tıkanıklığı farklı hastalıkların habercisi olabilir

Burun tıkanıklığı, sinüzit, alerji ve burun bölmesindeki eğrilik gibi farklı nedenlerden kaynaklanabiliyor. Ocak 2025’te yayımlanan kapsamlı bir araştırmaya göre, kronik rinosinüzitin küresel birleştirilmiş yaygınlığı %8,71 olarak hesaplandı. Uzmanlar, 12 haftayı aşan burun tıkanıklığının tek başına tanı koydurmadığına dikkat çekerek uzun süren şikâyetlerde altta yatan nedenlerin araştırılması gerektiğini belirtiyor. Gece ağız açık uyumak, sabah boğaz kuruluğuyla…

5 Kasım 2026·4 dk okuma
Akciğer kanserinde sigara yanılgısı tanıyı geciktirebiliyor
Sağlık

Akciğer kanserinde sigara yanılgısı tanıyı geciktirebiliyor

Dünyada kansere bağlı yaşam kayıplarının başlıca nedenleri arasında yer alan akciğer kanseri, yalnızca sigara kullanan kişilerde görülmüyor. Uzmanlar, özellikle sigara içen kişilerin uzun süren öksürüğü “sigara öksürüğü” olarak değerlendirmesinin tanıda gecikmeye yol açabileceğine dikkat çekiyor. Erken dönemde belirti vermeyebilen hastalıkta risk faktörlerinin bilinmesi, uyarıcı belirtilerin dikkate alınması ve erken tanı olanaklarından yararlanılması büyük önem taşıyor.…

4 Kasım 2026·3 dk okuma