Kurumların İştirak Hisselerini Satışında Vergileme:

KURUMLAR vergisi mükelleflerinin aktiflerindeki iştirak hisselerinin satışından doğan kar ve zararın kurumlar vergisi matrahına etkisi yazımızda ele alınmıştır.

Bilindiği üzere; kurumlar vergisi mükellefleri, 2023 yılı sonu bilançosunun aktifindeki menkul kıymetler hesabında yeralan pay senetlerini (hisse senetleri), iştirakler ve bağlı ortaklıklar hesabında yer alan ortaklık paylarını özetle iştirak hisselerini Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutmuştur.

VUK Mükerrer 298/A Maddesindeki “Düzeltme sonucu bulunan tutarlar, izleyen dönemde enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, izleyen dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınır” ve “Enflasyon düzeltmesine tâbi tutulan değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet addolunur.” hükümleri uyarınca, 2024 yılı açılış kayıtlarında iştirak hisselerinin enflasyon düzeltmesi sonrası değerleri maliyet olarak gösterilecektir. Tabiatıyla; 2024 yılında geçici vergi dönemlerinde ve yıl sonunda enflasyon düzeltmesi yapılması halinde, bu düzeltmelerden kaynaklanan düzeltme farkları da iştirak hisselerinin aktif değerine yansıyacaktır.

İştirak hisselerinin enflasyon düzeltme farkları bu hisselerin daha sonra satışı halinde satış kazancını azaltacaktır. Enflasyon düzeltmesiyle ilgili 555 Sıra No’lu VUK Genel Tebliğinde; düzeltme işlemine tabi tutulmuş olan 2023 hesap dönemi sonuna ait bilançoda yer alan parasal olmayan kıymetlerden amortismana tabi olmayanların, düzeltilmiş değerlerinin altında bir bedelle satılması halinde, düzeltme sonrası değerle düzeltme öncesi değer arasındaki farka isabet eden zararın, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde dikkate alınmayacağı yönünde ifade bulunmaktadır. Örneğin; enflasyon düzeltmesi öncesi 2023 yılı sonundaki aktif tutarı 1 milyon lira olan iştirak hissesinin 2023 yılı enflasyon düzeltmesi sonrası tutarı 3 milyon lira olsun. Bu hisseler 2024 yılının Şubat ayında 2,5 milyon lira bedelle satılırsa satıştan 500 bin lira zarar doğacaktır. Tebliğe göre; bu zarar 2023 enflasyon düzeltmesinden kaynaklandığı için kurumlar vergisi matrahının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacaktır. Enflasyon düzeltmesi ile ilgili VUK Maddelerinde (Mükerrer 298/A ve Geçici 33. Madde) genel tebliğ ifadesine dayanak olacak hüküm göremiyoruz. Dolayısıyla; mükelleflerin böyle durumla karşılaşmaları halinde ihtirazi kayıtla beyanname vererek dava açmaları mümkündür.

Kurumlar Vergisi Kanununun 5/1-e Maddesine göre; en az 2 tam yıl süreyle aktifte tutulmuş iştirak hisselerinin satışından doğan kazancın %75’i kurumlar vergisinden istisnadır. Bunun için; satış bedelinin satışı izleyen yıl başından itibaren en geç 2 yıl içinde tahsil edilmesi, istisna kazancın satışı izleyen yıl başından itibaren fon hesabına alınarak en az 5 yıl bu hesapta tutulması şarttır. Menkul kıymet ticareti ile uğraşan kurumların bu amaçla ellerinde tuttukları kıymetlerde bu istisnadan faydalanılamamaktadır. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5.Maddesinde, iştirak hisselerinin elden çıkarılması halinde satış kazancına istisna getiren farklı istisna hükümleri de ayrıca mevcuttur. (Madde:5/1-c, 5/1-f) Kurumların; kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmemektedir (İştirak hissesi alımıyla ilgili finansman giderleri hariç).