7440 sayılı kanundaki matrah ve vergi artırımı düzenlemeleri

12 MART 2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7440 sayılı Kanunla; yıllık gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV ve bazı stopaj türleri açısından matrah ve vergi artırımı imkanı getirilmiştir. Kanunun 5. Maddesinde 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait matrah ve vergi artırımları, Kanunun Geçici 1. maddesinde ise 2022 yılına ilişkin matrah ve vergi artırımlarına ilişkin hükümler yer almaktadır. 2022 yılına ilişkin matrah artırımı için diğer yıllardan farklı olarak bazı ilave şartlar aranmaktadır.

Yıllık gelir ve kurumlar vergisinde mükellefler, ilgili yıllara ilişkin olarak beyan ettikleri matrahları Kanunda yıllar itibariyle belirlenen oranlarda ve Kanunda (gelir türlerine göre) belirtilen asgari tutarlardan az olmamak üzere artırabileceklerdir.

2022 yılı için yıllık gelir ve kurumlar vergisi matrahı artışı yapabilmek için; 2022 yılı gelir ve kurumlar vergisi beyannamesinin verilmiş olması ve bu beyannamelerde beyan edilen matrahın; 2022 Yılı 3. geçici vergi beyannamesinde beyan edilen matrahın %40 oranında arttırılmış tutarı ile 2021 yılına ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinde beyan edilen matrahın %122,93 oranında arttırılmış tutarının büyük olanından daha az olmaması şarttır.

Beyan edecekleri matrahları bu sınırların altında kalan mükellefler için beyannamelere “7440 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi kapsamında kurumlar vergisine yönelik artırılan matrah” satırı ilave edilmiş ve böylelikle matrahların bu sınıra yükseltilmesi imkanı tanınmıştır. (2021 yılına ilişkin yıllık beyannamede ve 2022 yılı 3. geçici vergi beyannamesinde matrah oluşmamışsa bu şartlar aranmayacaktır). Mükellefler 2022 yılı beyannamelerinde beyan sınırı şartını yerine getirmişlerse, Kanunda belirtilen oranlarda ve Kanunda (gelir türlerine göre) belirtilen asgari tutarlardan az olmamak üzere 2022 yılı matrahlarını artırabileceklerdir.

Mükellefler, artırım yaptığı yıla ilişkin yıllık beyannamesini süresinde vermiş ve tahakkuk eden vergiyi (damga vergisi dahil) süresinde ödemişlerse, ayrıca bu vergi türleri için 7440 sayılı Kanunun 2. maddesinden (kesinleşmiş alacakların yapılandırılması) ve 3. maddesinden (kesinleşmemiş veya dava safhasında bulunan alacaklar) de yararlanmamışlarsa, arttırdıkları matrah üzerinden %15 oranıyla matrah artışı vergisi hesaplayacaklardır. Ancak, bu şartlar mevcut değilse, artırılan matrah üzerinden %20 oranıyla vergi hesaplanacaktır.

Matrah artırımı yapılan yıla ait zararın yarısı 2022 yılı ve sonraki yıllar kurum kazançlarından mahsup edilemez. Ancak; 2022 yılına ilişkin matrah artırımı yapılmışsa bu yıla ait zararın tamamının ileriki yıllarda mahsup imkanı ortadan kalkacaktır.

Matrah artırımı, artırılan vergi türü açısından ilgili yıl için inceleme ve tarhiyat yapılmasını engellemektedir. Bununla birlikte, matrah artırımı yapılmış olsa da yıllık beyannamede çıkan iadeler (tevkifat iadesi veya geçici vergi iadesi) kapsamında vergi incelemesi ve tarhiyat yapılabilecektir. Öte yandan; 2022 yılına ilişkin olarak matrah artırımı yapılmış olması; kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılan indirim ve istisnalar ile indirimli kurumlar vergisi matrahları üzerinden 7440 sayılı Kanunun 10.27. Maddesi uyarınca ödenecek ek vergi açısından inceleme ve tarhiyat yapılmasını engellemeyecektir.

Geçmiş yıllarda yayımlanmış olan yapılandırma kanunlarından farklı olarak 7440 sayılı Kanunla; gerçek kişilere, dar mükellef kurumlara, kurumlar vergisinden muaf olanlara yapılan kâr payı ödemeleri üzerinden yapılan stopaj için de artırım imkanı getirilmiştir.