Küresel afetler sigortalı kayıpları artırıyor

Aon’un 18 Eylül 2026 tarihli Haftalık Katastrof Raporu, ABD’den Avrupa ve Asya’ya uzanan sel ve şiddetli fırtınaların can kayıplarına, altyapı hasarlarına ve ekonomik kayıplara yol açtığını ortaya koydu. ABD’de 10-17 Eylül arasında farklı bölgelerde meydana gelen sellerde toplam ekonomik ve sigortalı kayıpların on milyonlarca dolara ulaşabileceği belirtilirken Brezilya, Vietnam, Meksika, Panama ve İspanya’da da şiddetli hava olaylarının etkileri görüldü.

Aon’un küresel katastrof faaliyetlerini değerlendirdiği Haftalık Katastrof Raporu’nun 18 Eylül tarihli sayısı yayımlandı. Raporda ABD’deki sellerin yanı sıra Brezilya ve Panama’daki şiddetli konvektif fırtınalar ile Vietnam, Meksika ve İspanya’daki sel olayları ele alındı.

Rapora göre ABD’deki sellerde üç, Brezilya’daki şiddetli konvektif fırtınalarda dört, Vietnam’daki sellerde üç ve İspanya’daki sellerde bir kişi hayatını kaybetti. Meksika ve Panama’daki olaylarda ise raporun yönetici özetinde can kaybı bildirilmedi. ABD’de ekonomik kaybın on milyonlarca dolar, İspanya’da ise milyonlarca dolar seviyesinde olduğu tahmin edilirken diğer ülkelerdeki ekonomik kayıplara ilişkin henüz bir tahmin bulunmuyor.

ABD’DE SELLER FARKLI BÖLGELERİ ETKİLEDİ

ABD’nin çeşitli bölgelerinde 10-17 Eylül tarihleri arasında birbirinden bağımsız ani sel olayları yaşandı. Ohio Nehri Vadisi, Connecticut, New York metropol alanı, Arizona ve New Mexico’nun etkilendiği olaylara, aynı bölgeler üzerinde art arda ilerleyen gök gürültülü fırtınalar ve ülkenin güneybatısındaki mevsim sonu muson hareketliliği dahil olmak üzere farklı hava sistemleri neden oldu. New Mexico’daki sellerde üç kişi hayatını kaybetti.

10-11 Eylül’de Ohio’nun güneydoğusunda yavaş hareket eden gök gürültülü fırtınalar aynı bölgelerde tekrar eden şiddetli yağışlara yol açtı. ABD Ulusal Hava Durumu Servisi’nin (NWS) Charleston ofisi Jackson, Vinton, Gallia, Meigs, Morgan ve Washington ilçelerinde çok sayıda ani sel ve sel uyarısı yayımladı. Kısa süre içerisinde 25 ila 100 mm arasında yağış kaydedilirken en yüksek miktarlar Marietta, McConnelsville ve Jackson County çevresinde görüldü.

13-14 Eylül’de ise farklı bir hava sistemi üç eyaletli bölgeye yoğun yağış getirdi. NWS, 14 Eylül itibarıyla kuzey New Jersey, New York’un Westchester County bölgesi ve Interstate 95 koridoru boyunca uzanan Connecticut kıyılarını en ağır etkilenen alanlar olarak belirledi. Connecticut’ta saatlik yağış miktarı 75 ila 100 mm’ye ulaşırken Norwalk ile Westport arasında toplam 125 ila 230 mm yağış kaydedildi. Sistem 15 Eylül’e kadar etkisini sürdürürken New Jersey’nin daha güneyindeki bölgelerde de seller görüldü.

MUSON YAĞIŞLARI ARİZONA VE NEW MEXİCO’YU VURDU

Mevsim sonu muson nemi 16-17 Eylül’de ABD’nin güneybatısına ulaştı. Kuzey California yakınlarındaki alçak basınç sistemi ile ülkenin güneydoğusundaki yüksek basınç, subtropikal nemi kuzeye taşıyarak yağışları destekledi. Maricopa County’de birkaç saat içinde 50 ila 100 mm yağış kaydedilirken Indian Bend Wash, Apache Wash, New River, Cave Creek, Skunk Creek ve Agua Fria Nehri boyunca seller meydana geldi.

Batı New Mexico’da yağışa dönüşebilir su miktarı 25 ila 33 mm’ye ulaşarak 16 Eylül için kaydedilen en yüksek günlük seviyeler arasında yer aldı. En güçlü fırtınalarda 30 dakika içerisinde yaklaşık 25 mm yağış görüldü.

Ohio Nehri Vadisi’nde yüksek su seviyeleri nedeniyle çok sayıda yol geçilemez hale gelirken acil durum ekipleri mahsur kalan sürücülere müdahale etti. Yerel basında altyapı ve mülklerdeki hasarın sınırlı olduğu bildirildi.

New York City ve çevresindeki banliyölerde ise ulaşım ve drenaj sistemleri etkilendi. Westport şehir merkezinde acil durum ekipleri selle bağlantılı yaklaşık 120 ihbara müdahale etti ve araçlarda mahsur kalanlara yönelik 13 kurtarma operasyonu gerçekleştirdi. Sel suları çok sayıda ticari mülkte hasara neden olurken bazı araçlar su altında kaldı. New York-New Haven arasındaki Metro-North ve Amtrak tren seferlerinde gecikme ve iptaller yaşandı. Seller Paterson dahil New Jersey’nin daha güneyindeki yerleşimleri de etkiledi.

Arizona’da ise Maricopa County genelinde meydana gelen seller nedeniyle Glendale, Scottsdale ve Mesa yakınları dahil çeşitli noktalarda kurtarma operasyonları gerçekleştirildi. Bazı araçlar yollarda biriken sularda mahsur kalırken Phoenix metropol alanındaki bazı yollarda hafif ve orta düzeyde sel hasarı oluştu.

ABD’DE KAYIPLAR ON MİLYONLARCA DOLARA ULAŞABİLİR

New Mexico’nun kuzeybatısındaki Newcomb yakınlarında 16 Eylül sabahının erken saatlerinde meydana gelen ani sellerde üç kişi hayatını kaybetti. Navajo güvenlik güçleri arama ve kurtarma çalışmalarına başlarken Navajo Nation Acil Durum Yönetimi Komisyonu, seller ile yol ve altyapıda meydana gelen hasarlar nedeniyle olağanüstü hâl durumunu yeniden teyit etti. Gece saatlerinde tahliyeler gerçekleştirildi, iki yerel okul ise temizlik ve altyapı incelemeleri devam ederken haftanın geri kalanında kapatıldı.

Aon, ABD’deki olaylardan kaynaklanan kayıpların ağırlıklı olarak konutlar, ticari mülkler, araçlar ve kamu altyapısındaki sel hasarlarından oluşmasını bekliyor. Ohio, New York-New Jersey-Connecticut üç eyaletli bölgesi, Arizona ve Navajo Nation’daki hasarlar sonucunda toplam ekonomik ve sigortalı kayıpların on milyonlarca dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Hasar tespit çalışmalarının devam etmesi nedeniyle kayıp miktarlarının ilerleyen dönemde değişebileceği belirtiliyor.

BREZİLYA’DA 21 BİNDEN FAZLA KİŞİ ETKİLENDİ

Brezilya’nın Paraná eyaletinde 9 Eylül’den bu yana devam eden şiddetli yağışlar; sellere, nehir taşkınlarına, yerel heyelanlara, dolu fırtınalarına ve hortumlara yol açtı. Yetkililer 71 belediyede 76 olay kaydedildiğini ve 21 binden fazla kişinin etkilendiğini bildirdi.

Yaklaşık 2 bin 128 kişi geçici olarak yerinden olurken 395 kişi barınaklara yerleştirildi. Toplam 2 bin 680 ev hasar gördü, bir evin ise tamamen yıkıldığı bildirildi. En ciddi etkilerin görüldüğü Ribeira Vadisi’nde ulaşım aksamaları, seller ve altyapı hasarları çok sayıda yerleşimi etkilerken União da Vitória’da yükselen nehir seviyelerinden 2 binden fazla kişi etkilendi.

Yağışlarla bağlantılı olaylarda dört kişi hayatını kaybetti, iki kişinin ise kayıp olduğu bildirildi. Etkilenen bölgelerde acil müdahale, hasar tespit ve destek çalışmaları devam ediyor.

VİETNAM’DA 24 BİN HEKTARA YAKIN TARIM ARAZİSİ ZARAR GÖRDÜ

Vietnam’ın kuzey ve orta kesimlerinde 10-17 Eylül arasında etkili olan şiddetli yağışlar ciddi sel tehdidi oluşturdu. Thua Thien-Hue eyaletindeki Bach Ma Dağı’nda toplam 1.321 mm yağış kaydedilirken Quang Tri ve Thua Thien-Hue’deki istasyonlarda yağış miktarı 400 ila 600 mm’ye ulaştı.

Uzun süreli yağışlar toprağı suya doyururken bölgedeki nehir seviyelerinde keskin yükselişler yaşandı. Vietnam Afet ve Set Yönetimi Kurumu (VDMA), çeşitli eyaletlerde onlarca ev ve altyapı unsurunun yanı sıra yaklaşık 24 bin hektar tarım arazisinin zarar gördüğünü bildirdi. Phu Tho eyaletinde şiddetli yağışların tetiklediği heyelanda üç kişi hayatını kaybetti. Hasarın tam boyutuna ilişkin değerlendirmeler sürüyor.

MEKSİKA VE PANAMA’DA ŞİDDETLİ HAVA OLAYLARI

Eylül başından bu yana Meksika’nın çeşitli bölgelerinde devam eden şiddetli yağışlar özellikle Mexico City’yi etkiledi. Tláhuac ve Iztapalapa bölgelerinde 200’den fazla ev su baskınlarından etkilenirken bazı mahallelerde su yüksekliği bir metreyi aştı. Fırtınalar Mexico City Uluslararası Havalimanı’ndaki operasyonları da aksattı; uçuş iptalleri ve yönlendirmeler binlerce yolcuyu etkiledi.

Panama’da ise 13 Eylül’de şiddetli yağış ve kuvvetli rüzgârların etkisiyle Coclé, Colón, Chiriquí, Panamá ve Panamá Oeste’de 19 olay kaydedildi ve yaklaşık 97 kişi etkilendi. Heyelanlar, devrilen ağaç ve elektrik direkleri, konutların çatılarındaki hasarlar ve kapanan yollar başlıca etkiler arasında yer aldı.

Colón’da 11 evin çatısının bir bölümü zarar görürken yaklaşık 55 kişi etkilendi. Chiriquí’de acil durum ekipleri Playa Hermosa’da iki kişiyi kurtardı. Yerel medya Alanje’de devrilen bir ağacın bir kişinin ölümüne neden olmuş olabileceğini bildirdi ancak rapor tarihinde ölüm henüz resmi olarak doğrulanmamıştı. Yerinden edilen veya barınaklara yerleştirilen kişilerin toplam sayısına ilişkin kesin veri bulunmuyor.

İSPANYA’DA 1.000’DEN FAZLA İHBAR

İspanya’nın kuzeydoğusunda 16-17 Eylül tarihlerinde etkili olan gök gürültülü fırtına ve şiddetli yağışlar ani sellere ve yerel fırtına hasarlarına neden oldu. Katalonya ve Valencia bölgelerinde yağış miktarı 80 mm’ye kadar çıkarken kentlerde su baskınları, ulaşımda ciddi aksamalar ve yerel altyapı hasarları meydana geldi.

Olaylarda bir kişi hayatını kaybederken acil durum birimlerine hava koşullarıyla bağlantılı 1.000’den fazla ihbar ulaştı.

TROPİKAL FIRTINA VE DEPREM HAREKETLİLİĞİ SÜRÜYOR

Aon’un raporunda küresel tropikal siklon ve deprem hareketliliğine de yer verildi. Tropikal Fırtına Dujuan, 25,2 derece kuzey ve 146 derece doğu konumunda, Kuzey Mariana Adaları’nın yaklaşık 1.105 kilometre kuzeyinde bulunurken rüzgâr değeri raporda 70 olarak belirtildi. Veriler National Hurricane Center, Joint Typhoon Warning Center ve Central Pacific Hurricane Center’dan alındı.

11-17 Eylül döneminde meydana gelen 4,0 ve üzerindeki depremlerin de değerlendirildiği raporda, 11 Eylül’de Endonezya’nın Teluknaga bölgesinin 12 kilometre kuzey-kuzeydoğusunda ve 17 Eylül’de Alaska’nın Nikolski bölgesinin 16 kilometre batısında 6,5 büyüklüğünde iki deprem kaydedildi.

KÜRESEL SICAKLIK VE TEHLİKE GÖRÜNÜMÜ

Raporda ayrıca üç günlük küresel sıcaklık anomalisi tahmini ile mevcut küresel deniz yüzeyi sıcaklığı anomalisi haritalarına yer verildi. Sıcaklık anomalisi tahmini 19-21 Eylül döneminin üç günlük ortalamasını gösterirken deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun dönem ortalamalarından sapması da ayrı bir haritayla aktarıldı. Veriler Climate Reanalyzer ve University of Maine Climate Change Institute tarafından sağlandı.

Climate Prediction Center’ın küresel tropikal tehlike görünümü ise 23-29 Eylül ile 30 Eylül-6 Ekim dönemlerini kapsıyor. Haritalarda tropikal siklon oluşumu ile normalin üzerinde veya altında yağış ve sıcaklık olasılıkları gösteriliyor. Weather Prediction Center’ın ABD tehlike görünümünde ise 20-24 Eylül dönemi için çeşitli bölgelerde şiddetli yağış ve tehlikeli sıcaklık riskleri işaretleniyor.

Aon, rapordaki finansal kayıp tahminlerinin ön değerlendirme niteliğinde olduğunu ve mevcut ilk hasar değerlendirmelerine dayandığını belirtiyor. Ekonomik kayıplar sigortalı kayıplardan ayrı değerlendirilirken sigortalı kayıp, ekonomik kaybın kamu veya özel sigorta kuruluşları tarafından karşılanan bölümünü ifade ediyor. Hasar tespitlerinin sürmesi nedeniyle ilk tahminlerde ilerleyen dönemde önemli değişiklikler yaşanabileceği belirtiliyor.