Eşdeğer parça uygulaması maliyetleri düşürecek

Ocak ayının sonlarında yürürlüğe giren, Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, bir başka adıyla Torba Kanun ile trafik sigortasında önemli bir düzenleme yapıldı. Düzenlemeye göre, sigorta şirketleri, hasarlı araçların onarımında orijinal yedek parça kullanmak zorunda kalmayacak, sertifikalı eşdeğer parça kullanabilecek.

DANIŞTAY İPTAL ETMİŞTİ
Danıştay, 2015 yılında yürürlüğe giren eşdeğer parça  uygulamasını Kasım 2016’da durdurmuştu.  Hazine Müsteşarlığı söz konusu uygulamayı tekrar başlatabilmek amacıyla hasarlı araçların onarımında trafik sigortası genel şartlarındaki hükümlerin uygulanmasına yönelik maddeyi Torba Kanun’a ekletti. Yasalaşan uygulama ise şubat ayı itibarıyla yürürlüğe girdi.

NASIL İŞLEYECEK?
Yeni dönemde artık herhangi bir hasar durumunda, hasar gören parçanın onarımı mümkün değilse, söz konusu parça eşdeğer parça ya da ömrünü tamamlamış araçlardan elde edilen orijinal parça ile değiştirilecek. Bunların hiçbiri mümkün değilse orijinal parça kullanılacak. Sigortacı Gazetesi olarak sektör temsilcilerinden eşdeğer parça kullanımının tekrar başlamasının yarattığı tabloyu değerlendirmelerini istedik. Sektör temsilcileri uygulamanın hem sektöre, hem sigortalılara hem de yedek parça üreticilerine olumlu etkilerinin olacağının altını çizdiler.

1- Eşdeğer parça kullanımı primleri nasıl etkiler?
2- Sizce dövizdeki artış maliyetleri nasıl etkiler? Eşdeğer parça uygulaması, dövizin yaratacağı yükü hafifletir mi?
3- Sigortalıyı eşdeğer parça kullanmanın kötü bir şey olmadığına ikna etmek için sektör neler yapabilir?

‘EŞDEĞER PARÇA DESTEKLENMELİ’

Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Genel Sekreteri Mehmet Akif Eroğlu, kanuni düzenleme ile birlikte yürürlüğe giren eşdeğer parça kullanımının desteklenmesinin hem orijinal yedek parça fiyatlarında aşırı artışları önlemek hem de orijinale eşdeğer kalitede olduğu belgelendirilmiş parçaların yarattığı maliyet avantajıyla tüketicilere uygun maliyetlerle zararlarının tazmin edilmesi imkânını sunduğunu söyledi.  Eroğlu, döviz kurlarında yaşanan aşırı değerlenmeye rağmen sektörün trafik sigortasında sorumlu davrandığına dikkat çekerek, “Eşdeğer parça ile birlikte trafik sigortası primleri düşecektir beklentisi şirketlerin maliyetlerini iyi yönetmesiyle mümkün olabilir” dedi.

1- Danıştay’ın zorunlu trafik sigortasının maliyetleri üzerinde doğrudan etkiye sahip 2 genel şart maddesine ilişkin almış olduğu yürütmeyi durdurma kararı sonrasında hasarlı araçların onarımında kullanılan yedek parça içerisinde %10-20 paya sahip olan eşdeğer parça kullanımı sona ermişti. Hasarlı araçların onarımında eşdeğer parça kullanılmamasının trafik sigortası primleri üzerindeki etkisinin %5 civarında olacağı tahmin edilmekteydi. Gerçekleştirilmiş olan kanuni düzenlemenin trafik sigortası hasar maliyetleri ve primi üzerindeki etkisi yapılan düzenlemenin uygulamada da dikkate alınmasıyla doğrudan etkilidir. Kanuni düzenleme ile eşdeğer parça kullanım oranının Danıştay’ın almış olduğu yürütmeyi durdurma kararı öncesindeki oranlarda olması beklenmektedir.

2 – Trafik sigortasında ödenmekte olan tazminatın yaklaşık olarak yarısı maddi hasarlardan, maddi hasarların da yaklaşık olarak yarısı yedek parça maliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Bu bilgilerin ışığı altında döviz kurlarındaki artışın trafik sigortası hasar maliyetleri üzerindeki etkisi önemlidir. Bu anlamda alınabilecek aksiyonlardan birisi maliyetlerin primlere yansıtılmasıdır. Ancak döviz kurlarındaki kasım ayından bugüne kadar %25’e varan artışa karşın son iki ayda trafik sigortası primlerindeki artış %5 seviyesinde kalmıştır. Sigorta sektörü özverili davranmakta ve maliyetlerindeki artışı poliçe primlerine hemen yansıtmamaktadır. Mevcut yöntemlerdeki maliyet artışının prime yansıtılması yerine daha etkili olan yöntem hasar maliyetlerinin doğru yönetilmesidir. Bu anlamda eşdeğer parça kullanımı maliyet yönetimi açısından önemli bir araç olup dışa bağımlı olunan yedek parça pazarında bağımlılığının azaltılmasında etkili olacaktır.

YENİ ARAÇLARDA DA YAN SANAYİ ÜRÜNLERİ KULLANILIYOR
3- Yan sanayi parça aslında kötü parça değil, bir otomobilin üretiminde kullanılan otomotiv üreticisi dışında parça üreten üreticinin ürettiği parça anlamına gelmektedir. Bu açıdan yeni araçlarda da yan sanayi tarafından üretilen yedek parçalar kullanılmaktadır. Bu anlamda eşdeğer parça ile ilgili kulaktan dolma bilgiler değil, gerek mevzuatın hazırlayıcısı olan kamu otoriteleri gerekse sektörümüz ve Birliğimiz aracılığıyla kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi hedeflenmektedir.

‘DAHA GERÇEKÇI FİYATLANDIRMA ORTAMI OLUŞACAK’

Turkland Sigorta Hasar ve Rücu Grup Müdürü Dr. Hakan Özcan, eşdeğer parça kullanımının yasalaşması ile birlikte oto sigortalarında daha gerçekçi bir fiyatlandırma ortamı oluşacağının altını çizerek, “Eşdeğer parça kullanımının primlere olumlu etkisi olacaktır” diye konuştu.

Özcan, “Esasında 2015’te yapılan trafik sigortası genel şartlarındaki değişiklik ile eşdeğer parça kullanımına imkan sağlanmış; fakat  2016’da Danıştay’a açılan dava ile uygulama durdurulmuştur. Bu karar sonrası zorunlu olarak eşdeğer parça uygulaması da  rafa kaldırılmıştır. Neyse ki bu Torba Yasa ile bu sorun şimdilik çözülmüştür. Sertifikalı parçaların kullanım imkanı ile yerli imalatçılar rahatlıkla parça üretimi yapabilecekler ve bunun da parça maliyetlerine zaman içerisinde olumlu etkisi olacaktır” dedi.

1- Şirketler Kamu’nun baskısı ve rekabet sebebi ile son dönemdeki maliyet artışlarını primlerine yansıtamamışlardır. Zaten bilindiği üzere en önemli hasar maliyet kalemi bedeni dosyalardan gelmektedir. Şirketler maddi dosyalardaki bu artışın çözümünü geleceğe doğru ötelemişken; bu kanun yardımı ile daha gerçekçi bir fiyatlandırma ortamı oluşacak ve eşdeğer parça kullanımının primlere olumlu etkisi olacaktır.

2- Son dönemlerde dövizdeki artışın;  zaman içerisinde poliçe primlerinin artışına etkisi kaçınılmaz olup; bu kanunun getireceği  sertifikalı yerli parça üretimi ile  dövize bağımlılık etkisi kısmen aşılabilecektir.

3- Araç  sahiplerinin eşdeğer parça uygulamasına sıcak bakmadığı bilinen bir gerçektir. Zaten uzun bir dönemdir özellikle yetkili olmayan servislerde orijinal parça adı altında; eşdeğer/çıkma parça takıldığı  gerçeği ile karşı karşıyayız. Bunun farkında olan araç sahipleri ise hasarlarını karşı tarafın trafik poliçesi yerine kendi kaskolarından karşılayıp rücu sürecini işletmektedirler. Yapılması gereken eşdeğer parça tanımının vatandaşa çok iyi anlatılmasıdır. Vatandaş tarafından bu uygulamanın  kabul görmesi uzun bir süre alacaktır. Tekstilde yüksek fiyata satın aldığımız dünya markalarının ülkemizde üretildiğini ve buradan dünyaya satıldığını zaman içerisinde öğrendik. Bu konu da eminim zaman içerisinde kabul görecektir.

‘SEKTÖRÜMÜZ OLUMLU ETKİLENECEK’

AIG Sigorta Complex Hasarlar Müdürü Semra Büyükmurat, hasar durumunda eşdeğer yedek parça kullanılabilmesi ile orijinal parçalara yüklü miktarda paraların ödenmeyecek olmasının, hem sektörün maliyetlerini ciddi ölçüde azaltacağına hem de yerli otomotiv sanayiine destek sağlayacağına dikkat çekti.

1- Şu anda işlem hacmi yüksek olan, en çok hasara uğrayan ve araç sahiplerinin şikayetlerine sebebiyet parçaların sertifikasyon çalışmaları yapılmakta. Daha uygun maliyetlerle temin edilecek eşdeğer parça kullanım oranlarının artırılması ile hasar maliyetlerinin kontrol altına alınacak olması hasar/prim oranını pozitif yönde etkileyeceğinden,  sertifikasyon çalışmalarının tamamlanması ile birlikte bu durumun poliçe primlerine de olumlu olarak yansıyacağını düşünüyoruz.

2- İthal yedek parçaya dövizden dolayı zaten yüksek meblağlar ödenmekte ve son dönemde kurdaki artışlar maliyetleri daha da artırmaktadır. Türkiye’de üretilen eşdeğer parça kullanımı hem kaliteli ve hem de ekonomik olacağından daha kârlı olunacağı aşikârdır.

BİLİNÇLENDİRME ŞART
3- Menfaat sahiplerini araçlarına monte edilen parçaların söz konusu sertifika belgelerine sahip olup olmadığını inceleme ve sorgulama haklarının olduğu konusunda bilinçlendirmenin faydalı olacağı kanısındayız.

‘TRAFİK SİGORTASINA OLUMLU YANSIYACAK’

Aksigorta Genel Müdürü Uğur Gülen, eşdeğer parça kullanımının yasalaşması ile birlikte 2015 yılından beri gündemde olan bir konuda olumlu bir adım atıldığının altını çizerek, “Torba Yasa ile trafik sigortalarına önemli bir düzenleme getirildi. Bu düzenleme sayesinde maliyetlerde düşüş yaşanacağını öngörüyoruz, bu da trafik sigortası ücretlerine yansıyacaktır. Ancak şu anda kesin sayısal veriler hakkında konuşmamız için erken” dedi.

1- Haziran ayı itibarıyla primlerde azalma meydana gelmişti. Sigorta Bilgi Merkezi (SBM) ortalama trafik sigorta primlerinin 5 lira gerileyerek 678 liraya indiğini açıklamıştı. Torba Yasa da trafik sigortası primlerine olumlu anlamda etki gösterecektir. Düşen maliyetler primleri de doğru oranda etkileyecek.

DÖVİZ ARTIŞININ YÜKÜ HAFİFLER
2- Önemli bir oranda hafifletir. Orijinal parçaların tamamına yakını yurtdışından ithal ediliyordu. Dolarda yaşanan çıkışlar da maliyetlerin artmasına sebep oluyordu. Döviz nedeniyle de yedek parçaya yüklü bir ödeme yapılıyor, kurdaki artışlar maliyetin artmasına sebep oluyordu. Eşdeğer parçalar ise Türkiye’de üretiliyor. Sanıldığının aksine eşdeğer parçaların uygunluğu kaliteden ödün vermeden sağlanıyor. Orijinal parçaların birçoğu da farklı ülkelerde üretiliyor, sonrasında ambalajlama, etiketleme işlemi sırasında marka değerini de üzerine katarak satışa sunuluyor. Bu yasa sayesinde hem yerli üretimimizi desteklemiş olacağız hem de dövizin getirdiği ağır yüklerden kurtulacağız.

EŞDEĞER PARÇALAR DA ORİJİNALLERİ KADAR KALİTELİ
3- Öncelikle eşdeğer parçanın ne olduğu doğru anlatılmalı ve doğru anlaşılmalı. Eşdeğer parça, hasar gören aracın tamiri esnasında kullanılan aracın orijinal parçasına yakın ya da orijinali ile aynı işlevi gören parçadır. Yeniden vurgulamak istiyorum ki; eşdeğer parçalar da orijinal araç parçalarıyla aynı kaliteye sahiptir. Orijinal parçaların fiyatını artıran etkenler; ambalajı ve etiketidir. Eşdeğer parçalarımız da en az orijinal parçalar kadar işlevsel ve kaliteli olarak üretilmiştir.
Bunun zamanla anlaşılacağını, halkın da trafik sigortalarında azalan maliyet ve azalmayan hizmet kalitesi ile eşdeğer parça kavramına alışacağına inanıyorum.

Yakup Sayar
yakup@sigortacigazetesi.com.tr