Sigorta şirketlerinde yeniden değerleme

Bilindiği üzere; 9 Haziran 2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7326 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununa (VUK) eklenen Geçici 31’inci Madde ile mükelleflere bir defaya mahsus taşınmazlarını ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerini yeniden değerlemeye tabi tutma imkanı (31 Aralık 2021 tarihinde sona eriyor) getirilmiş ama sigorta ve reasürans şirketleri kapsam dışında tutulmuştu. Bu defa; 26 Ekim 2021 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7338 sayılı sayılı Kanunla VUK’a yeniden değerleme ilgili ilgili iki farklı düzenleme daha eklenmiştir. Söz konusu yeni hükümler; Geçici 32’nci Madde ve Mükerrer 298’inci Maddeye eklenen “Ç” fıkrasıdır. Sigorta ve reasürans şirketleri söz konusu yeni hükümlerin her ikisinden de istifade edebileceklerdir.

Her iki yeni düzenleme 1 Ocak 2022 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bunlardan mükerrer 298. Maddenin “Ç” fıkrası, sadece yeniden değerleme oranı üzerinden bir yıllık endekslemeyi öngörmektedir. Mükerrer 298/Ç Maddesinde, Geçici 31’inci ve Geçici 32’nci Maddeye göre başka bazı farklılıklar da söz konusudur. Geçici 32’inci Madde ise esas itibariyle Geçici 31’inci Madde ile benzer hükümler içermektedir. Yeniden değerleme hükümlerinden yararlanmak mükellefin tercihine bırakılmıştır. 2022 yılı için enflasyon düzeltmesi şartları (Mükerrer 298/A Maddesi) şartları oluşursa; her iki yeniden değerleme de 2022 yılında uygulanamayacaktır.

Geçici 32’nci Madde kapsamındaki yeniden değerleme ve bunun sağlayacağı faydaları kısaca aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz:

2022 yılı için enflasyon düzeltmesi şartları oluşmazsa, isteyen mükellefler 31 Aralık 2021 tarihli bilançolarındaki taşınmazlar ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetleri yeniden değerlemeye tabi tutulabilecektir (Bu niteliklerini korudukları müddetçe satkirala-geri al işlemine veya kira sertifikası ihracına konu edilen taşınmaz ve iktisadi kıymetler kapsam dışıdır).

Yeniden değerlemede taşınmazın ve amortismana tabi iktisadi kıymetin aktifteki değeri birikmiş amortismanları ile birlikte; Yİ-ÜFE endeksi artışı dikkate alınarak aktifleştirildiği tarihten 31 Aralık 2021 tarihine kadar endekslenecektir. Örneğin; 2006 yılının Ocak ayında alınmış bir kıymetin yeniden değerleme sonrası 2022 yılı başındaki değeri (mevcut aktif değeri *Aralık 2021 Yİ-ÜFE / 2006 Şubat Yİ-ÜFE) ile çarpılarak hesaplanacaktır. Kıymetin birikmiş amortismanı da aynı şekilde endekslenecektir. 2005 yılı öncesinden gelen kıymetlerde ise, daha önce enflasyon düzeltmesi uygulanmış olduğundan endeksleme 2005 yılı Ocak ayından başlayacaktır (Sigorta ve rearüsans şirketleri dışındaki mükelleflerden daha önce Geçici 31’inci Maddeye göre yeniden değerlemeden yararlanmış olanlarda endeksleme 2021 yılının Haziran ayından başlayarak yapılacaktır).

İktisadi kıymetlerin yeniden değerleme sonrası net değeri (aktif değeri – birikmiş amortismanı arasındaki fark) ile yeniden değerleme öncesi net değeri arasındaki fark değer artış fonu olarak bilançonun pasifinde özkaynaklar içinde muhasebeleştirilecektir. Değer artış fonu üzerinden %2 oranıyla hesaplanacak verginin beyan edilerek ödenmesi zorunludur.

Yeniden değerleme 31 Aralık 2021 bilançosu üzerinden 2022 yılında yapılacağından, şirkete vergisel faydası 2022 yılından itibaren sözkonusu olacaktır. Yeniden değerleme sonrasında; amortismana tabi iktisadi kıymetin yeni değeri üzerinden amortisman hesaplanarak gider kaydedilecektir. Dolayısıyla, yeniden değerleme sonrası değerler üzerinden daha fazla amortisman hesaplanarak gider kaydedilecek, bu da kurumlar vergisi matrahını azaltacaktır.