Yazarlar

Pandeminin kötü etkisi! “İşe yabancılaşma”

YAŞADIĞIMIZ pandemi sürecinin etkisi, en dikkat çeken konuların başında gelmektedir. O halde, bu etkinin işletmeler ve çalışanların örgütsel davranışlarındaki sonuçlarının neler olabileceği ile ilgili bir değerlendirme yapmakta fayda var. Tabii ki, birden fazla sonucu etkileyen bir süreç söz konusu olabilir. Ancak, benim değerlendirmek istediğim konu, çalışanlar üzerinde yarattığını düşündüğüm işe yabancılaşma duygusudur.
İşletmeler, organizasyon yapıları gereği açık sistemlerdir. Çalışma yapıları ve iş süreçleri, bulunduğu çevreden etkilenerek gerçekleşir. Bununla birlikte, çalışan davranışlarının belirleyicisi de çevredir. Bundan dolayı, kontrolün tamamı organizasyonda değil, çevresinin etkisi altındadır. Çevrenin şartlarına uygun iş süreçlerinin belirlenmesi ve rasyonel bir biçimde sürdürülmesi bazı kural ve politikaların uygulanmasına bağlıdır. Ancak, rasyonel olmayan doğal modeller ise katı yönetim modelleri çerçevesinde faaliyet göstermemelerine karşın, kuralları değiştirip içinde bulundukları çevresel koşulları uyumlu hale getirebileceklerini düşünürler. Günümüz koşullarında, çoğu işletmenin pandemi sürecinde yaşamakta olduğu zor şartlara karşın varlıklarını sürdürebilmek için çeşitli çabalarla etkinliklerini artırmaları gerekmektedir. Burada verimlilik esastır. Sağlıklı ve verimli çalışan bir organizasyonda amaçlar çalışanların istek ve beklentilerine uygun olarak işler. Bu gibi örgütlerin gayretlerinin temelinde örgütü ayakta tutan en önemli kaynaklarından biri “insan”dır. Beklentiler doğrultusunda çalışan bu grubun en önemli motivasyon kabullerinden birisi, etkili ve verimli bir şekilde gelişmelerine katkıda bulunacak kurumsal desteğin hissedilmesidir.
Bu bağlamda, çalışanların örgüt içerisinde faaliyette bulunurken sergiledikleri tutum ve davranışların örgütsel başarıya ulaşmada etkili olduğu kesindir.
Diğer yandan, bu kaynağın fikirlerinin önemsenmesi, yenilikçi yaklaşımlarına destek verilmesi ve kendilerine iş dışı her konuda rehberlik edilmesi, onların performanslarını artıracaktır. Ancak bunun tersi, kendilerine değer verilmediğini hisseden, yaptığı işin değersiz olduğunu düşünen, kendini bağlı bulunduğu iş grubuna ait hissetmeyen çalışanlar, bir süre sonra işe yabancılaşmaya başlayacaklardır. Sonucunda; çalıştıkları iş yerine ait olmadıkları duygusuyla tamamen iş yerinden ayrılmak için farklı arayışlara yönelecekler ve hem çalışan hem de işletme açısından beklenen olumsuz sonuçlardan biri olarak karşımızda olacaktır.
İşe yabancılaşmayı etkileyen faktörler incelendiğinde, örgüt içi iletişim şekli, yönetim iklimi, algılanan yönetim ve liderlik tarzı, karşılıklı güven duygusu, kurallar, politikalar ve prosedürler, koçluk ve mentörlük uygulamaları, işin gerektirdiği roller ve sorumluluk alanları gibi faktörler, işe yabancılaşma duygusunun ortaya çıkmasındaki en önemli değişkenler olarak görülmektedir. Bu bağlamda, hizmet yoğun çalışan kurumların değer algılarının çalışanlar tarafından algılanma şekli de yabancılaşma sürecine katkıda bulunmaktadır. Konuya esas etki eden bu faktörlerin çalışan üzerinde olumsuz bir algısı söz konusu olduğunda, o kişinin psikolojik sermayesinde olumsuz bir etki yaratmakta ve başarı için ihtiyaç duyulan umut, iyimserlik, öz-yeterlilik ve dayanıklılık boyutlarının zayıflaması beklenmektedir. Bunun sonucunda, ortaya kolayca çıkması beklenen yabancılaşmanın, zihinsel ve duygusal davranışları da etkilemesi beklenebilir…
Değerlendirmeye çalıştığım kavramların çalışan üzerindeki etkisi, gündemimizi oluşturan pandemi şartlarında olumsuz olarak çok daha fazla hissedilmektedir.
İş yeri ve çevresini oluşturan kaynaklardan etkilenerek oluşan günlük algılarımız ve zihinsel işlevlerimiz sanal çalışmaya bağlı olarak zayıflamaya başladı. Çoğu zaman nedensellik olgusunda sorguladığımız bire bir etkileşime dayalı takım tartışmaları, “neden” olduğuna cevap bulmaya çalıştığımız karşılıklı duygularımız ve bazen vücut dilimizle aktarmaya çalıştığımız düşüncelerimiz, reflekslerimiz hepsi ama hepsi, psikolojik sınırlarımızı zorlayan ve yabancılaşmamıza engel olan deneyimlerimizdir. Ancak çoğumuz artık bunları yaşayamıyor ve gittikçe çevresinden, yaptığı işten ya da benliğinden ayrılma veya uzaklaşma duygusunu hissetmeye başlıyor. Bunun sonucunda işletmelerde ortaya çıkan işe yabancılaşma kavramı maalesef kişileri olumsuz etkilemekte ve verimliliklerini azaltmaya başlıyor.

Dr. Mehmet Muratoğlu
Dr. Mehmet Muratoğlu
SİGORTACI GAZETESİ KÖŞE YAZARI

Yorumlar (0)

Yorum yazmak için üye girişi gerekiyor.

E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.

İlgili Haberler

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?
Yazarlar

Sigortacılık Ne Kadar “Cool” Olabilir?

Birönceki yazıda “cool” kavramını ele almış ve arkasında özgünlük, cesaret, zahmetsizlik ve aidiyet duygusu yaratabilmek olduğunu vurgulamıştık. Şimdi asıl soruya gelelim. Sigortacılık bu tabloda nerede duruyor? Sigortacılık gerçekten cool bir sektör olabilir mi? Kabul edelim, yeni neslin gözünde sigorta hiç de cool değil. Bürokrasi, kağıt evraklar, upuzun poliçe metinleri, karmaşık süreçler, reddedilen tazminatlar. Ayrıca bir…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?
Yazarlar

Felaket Gelmeden Önce:Önlem almak için birilerinin ölmesi veya bazı şeyleri kaybetmemiz mi gerekiyor?

Birbinanın temelinde çatlaklar vardır. Uzmanlar uyarır: “Derhal önlem almalıyız. Bu bina çökebilir.” Cevap hazırdır: “Hiç gerek yok, boşuna uğraşmayın. Her şey yolunda.” Bir hafta sonra bina çöker, 15 insan hayatını kaybeder. İşte o zaman herkes harekete geçer. Soruşturmalar açılır, sorumlular aranır, bina güçlendirilir. Peki, o insanlar hayattayken neden aynı kararlılık gösterilmemiştir? Bir otelin yangın merdiveni…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yaşam Kalitesi
Yazarlar

Yaşam Kalitesi

Ailece kullandığımız bir uygulama var. Kimin o an nerede olduğunu, ne hızla hareket ettiğini (araçta veya yaya), araçta isek aracın yaptığı trafik ihlallerini (hız, ani şerit değişikliği vs) gösteriyor, gerçek zamanlı olarak bir de. Belki bir toplumun tamamını böyle kontrol edemezsiniz, etmemelisiniz hatta; bireysel özgürlükler, haklar, mahremiyet vs anlamında. Ama en azından gönüllü olanları, buna…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Cumhuriyet Bayramı
Yazarlar

Cumhuriyet Bayramı

Sonbaharın biraz daha hüzün getirdiğinden bahsetmiştim son yazımda; konumuz hazan ve hüzündü. Göreceli olarak ekim ayının daha da hüzün ayı olduğunu söylemek mümkün ama bana göre hiç de öyle değil. Ekim ayı Cumhuriyetin kurulduğu, bir ulusun yeniden doğduğu ay. Sevinç, neşe, ışık, coşku dolu… Bu yıl Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutluyoruz. Ne mutlu bize… Cumhuriyetin kurulmasına…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi
Yazarlar

Yapay Zekâ, Risk ve Güven: Sigortacılıkta yeni kâr denklemi

Yapay zekâ, iklim riskleri ve değişen müşteri beklentileri sigortacılığın kâr modelini yeniden yazmayı zorunlu kılıyor. Yeni dönemde başarı faktörlerinde ortaya çıkan farkı, en fazla poliçeyi satanlar değil, riski en iyi yönetenler yaratacak. Sigorta sektöründe rekabetin kuralları değişiyor. Artık başarı yalnızca daha fazla poliçe satmakla değil; riski doğru fiyatlamak, maliyetleri yönetmek, teknolojiyi etkin kullanmak ve müşteriye…

30 Ekim 2026·3 dk okuma
Primleri azaltan sağlık sigortacılığı
Yazarlar

Primleri azaltan sağlık sigortacılığı

Geçtiğimiz ay temelini attığımız özel sağlık sigortacılığında çağdaşlaşma vizyonunu, sektörel ezberleri kökten değiştiren derinlemesine bir dönüşümle masaya yatırmak istiyorum. Senelerdir geleceği bugünden okumanın ne kadar değerli olduğunu savunuyorum. Geleneksel sağlık sigortacılığı uzun yıllar boyunca “hasta olduktan sonra masrafı ödeyen” bir finansal havuz mantığıyla çalıştı. Çağdaşlaşma ise bu yapıyı terk edip, “hastalığı önleyen, veriyi yöneten ve…

30 Ekim 2026·3 dk okuma