COVID-19’un “VUCA” etkisi!…

DÜNYA Mart 2019’a hazır mıydı bilemiyorum ancak çoğu insanın ifade ettiği gibi, kimse bizi o kötü ana hazırlamamıştı. COVID-19 pandemisi dünya çapında önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmiş, ekonominin yanı sıra, insanların hem sosyal yaşamlarını hem de iş yaşamlarını iki yönlü şekilde etkilemiş ve çevresel sürdürülebilirlikte yıkıcı zararlar vermiştir.

Bu nedenle COVID-19 pandemisi, ciddi sağlık sorunlarına yol açmış olmakla bitlikte, çalışanların iş yaşamlarını etkileyecek önemli sosyal problemlerinde oluşmasına neden olmuştur. Uygulanan kısıtlayıcı önlemler, uzaktan çalışma, insanlığın ihtiyaç duyduğu etkinliklerden uzaklaşma zorunluluğu ve bunların sonucunda iyilik halini etkileyen sosyal izolasyonun var oluşu, genel bir belirsizlik, kaos ve stres durumu yaratmıştır. İş dünyasını ve dolayısıyla çalışanları doğrudan etkileyen bu tanımlar, örgütsel psikoloji alanında “VUCA” tanımıyla açıklanmaktadır. COVID-19 sırasında ve sonrasında yaşanacakları tanımlaması beklenen “VUCA” nın açılımının (Volatility, Uncertainty, Complexity, and Ambiguity) Türkçe karşılığı Değişkenlik/Oynaklık, Belirsizlik, Karmaşıklık ve Muğlaklık, olarak belirtilmektedir. Bu tanımı, ABD ordusu 1987’de soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından istikrarsız jeopolitik koşulları tanımlamak için kullanmaya başlamış ve sonrasında, kaotik, çalkantılı, hızla değişen iş ortamı gibi durumları açıklamak üzere literatüre girmiştir. Maalesef, VUCA’nın 4 özelliğine uygun bir ortamın hali hazırda mevcut olmasını ortaya çıkan verilerle de doğrulamak mümkün görülmektedir. Özellikle günümüzde değişen demografik eğilimler, yeni müşteri ihtiyaçları ve mevcut iş modellerinin işleyişinin yetersiz kalması ve pandemi nedeniyle hızla değişen iş koşullarını tanımlamak için kullanılan bu kavramın çalışanlar dünyasının profesyonellerini çok daha yakından ilgilendirmektedir.

Liderlerin karar verebilirliğini kolaylaştıran en önemli özelliğin açıklık ve netlik olduğundan hareketle, oynaklığın ve belirsizliğin sürekli olarak deneyimlenmesi istenmeyen bir durum olacaktır. Kararsızlık ve öngörülemeyen durumların yönetimdeki maliyetlerini düşündüğümüzde, kullanılan kaynaklar üzerindeki etkinin çok daha şiddetli olacağını söylemek mümkündür. Değişken bir durumda, geçmiş deneyimlere dayalı en iyi uygulamalar, şimdi veya gelecek çözümleri belirlemek için artık sağlam göstergeler sayılamaz. Değişkenlik veya oynaklık durumu, karar vericiler açısından kasisli asfaltta hızlı araba kullanmaya benzer. Belirsizlik, belirsiz olan bir durumu veya olayı veya bir olayın anlamlı sonuçları olup olmayacağına dair bilgi eksikliğinin ortaya çıkmasını ifade eder. COVID-19’un iş dünyasında yarattığı en belirgin şoklardan birisidir, belirsizlik. Çünkü, belirsizlik, geçmişi gelecek için bir tahmin aracı olarak kullanmayı zorlaştırır, bu da doğru tahminlerin yapılmasının ve sürdürülebilir karar vermenin son derece zor olduğu anlamına gelir.

Karmaşıklık, birbiriyle bağlantılı ve birbirine bağlı birçok bileşeni olan, bunların etkileşimi ve karşılıklı bağımlılığı hakkında sınırlı bilgi bulunan bir durumu veya olayı ifade eder. Pandeminin karmaşıklığı, sağlık, iş, ekonomi ve sosyal yaşam dahil olmak üzere yaşamın tüm yönlerini etkilemesi gerçeğinde de yatmaktadır. Karmaşıklık açısından bakıldığında, muhtemeldir ki en belirgin bozulma, hizmet sektörünün geleneksel olarak dayandığı ilişki temelli becerilere önemli bir tehdit olarak görülen iletişim ve ilişkisel çalışma alanında yaşandı. COVID19’un korunma algısı, sosyal izolasyon ve sosyal mesafeyi de beraber getirmiştir. Bu nedenle yüz yüze etkileşimin sunduğu rahatlıktan uzaklaşmanın maliyeti de yerinde saymak olacaktır. Başka bir ifadeyle geleceğe dönük stratejik bilgi paylaşımı ve çevresel etkileşimden uzaklaşma ileriye yönelik kararları da etkileyecektir. Her ne kadar sosyal izolasyonu azaltacak internet kullanımı yaygınlaştırılsa da, tercih edilen etkileşim biçimlerin yerini doldurmakta yetersiz kalmaktadır. Gelecek yazım, “VUCA” etkisi için ne gibi önlemler alınmalı ve alınan önlemlerin uygulanabilirliği üzerine olacaktır.