Yeniden değerleme

26 Ekim 2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7338 sayılı Kanunla, Vergi Usul Kanununa (VUK) iki ayrı yeniden değerleme hükmü eklenmiştir. Bunlar; Geçici 32.Madde ve Mükerrer 298.Maddenin Ç fıkrasıdır. Daha önce yeniden değerlemeye ilişkin olarak uygulanmış olan Geçici 31. Maddeden farklı olarak sigorta şirketleri bu hükümlerin her ikisinden de faydalanabilecektir.

Geçici 32. Maddeye göre; taşınmazlar ve amortismana tabi iktisadi kıymetlerin aktifteki değerleri, aktifleştirildikleri tarihten itibaren Yİ-ÜFE endekslerindeki artış dikkate alınarak Mükerrer 298/Ç Maddesine göre ilk defa yapılacak yıllık yeniden değerleme öncesi yılın sonuna kadar arttırılacaktır. Geçici 32. Maddeye göre yeniden değerleme sadece bir kez o da yıllık yeniden değerleme öncesinde yapılabilecektir. Buna göre mükellefler yıllık yeniden değerlemeyi (Mükerrer 298/Ç) 2022 yılında yapacak olurlarsa, Geçici 32. Maddeye göre yeniden değerlemede; taşınmazların ve amortismana tabi iktisadi kıymetlerin aktif değerleri, birikmiş amortismanları ile birlikte 31 Aralık 2021 tarihine kadar Yİ-ÜFE endeksindeki artış oranında arttırılacaktır. Daha önce Geçici 31. Maddeye göre yeniden değerlenmiş kıymetlerin, yeniden değerlemesinde dikkate alınacak Yİ-ÜFE artış hesaplaması ise bu son yeniden değerlemeden itibaren başlayacaktır. Geçici 32. Maddeye göre yeniden değerleme isteğe bağlıdır, zorunlu değildir. Öte yandan, aktifteki kıymetlerin sadece biri veya birkaçı için de yeniden değerleme yapılabilir. Yeniden değerleme sonucu oluşan net değer artışı üzerinden %2 oranıyla hesaplanacak verginin beyanı ve ödenmesi gerekmektedir. Bu verginin süresinde beyan edilmemesi veya geç ödenmesi ya da ödenmemesi halinde yeniden değerleme geçersiz hale gelmektedir. Yeniden değerleme sonucu oluşan net değer artışı bilanço pasifinde fon hesabında takip edilecektir. Değer artış fonu, sabit kıymetin satışı halinde, satış kârının hesabında dikkate alınmayacaktır. Fonun vergilendirilmeksizin sermayeye eklenmesi de mümkündür. Mükellefler, yeniden değerleme sonrası tutarlar üzerinden amortisman hesaplayacaklardır.

Mükerrer 298/Ç Maddesi ise, sadece o yıldaki yeniden değerleme artış oranı dikkate alınarak yıllık olarak yapılabilmektedir. Örneğin; 2022 yılı sonunda Mükerrer 298/Ç Maddesine göre yapılan yeniden değerlemede sabit kıymetin 31 Aralık 2021 bilançosundaki değeri (Geçici 32. Maddeden yararlanılmışsa Geçici 32. Maddeye göre değerlenmiş tutarlar) birikmiş amortismanı ile birlikte 2022 yılı yeniden değerleme oranı dikkate alınarak 2022 yılı sonuna kadar değerlenmiş olacaktır. Geçici 32. Maddeden farklı olarak arsa araziler gibi amortismana tabi olmayan kıymetler yıllık yeniden değerleme kapsamı dışında tutulmuştur. Mükellefler, geçici vergi dönemlerinde de bu madde kapsamında yeniden değerleme yapabileceklerdir. Mükerrer 298/Ç Maddesine göre de yeniden değerleme yapmak zorunlu olmayıp mükellefin isteğine bağlıdır. Burada da, amortismanlar yeniden değerlenmiş aktif değerler üzerinden hesaplanacaktır. Yıllık yeniden değerlemede, değerleme sonrası oluşan net değer artışı üzerinden bir vergi ödenmesi söz konusu değildir.

Dolayısıyla, yıllık yeniden değerleme için beyanname verilmeyecek, değer artışı üzerinden vergi ödenmeyecektir. Yeniden değerleme sonucu oluşan net değer artışı bilanço pasifinde fon hesabında takip edilecektir. Bu fon, Geçici 32. Madde ve Geçici 31. Maddeye göre oluşan değer artış fonlarından farklı olarak, sabit kıymetin satışı halinde satış kârının hesabında dikkate alınacaktır. Bununla birlikte, fonun vergilendirilmeksizin sermayeye eklenmesi mümkün bulunmaktadır.