Aşırı sıcaklar Avrupa’nın yeni felaketi: 1.300’ü aşkın can kaybı yaşandı

Avrupa, yaz mevsiminin henüz ilk büyük sıcak hava dalgasında ağır bir bilanço ile karşı karşıya kaldı. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre 21 Haziran’dan bu yana kıta genelinde 1.300’ü aşkın fazladan ölüm kaydedildi. Fransa’da ise yalnızca birkaç gün içinde yaklaşık 1.000 ek ölüm tespit edilirken, uzmanlar aşırı sıcakların artık yalnızca bir çevre sorunu değil; sağlık, ekonomi ve sigorta sektörünü doğrudan etkileyen sistemik bir risk haline geldiğine dikkat çekiyor.

Haziran ayının ikinci yarısında etkisini artıran sıcak hava dalgası, Batı Avrupa’dan Orta Avrupa’ya, ardından Balkanlar’a kadar geniş bir coğrafyayı etkisi altına aldı. Almanya, Fransa, İspanya, İtalya, Polonya, Çekya, Macaristan, Avusturya, Slovakya, Hırvatistan ve Sırbistan başta olmak üzere birçok ülkede sıcaklıklar 40 derecenin üzerine çıktı. AFP’nin meteorolojik tahminlerine göre yaklaşık 191 milyon kişinin 35 derecenin üzerindeki sıcaklıklara maruz kalması beklenirken, birçok ülkede kırmızı alarm ilan edildi, açık hava etkinlikleri iptal edildi, okullar kapatıldı ve sağlık sistemleri yoğun baskı altında kaldı.

AVRUPA GENELİNDE 1.300’Ü AŞKIN FAZLADAN ÖLÜM

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 21 Haziran’dan bu yana Avrupa genelinde aşırı sıcaklarla bağlantılı 1.300’ü aşkın fazladan ölüm kaydedildiğini açıkladı. “Fazladan ölüm” verisi, aynı dönemde beklenen normal ölüm sayısının üzerine çıkan ölümleri ifade ediyor ve sıcak hava dalgalarının gerçek etkisini ortaya koyan en önemli göstergeler arasında yer alıyor. Avrupa’nın küresel ortalamaya göre yaklaşık iki kat daha hızlı ısındığını vurgulayan Dünya Sağlık Örgütü, kıtadaki konutların, iş yerlerinin ve okulların bu sıcaklıklara göre tasarlanmadığını belirterek ülkeleri uyum politikalarını hızlandırmaya çağırdı.

EN AĞIR TABLO FRANSA’DA YAŞANDI

Fransa Halk Sağlığı Kurumu, 24 Haziran’dan itibaren yalnızca birkaç gün içinde yaklaşık 1.000 fazladan ölüm kaydedildiğini açıkladı. Verilerin henüz kesinleşmediğini belirten kurum, bakım evleri ve konutlardan gelecek bildirimlerle sayının artabileceğini ifade etti. Hayatını kaybedenlerin yaklaşık %85’ini 65 yaş ve üzerindeki kişiler oluştururken, en yüksek artışın kırmızı alarm uygulanan bölgelerde görüldüğü bildirildi. Ülke genelinde günlük ölüm sayısının sıcak hava dalgası öncesinde 900-1.000 bandında seyrederken, sıcaklığın zirve yaptığı günlerde 1.400’ün üzerine çıktığı açıklandı.

SAĞLIK SİSTEMLERİ VE ALTYAPI ZORLANDI

Aşırı sıcaklar yalnızca can kayıplarını artırmadı. Hastanelere yapılan acil başvurular yükselirken, enerji tüketimindeki artış elektrik şebekelerini zorladı. Almanya’da raylı ulaşımda hız kısıtlamaları uygulanırken, Fransa’da müzeler ve turistik noktalar erken kapatıldı. İtalya’da nehir debilerinin düşmesi enerji üretimi ve tarımsal faaliyetleri etkilerken, birçok ülkede orman yangını riski kritik seviyelere ulaştı. Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının ekonomik etkisinin yalnızca doğrudan sağlık harcamalarıyla sınırlı kalmadığını; ulaştırma, enerji, tarım ve iş gücü verimliliğinde de ciddi kayıplara yol açtığını belirtiyor.

GEÇMİŞ YILLAR RİSKİN BÜYÜKLÜĞÜNÜ ORTAYA KOYUYOR

2026 yazının henüz ilk büyük sıcak hava dalgasında 1.300’ü aşkın fazladan ölüm kaydedilmesi, Avrupa’nın iklim kaynaklı risklerle karşı karşıya olduğunu bir kez daha gösterdi. Önceki yıllarda yayımlanan bilimsel çalışmalar da bu eğilimi destekliyor. 2022 yılında Avrupa’da yaklaşık 60 bin, 2024 yılında ise 62 binden fazla kişinin sıcaklıkla bağlantılı nedenlerle yaşamını yitirdiği hesaplanmıştı. Uzmanlara göre sıcak hava dalgalarının daha sık, daha uzun süreli ve daha şiddetli yaşanması; sağlık, altyapı ve ekonomik kayıpların yanı sıra sigorta sektöründe de iklim risklerinin yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getiriyor.