Küresel afetlerin faturası milyarlarca dolara ulaşıyor

Aon’un 11 Eylül 2026 tarihli Haftalık Katastrof Raporu, eylül ayının ilk günlerinde ABD ve Kanada’dan Hawaii, Japonya, Avrupa ve Tayvan’a kadar birçok bölgede doğal afetlerin etkili olduğunu ortaya koydu. ABD ve Kanada’da 2-8 Eylül arasında meydana gelen şiddetli hava olayları ve sellerin toplam ekonomik ve sigortalı kayıplarının tek haneli milyarlarca dolara ulaşabileceği belirtilirken, Lowell Kasırgası’nın Hawaii’de on milyonlarca dolarlık kayba yol açmasının beklendiği bildirildi.

Aon’un küresel katastrof faaliyetlerini değerlendirdiği 11 Eylül 2026 tarihli Haftalık Katastrof Raporu yayımlandı. Rapora göre eylül ayının ilk günlerinde ABD ve Kanada’da şiddetli konvektif fırtınalar ve seller, Hawaii’de Lowell Kasırgası, Japonya’da Krovanh Tropikal Fırtınası ve seller, Batı ve Güney Avrupa’da şiddetli konvektif fırtınalar, Tayvan’da seller ve Rusya’da çığ öne çıkan afetler oldu.

Raporda ABD ve Kanada’daki şiddetli hava olaylarında 1, Lowell Kasırgası’nda 2, Japonya’daki Krovanh Tropikal Fırtınası ve sellerde 1, Rusya’daki çığda ise 14 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi. Batı ve Güney Avrupa ile Tayvan’daki olaylarda can kaybı bildirilmedi.

ABD VE KANADA’DA KAYIPLAR MİLYARLARCA DOLARA ÇIKABİLİR

2-8 Eylül tarihleri arasında ABD ve Kanada’nın birçok bölgesi şiddetli hava olayları ve sellerden etkilendi. Ortabatı, Orta Atlantik, Ontario, Atlantik Kanada, ABD’nin güneydoğusu ve Kanada Prairies bölgesinde hortumlar, zarar verici doğrusal rüzgârlar, iri dolu ve ani seller görüldü. Aon, birden fazla gün ve bölgeyi kapsayan olayların toplam ekonomik ve sigortalı kayıplarının tek haneli milyarlarca dolara ulaşabileceğini öngördü.

Michigan’ın güneydoğusunda oluşan süper hücre, 185 km/saat tahmini azami rüzgâr hızına sahip EF-2 sınıfı bir hortuma neden oldu. Detroit boyunca yaklaşık 5,6 kilometre ilerleyen hortum, kent sınırları içinde yaklaşık 30 yıldır görülen ilk hortum olarak kayıtlara geçti. Aynı hava sistemi New York’un Seneca County bölgesinde EF-2 ve EF-1 sınıfında iki hortum oluşturdu. Seneca Falls yakınlarında rüzgâr hamlesi 122 km/saate ulaşırken, Pittsburgh metropol alanında iri dolu ve 97 km/saate varan rüzgârlar kaydedildi.

Ontario’da ise sıcak ve nemli hava ile etkileşime giren soğuk cephe, Büyük Toronto Bölgesi’nde iri dolu ve 110 km/saatin üzerinde rüzgâr hamlelerine neden oldu.

CAPE BRETON’DA YAĞIŞ 280 MİLİMETREYİ AŞTI

Kanada’nın Atlantik kıyılarında etkili olan yağışlardan en fazla etkilenen bölgelerden biri Cape Breton Adası oldu. Environment and Climate Change Canada tarafından bölge için 80-150 mm yağış öngörülmesine karşın North River Bridge ölçüm istasyonunda 280 mm’nin üzerinde yağış kaydedildi. En ağır etki Richmond County’de görüldü.

ABD’nin güneydoğusunda ise hareketsiz bir cephe sınırı ile yoğun tropikal nem, art arda şiddetli gök gürültülü fırtınalara yol açtı. Kuzey Carolina’nın orta ve doğu kesimlerinde rüzgâr hamleleri 97 km/saate ulaşırken, dolu çapı 25 mm’ye kadar çıktı. Bazı bölgelerde birkaç saat içinde 50-100 mm yağış kaydedilmesi üzerine ani sel uyarıları yapıldı.

6-8 Eylül arasında Saskatchewan ve güney Manitoba da kuvvetli yağış ve fırtınalardan etkilendi. Regina ve Weyburn dâhil güney Saskatchewan’da yaklaşık 100 mm yağış kaydedildi. Winnipeg’de ise The Forks’ta yağış miktarı 62,6 mm’ye ulaştı.

8 Eylül’de orta Iowa’yı etkileyen fırtınalarda Des Moines metropol alanında rüzgâr hamleleri 113 km/saate ulaştı. Kentte 8 Eylül günü 96 mm yağışla günlük yağış rekoru kırılırken, ertesi sabah 64 mm daha yağış kaydedildi.

YÜZ BİNLERCE KİŞİ ELEKTRİKSİZ KALDI

Detroit metropol alanındaki EF-2 hortumu bazı ticari binalarda yapısal hasara ve çatıların kısmen kopmasına yol açtı. Çok sayıda ağacın devrildiği bölgede elektrik kesintilerinden etkilenen müşteri sayısı 120 bine ulaştı.

Seneca County’de hortumlar ve kuvvetli rüzgârlar ağaç ve elektrik hatlarında yaygın hasara, bodrum katlarının su basmasına ve elektrik kesintilerine neden oldu. Yerel yetkililer afet ilanında bulundu. ABD’nin kuzeydoğusu ve Orta Atlantik genelindeki şiddetli hava olaylarının en yoğun döneminde 500 binden fazla müşteri elektriksiz kaldı.

Toronto’da şiddetli fırtınalar büyük bir açık hava stadyumunda ciddi yapısal hasara yol açarken, yaklaşık 65 bin müşteri elektrik kesintilerinden etkilendi. Yetkililer bölgede 1 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Cape Breton’daki seller ise Inverness, Richmond ve Victoria ilçelerinde yollar, menfezler ve köprülerde geniş çaplı hasar oluşturdu. Üç ilçede de yerel olağanüstü hâl ilan edilirken, hasar gören 8 köprüden 2’sinin tamamen yenilenmesi gerektiği bildirildi. Bölgede 200’den fazla menfez sürüklendi ve olayın en yoğun döneminde 40 bine kadar müşteri elektriksiz kaldı.

Kuzey Carolina’nın Asheboro kentinde onlarca sokak zarar gördü ve yüzlerce ağaç devrildi. Güney Saskatchewan’daki Regina ve Weyburn’de sokaklar ve mülkler su altında kalırken, Regina’da bir yerleşim alanında obruk oluştu. Winnipeg’de ağaçlar ve elektrik direkleri devrilirken, Des Moines’te elektrik kesintilerinden etkilenen müşteri sayısı yaklaşık 20 bine ulaştı.

SELİN EN MALİYETLİ TEHLİKE OLMASI BEKLENİYOR

Aon, ABD ve Kanada’daki olayların toplam ekonomik ve sigortalı kayıplarının tek haneli milyarlarca dolara ulaşabileceğini belirtti. Raporda, özellikle Cape Breton’daki altyapı hasarının boyutu nedeniyle selin en maliyetli tek ikincil tehlike olmasının beklendiği ifade edildi.

Toronto’daki fırtına ile Michigan, New York ve Iowa’daki şiddetli hava olaylarından kaynaklanan rüzgâr ve dolu hasarlarının da toplam kayıplara önemli katkı sağlaması bekleniyor. Atlantik Kanada ve Saskatchewan’da hasar tespitlerinin devam etmesi nedeniyle kayıp tahminlerinin ilerleyen dönemde değişebileceği belirtildi.

LOWELL KASIRGASI HAWAİİ’Yİ ETKİLEDİ

Doğu Pasifik’te oluşan Lowell Kasırgası, 8 Eylül gecesi ile 9 Eylül’e geçişte Niʻihau ve Kauaʻi’nin batısından geçti. Zarar verici rüzgârlar, yüksek dalgalar, fırtına kabarması ve şiddetli yağışların yol açtığı seller ağırlıklı olarak Kauaʻi ve Niʻihau’da etkili oldu. Yetkililer 2 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.

Aon, Lowell’ın neden olduğu toplam ekonomik ve sigortalı kayıpların on milyonlarca dolara ulaşmasını bekliyor. Nihai kayıp tutarının Kauaʻi’deki altyapı ve mülk hasarının boyutuna bağlı olacağı belirtildi.

28 Ağustos’ta tropikal fırtınaya dönüşen Lowell, 2 Eylül’de Kategori 5 seviyesine ulaştı. Minimum merkezi basıncı 927 mb olarak ölçülen Lowell, 2018’deki Walaka Kasırgası’ndan bu yana Orta Pasifik havzasında görülen ilk Kategori 5 kasırga oldu. Daha sonra Kategori 3 seviyesine gerileyen sistem, yeniden hızla güçlenerek 922 mb minimum basınç ve 257 km/saat azami sürekli rüzgârla ikinci kez Kategori 5 seviyesine ulaştı.

Lowell daha sonra yön değiştirerek Niʻihau’nun 48 kilometre, Kauaʻi’nin ise 97 kilometre batısından geçti. Bu sırada Kategori 2 seviyesine gerileyen kasırganın azami sürekli rüzgâr hızı 177 km/saat olarak ölçüldü. Kauaʻi’de Puʻu Lua’da 148 km/saat, Līhuʻe Havalimanı’nda 127 km/saat rüzgâr hamlesi kaydedildi. Wainiha’da yağış miktarı 505 mm’ye ulaştı. Fırtınanın yaklaşmasıyla ABD Ulusal Hava Servisi, Hawaii’nin herhangi bir bölümü için tarihte ilk kez hortum gözetimi yayımladı.

INİKİ 7 MİLYAR DOLARIN ÜZERİNDE KAYBA YOL AÇMIŞTI

Aon raporunda Lowell’ın tarihsel karşılaştırmasına da yer verildi. 2 ve 3 Eylül’de Lowell, Karina ve Marie ile birlikte Orta ve Doğu Pasifik havzalarında aynı anda aktif olan üç kasırgadan biri oldu. Benzer bir durum son olarak Ağustos 2015’te Kilo, Ignacio ve Jimena kasırgalarında görülmüştü.

Lowell için en yakın tarihsel örnekler arasında 1982’deki ʻIwa ve 1992’deki Iniki kasırgaları gösterildi. Hawaii’de karaya çıkan kayıtlardaki en güçlü kasırga olan Iniki, Kauaʻi’yi Kategori 4 seviyesinde vurmuştu. Aon Catastrophe Insight verilerine göre Iniki’nin ekonomik kaybı 2026 değerleriyle 7 milyar doların üzerinde gerçekleşirken, ʻIwa Kasırgası’nın ekonomik kaybı 1 milyar doları aşmıştı.

KAUAʻİ’DE MÜŞTERİLERİN %90’INDAN FAZLASI ELEKTRİKSİZ KALDI

Lowell’ın en ağır etkileri Kauaʻi’de görüldü. Adanın güney ve batı kıyılarında rüzgâr ve fırtına kabarması hasarı meydana gelirken, iskeleler yıkıldı ve küçük tekne limanı altyapısı zarar gördü. Çok sayıda konut ve ticari yapıda hasar oluştu, en az bir konut temelinden yerinden oynadı.

Kauaʻi Island Utility Cooperative müşterilerinin %90’ından fazlası olayın en yoğun döneminde elektriksiz kaldı. Devrilen ağaçlar, enkaz, seller ve yol kesimlerinin sürüklenmesi nedeniyle adanın bazı karayolları geçilemez hâle geldi.

Niʻihau kasırganın göz duvarından etkilenirken, adanın küçük ve izole nüfusu nedeniyle ayrıntılı hasar bilgilerinin sınırlı olduğu belirtildi.

Oʻahu’da yüksek dalgalar, sel suları ve enkaz nedeniyle bir kıyı karayolu kapatıldı ve 20 binden fazla müşteri elektrik kesintilerinden etkilendi. Maui’de ise birkaç bin müşteri geçici elektrik kesintisi yaşadı. Yüksek dalgalar ve tehlikeli rip akıntıları, kasırganın en yakın geçişinin ardından birkaç gün boyunca etkisini sürdürdü.

Lowell’ın toplam ekonomik ve sigortalı kayıplarının on milyonlarca dolar seviyesinde olması bekleniyor. Aon, kayıpların ağırlıklı olarak Kauaʻi’deki şiddetli yağış, rüzgâr ve kıyı fırtına kabarmasından kaynaklandığını belirtti. Kauaʻi’de hasar tespitlerinin sürmesi nedeniyle kayıp tahminlerinin değişebileceği ifade edildi.

JAPONYA’DA REKOR YAĞIŞ

4-8 Eylül arasında Japonya’nın bazı bölgelerinde rekor düzeyde yağış kaydedildi. Seller yolların su altında kalmasına, altyapı hasarına, demiryolu ulaşımında ciddi aksamalara ve geniş kapsamlı tahliye emirlerine neden oldu.

7 Eylül’de Izu Adaları’nda aşırı yağışın etkili olması üzerine Japonya Meteoroloji Ajansı en yüksek seviyede uyarı yayımladı. Niijima, Toshima, Kozushima, Hachijojima, Yaemigahara ve Oshima dâhil birçok noktada 24 saatlik yağış rekorları kaydedilirken, Oshima’da yağış miktarı 580 mm’yi aştı.

Fukushima Eyaleti’ndeki Iwaki kentinde meydana gelen sellerde 1 kişi hayatını kaybetti. Nagoya’da ise 8 Eylül’de bir saat içinde 100 mm’den fazla yağış kaydedildi. Bu miktar, kentte kayıtların başladığı 1890’dan bu yana görülen en yüksek saatlik yağış oldu. Krovanh Tropikal Fırtınası ile bağlantılı rekor yağışlar ve seller Kagoshima ile Yakushima’yı da etkiledi.

AVRUPA’DA FIRTINA, TAYVAN’DA SEL

8-9 Eylül’de güney Almanya, İtalya, Hırvatistan, İsviçre ve güneydoğu Fransa’nın bazı bölgelerinde kuvvetli yağış, iri dolu ve zarar verici rüzgârlar görüldü. Su basan yolların yanı sıra elektrik kesintileri, altyapı ve araç hasarları bildirildi.

ESTOFEX tarafından en yüksek uyarı seviyesi yayımlanmasına rağmen etkilerin ilk tahminlerden daha sınırlı kaldığı belirtildi. Toplam ekonomik ve sigortalı kayıpların on milyonlarca avronun alt seviyelerine ulaşabileceği tahmin edildi.

Tayvan’da ise eylül başındaki kuvvetli yağışlar özellikle Büyük Taipei bölgesinde ciddi sellere neden oldu. Taipei’de yalnızca 4 Eylül’de yağışla bağlantılı en az 41 olay bildirildi. Yollar ve alt geçitler su altında kalırken, ağaçlar devrildi ve altyapıda hasar meydana geldi.

Uydu tabanlı sel haritaları, kuzey Tayvan’ın bazı bölgelerinde su seviyesinin 0,5 metreyi aştığını gösterdi. Kaohsiung bölgesinde ise tarımsal kayıplar 2,43 milyon doları aşarken, 300 hektardan fazla meyve ürünü zarar gördü.

RUSYA’DA ÇIĞ 14 CAN ALDI

Rusya Kafkasları’ndaki Bezengi Boğazı’nda 33 dağcıdan oluşan bir grubun üzerine çığ düştü. Olayda 14 dağcı hayatını kaybederken, 6 kişi yaralandı. Arama çalışmalarına yaklaşık 60 kurtarma görevlisi katıldı.

Aon, raporda yer alan finansal kayıp tahminlerinin ön değerlendirmelere dayandığını ve hasar tespitlerinin ilerlemesiyle değişebileceğini belirtti. Ekonomik kayıpların sigortalı kayıplardan ayrı değerlendirildiğine dikkat çekilen raporda, sigortalı kaybın toplam ekonomik kaybın kamu veya özel sigorta kuruluşlarınca karşılanan bölümünü ifade ettiği kaydedildi.