Yapay zekâ öğretmenler yaygınlaşıyor: Çocuklar için yeni riskler gündemde

Yapay zekâ, sağlık hizmetlerinden pazarlamaya kadar çok çeşitli sektörlerde devrim yaratıyor. Eğitimde bu alanlardan bir tanesi. Yapay zekâ destekli ders uygulamaları hızla yaygınlaşıyor. Öğrencilere kişiselleştirilmiş öğrenme fırsatı sunan bu araçlar, aynı zamanda güvenlik, gizlilik ve çocukların bilişsel gelişimi açısından yeni riskleri de beraberinde getiriyor.
Yapay zekâ destekli özel ders araçları pazarı hızla büyüyor. Bir tahmine göre, bu pazarın 2025 ile 2033 yılları arasında yaklaşık 2 milyar dolardan 17,7 milyar doların üzerine çıkması bekleniyor. İngiliz hükümeti, eğitim teknolojisi ve yapay zekâ şirketlerini çoktan sınıflar için araçlar tasarlamaya davet etti. Hükümet, yapay zekânın özel öğretmen tutacak maddi imkânı olmayan ailelere yardımcı olabileceğini belirterek, 450 bin kadar dezavantajlı öğrencinin bundan faydalanabileceğini iddia ediyor.
Pazar hızla olgunlaşıyor. Günümüzde satın alabileceğiniz ve kullanabileceğiniz çeşitli türlerde yapay zekâ özel öğretmen araçları bulabilirsiniz. “Yapay zekâ özel öğretmeni” terimi, oldukça geniş bir ürün yelpazesine uygulanıyor. Bazıları eğitim etiketi taşıyan genel amaçlı sohbet robotlarından biraz daha fazlası iken diğerleri müfredat etrafında yapılandırılmış öğrenme sistemleridir. Piyasada basit sohbet robotlarından müfredata göre çalışan Akıllı Özel Ders Sistemlerine (ITS) kadar farklı çözümler bulunuyor. En gelişmiş sistemler öğrenciye doğrudan cevabı vermek yerine ipuçlarıyla öğrenmeyi destekliyor ve uygunsuz içerik riskini azaltıyor.
YAPAY ZEKÂ ÖĞRETMENLER GERÇEKTEN İŞE YARIYOR MU?
Bunların işe yarayıp yaramadığı konusunda henüz kesin bir karar verilmemiştir. Kanıtlar bazı yönlerden umut vericidir ancak yapay zekâ öğretmenlerin her ortamda öğrenmeyi iyileştireceği yönündeki genel iddiaları desteklemiyor gibi görünmektedir. Bazen bu teknoloji durumu daha da kötüleştirebilir. İngiltere’de yakın zamanda yapılan bir çalışmada, öğretmenlerin üçte ikisi, yapay zekâ kullanımına bağlı olarak öğrencilerde yazma ve problem çözme becerilerinde bir düşüş gözlemlediklerini belirtti. Ayrı bir çalışma ise “sık yapay zekâ aracı kullanımı ile eleştirel düşünme becerileri arasında önemli bir negatif korelasyon” olduğunu ortaya koyuyor. Çalışma, çocuklara özel ders vermek amacıyla yapay zekâ kullanımının “kullanıcıların derin ve yansıtıcı düşünme süreçlerine katılımını istemeden azaltabileceğini” belirtiyor. Bu, çocukları yapay zekâ araçlarını kullanmaya teşvik etmenin getirdiği en büyük gelişimsel risklerden biridir. Yapay zekâ bir cevabı çok hızlı veriyorsa ya da en azından süreci öğrenen için çok kolaylaştırıyorsa çocuklarda uzun vadede zararlı olabilecek bir bilişsel tembellik gelişebilir.
Başka potansiyel psikososyal riskler de bulunmaktadır. Çocuklar, kendinden emin konuşan yapay zekâ öğretmenlere aşırı güven duymaya başlayabilir ve yetişkinlere kıyasla halüsinasyonlara daha kolay kanabilirler. Hatta onları adeta arkadaşlarıymış gibi görmeye başlayabilirler; bu da akran gruplarıyla kurdukları duygusal bağları zayıflatabilir. Yapay zekâ ayrıca birçok açıdan yetersiz bir öğretmendir. Bir sorunun “cevabını” biliyor olabilir ancak öğrenme deneyiminden dolayı hayal kırıklığına uğramış bir çocuğu idare etme becerisinden yoksun olabilir. Bir insan öğretmenin empati ve sosyal becerilerini bir makinenin taklit etmesi imkânsız olmasa da çok zordur.
YAPAY ZEKÂ GÜVENLİK VE GİZLİLİK RİSKLERİ
Kısıtlamasız sohbet robotları ve benzeri araçları kullananlar için sohbetlerin yaşa uygun olmayan konulara sapma riski bulunuyor. Bir yapay zekâ öğretmen, bir çocuğun cevaplarından çok daha fazlasını toplayabilir. Ürüne bağlı olarak, sorular, okul ödevleri, performans verileri, ilgi alanları, hesap bilgileri, cihaz tanımlayıcıları ve ses kayıtlarını saklayabilir. Model ile paylaşılan her şey, eğitim amaçlı kullanılabilir ve muhtemelen diğer kullanıcılara sızabilir. Ayrıca reklamverenler ve diğer üçüncü taraflarla da paylaşılabilir. Bu durum sadece bir gizlilik riski oluşturmakla kalmaz; model sağlayıcısının veya çocuğunuzun verilerini elinde bulunduran güvenilir üçüncü taraflardan birinin güvenlik ihlali yaşaması hâlinde tam anlamıyla bir güvenlik sorununa dönüşebilir. Sesle etkinleştirilen bir araç söz konusuysa sağlayıcı çocuğunuzun biyometrik verilerine sahip olacaktır ve hackerlar bu verileri çocuğunuzun kimliğiyle ilişkilendirebilirlerse bu veriler son derece değerli hâle gelebilir.
EBEVEYNLER İÇİN BAZI ÖNLEMLER
Ebeveynlerin dikkate alması gereken pek çok husus var. Çocuklarınızın özel ders almalarına yardımcı olması amacıyla bir yapay zekâ aracını kullanmalarını istiyorsanız öncelikle basit bir yardımcı ile özel bir ITS arasındaki farkı anlamalısınız. Basit cevaplar vermek yerine, çocuğunuzun öğrenme yolculuğuna rehberlik edecek araçlar tercih etmelisiniz.
Ayrıca şunları da göz önünde bulundurun:
- Veri koruma düzenlemelerine uygun araçlar; bu, çocuğunuzun verilerini altta yatan yapay zekâ motoruyla paylaşmayacakları anlamına gelir.
- Çocuğunuzun okulu tarafından onaylanmış veya eğitimsel kanıtlarla desteklenen bir araç tercih edin.
- Gizlilik bilgilerini, özellikle model eğitimi, veri saklama, reklamcılık ve üçüncü taraf sağlayıcılarla ilgili kısımları okuyun.
- Aracı çocuğunuzla birlikte kullanın. Yapay zekâ ne kadar iyi olursa olsun, çocuğunuz muhtemelen bir insanla birlikte öğrenmekten daha fazla fayda sağlayacaktır.
- Çocuklarınıza, yapay zekâyla asla kişisel bilgilerini paylaşmamalarını öğretin. Bu, ileride yapay zekâ kullanırken onlara çok fayda sağlayacaktır.
- Çocuklarınızla konuşarak yapay zekâ hakkında ne düşündüklerini öğrenin ve yapay zekânın hissetme veya duygu gösterme yeteneği olmadığını anladıklarından emin olun.
- Öğretmenin yanlış olsa bile kendinden emin konuşabileceğini açıklayın. Önemli cevaplar, öğretmenlerle görüşülerek veya ders kitapları ya da diğer güvenilir kaynaklarla karşılaştırılarak doğrulanmalıdır.
- Varsa yaşa uygun ayarları etkinleştirin.
- Ekran süresini sınırladığınız gibi, günlük “Yapay zekâ süresini” de sınırlayın.
- Çocuğunuzun komut geçmişini kontrol ederek, aracı doğru ve güvenli bir şekilde kullandığından emin olun.
Teknoloji hızla gelişmekte ve pazara sürekli yeni ürünler sunulmaktadır. Dolayısıyla yapay zekâ öğretmenlerini denemek istiyorsanız piyasada neler olduğunu takip etmeyi ihmal etmeyin. Ayrıca bunun eski usul çevrim dışı öğrenmenin yerini tutamayabileceğini unutmayın.
İlgili Haberler

Android TV kutularında siber güvenlik riski
Dünya genelinde 1,3 milyondan fazla Android TV kutusunda zararlı yazılım tespit edildi. Türkiye'de de 32 binden fazla cihazın etkilendiği saldırı, kullanıcıların internet bağlantılarının siber suçlular tarafından kullanılabileceğini ortaya koydu.

Xiaomi giyilebilir teknoloji ürünlerini Türkiye’de satışa sundu
Xiaomi, giyilebilir teknoloji ürün ailesini Smart Band 11, Watch S5 41mm ve Clip kulaklık modelleriyle genişletti. Sağlık takibi, uzun pil ömrü ve günlük kullanım özellikleriyle öne çıkan ürünler, Türkiye’de satışa sunuldu.

Sahte yapay zekâ araçlarıyla kişisel verileri ele geçiriyorlar
Siber suçlular, sahte yapay zekâ araçları, arama motoru reklamları ve sahte doğrulama ekranları üzerinden Amatera adlı zararlı yazılımı yayıyor. Kullanıcıların parolalarını, oturum bilgilerini ve kurumsal dosyalarını hedef alan yazılım, kişisel ve kurumsal veri güvenliği açısından risk oluşturuyor.

Uzaktan çalışanlara 5 kritik güvenlik uyarısı
Uzaktan ve hibrit çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte kişisel cihazlar ve ev ağları üzerinden kurumsal sistemlere erişim, siber güvenlik risklerini artırıyor. Uzmanlar, çalışanların işe başlamadan önce cihaz ve hesap ayarlarını kontrol etmesi gerektiğini belirterek veri güvenliği için alınab

Fidye yazılımı saldırılarında yönetim ve güvenlik açıkları öne çıkıyor
Siber güvenlik uzmanları, sanallaştırılmış sunucu altyapılarını hedef alan fidye yazılımı saldırılarında zayıf erişim kontrollerinin, ortak kullanılan yönetici parolalarının ve yetersiz güvenlik önlemlerinin belirleyici rol oynadığını ortaya koydu. İncelenen iki ayrı saldırıda, sistemlerin güvenlik mekanizmalarının doğrudan aşılması yerine yönetim süreçlerindeki eksikliklerden yararlanıldığı belirlendi. Kurumların birden fazla sunucu ve iş yükünü ortak altyapılar üzerinden yönetmesini sağlayan sanallaştırma…

İndirim döneminde alışveriş dolandırıcılığına dikkat
Dünya genelinde 7.200 çevrim içi tüketiciyle gerçekleştirilen araştırma, kuşakların indirim ve kampanyaları takip etmek için farklı dijital kanalları tercih ettiğini ortaya koydu. Z kuşağının %48’i kampanyaları sosyal medya üzerinden keşfederken, 61 yaş ve üzerindeki tüketiciler daha çok arama motorlarına ve alışveriş sitelerine yöneliyor. Uzmanlar, alışveriş alışkanlıklarına göre değişen dolandırıcılık yöntemlerine karşı tüketicileri uyarıyor. 2026 indirim…











Yorumlar (0)
E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.