2023 yılı sonunda enflasyon düzeltmesi yapılması zorunlu

Vergi Usul Kanununun (VUK) Mükerrer 298/A maddesine göre; üretici fiyatları genel endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde bilanço usulüne göre defter tutan mükelleflerin mali tablolarındaki parasal olmayan kıymetlerini enflasyon düzeltmesine tâbi tutmaları zorunludur. Kapsama giren mükelleflerin, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla da enflasyon düzeltmesi yapma zorunlulukları mevcuttur. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona ermektedir.

Parasal kıymetler; Türk lirasının değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kaldığı halde satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetlerdir. (Yabancı paralar da parasal kıymet olarak dikkate alınır.) Parasal olmayan kıymetler ise, parasal kıymetler dışındaki kıymetleri ifade etmektedir. Örneğin; emtia stokları, maddi duran varlıklar, hisse senetleri, iştirakler, sermaye, yedek akçeler parasal olmayan kıymetler olarak enflasyon düzeltmesine tabidir. Enflasyon düzeltmesine tabi kıymetlerin değerleri, kanunda belirtilen tarihlerden başlayarak düzeltmenin yapıldığı bilanço gününe kadar üretici fiyat endeksindeki artış oranında düzeltilmektedir. Misal olarak; demirbaşların değerleri defterlere kayıt tarihinden başlayarak fiyat endeksindeki artış oranı dikkate alınarak güncellenecektir.

2021 yılı sonu itibariyle VUK 298/A maddesindeki şartlar gerçekleşmiş, dolayısıyla 2021 yılı sonu itibarıyla enflasyon düzeltmesi yapılması zorunluluğu oluşmuştu. Ancak; 29 Ocak 2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7352 sayılı Kanunla VUK na eklenen Geçici 33. maddeyle, Mükerrer 298/A maddedeki şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın enflasyon düzeltmesi uygulaması 2023 yılı sonuna kadar ertelenmiştir.

Geçici 33. Madde uyarınca, 2021 ve 2022 yıllarında enflasyon düzeltmesi yapılmamıştır. 2023 yılının geçici vergi dönemlerinde de enflasyon düzeltmesi yapılmayacak olup, sadece 2023 yılı sonunda (şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın) enflasyon düzeltmesi zorunlu olarak yapılacaktır. 2023 yılı sonunda yapılacak enflasyon düzeltmesi, 2023 yılı gelir ve kurumlar vergisi matrahı ile ilişkilendirilmeyecek ve enflasyon düzeltmesi farkları geçmiş yıllar kar zarar hesabında izlenecektir.

VUK nun Geçici 31., Geçici 32. ve Mükerrer 298. Ç Maddeleri uyarınca sabit kıymetler; 2018, 2021 ve 2022 yıllarında isteyen mükelleflerce yeniden değerlemeye tabi tutulmuştur. Yeniden değerleme, 2023 yılının ilk 3 geçici vergi döneminde de yapılabilecektir. Bununla birlikte; 2023 yılı sonunda artık enflasyon düzeltmesi yapılacağından yeniden değerlemenin 2023 yılı sonunda uygulanması sözkonusu değildir. Yıllık (sürekli) yeniden değerleme olarak adlandırabileceğimiz Mükerrer 298/Ç Maddesinde; bu Maddeye göre yeniden değerlemeye tabi tutulan sabit kıymetlerin ve birikmiş amortismanlarının daha sonra enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşması halinde yeniden değerlemeye tabi tutulmuş (düzeltilmiş) son değerleri dikkate alınarak enflasyon düzeltmesi yapılacağı hükmü mevcuttur. Örneğin; 2015 yılında aktife girmiş ve 2022 yılı sonunda Mükerrer 298/Ç Madddesi uyarınca yeniden değerlemeye tabi tutulmuş bir demirbaşın enflasyon düzeltmesi, 2022 sonundaki yeniden değerlenmiş değerinden başlayarak son bir yıl (sadece 2023 yılı) için yapılacaktır. (Geçici 31. ve Geçici 32. Maddelere göre yeniden değerleme yapılmış olmakla birlikte Mükerrer 298/Ç uygulanmamışsa bu hükmün geçerliliği bulunmamaktadır.)

2024 yılından itibaren sabit kıymetlerin amortismanları 2023 sonundaki enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş değerler üzerinden hesaplanacak, kıymetlerin satışı halinde satış karının hesaplanmasında düzeltilmiş maliyetleri dikkate alınacaktır.