Yangın teminatı varsa vergi de söz konusu mu?

Yangın teminatı içeren poliçelerde YSV uygulamasına ilişkin belediyeler ile sigorta şirketleri arasındaki tartışmanın, yangın riskine isabet eden primin belirlenmesine odaklandığını belirten EY Türkiye Vergi Bölümü Şirket Ortağı Güven Kurtar, hazırlanmakta olan Genelge ile poliçelerde yangın priminin gösterilmesi ve primin ayrıştırılmasına yönelik açık ve yeknesak kurallar getirilmesinin önemine dikkat çekti.

Yangın teminatlı poliçelerde Yangın Sigortası Vergisi’ne esas primin nasıl belirleneceği hakkında değerlendirmelerde bulunan EY Türkiye Vergi Bölümü Şirket Ortağı Güven Kurtar, açıklamasında şu ifadelere yer verdi: 

“Daha önceki yazılarımızda Yangın Sigortası Vergisi (YSV) yönünden sigorta şirketlerinin hangi noktalarda zorlandığını neler yaşadığını ve hangi aksiyonların alınması gerektiğini değerlendirmiştik. Bu yazıda ise sigorta şirketlerinin gündemini bugünlerde sıkça meşgul eden Yangın Sigortası Vergisi’ni farklı bir açıdan ele alarak konuya belediyeler açısından bakmaya çalışacağız. Bu doğrultuda, “Belediyelerin talepleri neler? Nerelerde problem yaşanıyor? Nerede bir düzenleme olursa konu çözülecektir?” yaklaşımıyla konuyu irdeleyeceğiz.

Son dönemde bir belediye üzerinden tüm sigorta şirketlerine yazılar gönderiliyor ve yangın riski teminatı barındıran poliçelerde YSV beyanında bulunulmadığı veya yangın riski matrahının ayrıştırılmadığı gerekçesiyle YSV beyan edilmediğinin görüldüğü ifade ediliyor.

Yazının devamında da bu konuda verilen yerleşik özelgelerin bulunduğu ve örnek bir yargı kararı uyarınca poliçenin adı veya türü fark etmeksizin, içerisinde yangın teminatı bulunan tüm sözleşmelerde yangın riskine isabet tutarının tespit edilerek YSV’ye tabi tutulması gerektiği belirtiliyor.

Tartışmalı husus tam olarak bu noktada ortaya çıkıyor. Belediye Gelirleri Kanunu’nda;

• Belediye sınırları ve mücavir alanlar içindeki menkul ve gayrimenkul mallar için yapılan yangın sigortaları dolayısıyla alınan primlerin YSV’ye tabi olduğu,

• Verginin matrahının, yapılan yangın sigorta muameleleri dolayısıyla alınan primlerin tutarı olduğu hükmüne yer veriliyor.

POLİÇEDE YANGIN TEMİNATI VARSA YSV TARTIŞMASI ORTAYA ÇIKIYOR

Dolayısıyla poliçede yangın teminatına yer verilmesi ancak poliçede yangın primine yer verilmemesi halinde belediyeler ile sigorta şirketleri arasında birbirine zıt değerlendirmeler ortaya çıkıyor.

Bu noktada sigorta şirketleri tarafından düzenlenen poliçelerde YSV için bir prim yazılma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, belediyeler tarafından ise “yangın teminatı varsa YSV de fiyatlandırmanın içerisinde yer alıyordur” argümanı ile konu tartışmalı hale geliyor.

Bu aşamada da belediyeler tarafından toplam prim içerisindeki yangın riskine isabet eden net prim payının tespitine yönelik olarak, söz konusu poliçeler bazında düzenlenmiş Yeniden Sigortalama (Reasürans) Devir Sözleşmeleri/Kabul Belgeleri ile risk paylaşımına ilişkin diğer dokümanların ibraz edilmesi talep ediliyor.

Ayrıca, yangın riskine ilişkin net prim payının poliçe bazında ayrıştırılmasının mümkün olmadığı veya bu ayrımın şirket nezdinde yapılmadığının ileri sürülmesi halinde, ilgili yıllara ait ve Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından onaylanmış İnşaat Bütün Riskler Ürün Tarife Matematiksel (Aktüeryal) Raporlarında yer alan yangın/infilak risk ağırlık katsayılarının ve bu katsayıların hesaplanmasına esas teşkil eden bilgi ve belgelerin sunulması da isteniyor.

Söz konusu bilgi ve belgelerin sunulması aşamasında, sigorta şirketleri belgelerin ticari sır ve sigortacılık faaliyetine ilişkin gizli bilgiler niteliğinde olabileceğinden, açık kanuni dayanak bulunmaksızın belediyeler ile paylaşılmasının mümkün olmadığı ifade ediliyor. 

Belediyeler tarafından sürecin devamında sigorta şirketlerine gönderilen yazılarda ise özetle;

• Poliçenin adı önemli değildir poliçede yangın riski bulunduğu için YSV doğar,
• Belediye Gelirleri Kanunu yangın riskini vergilendirir,
• Vergilendirmede gerçek mahiyet esastır,
• Yangın primi teknik olarak ayrıştırılabilir,
• SEDDK görüşleri vergi hukukunu değiştirmez,
• Belgeler verilmezse tüm primin YSV matrahı kabul edileceği başlıklarına yer veriliyor.

Yargıya taşınan bir olayda, yerel vergi mahkemesinin değerlendirmesinin de yangın riskine isabet eden matrahın nasıl hesaplanacağından ziyade, poliçede yangın teminatının bulunmasının YSV açısından beyanname verme yükümlülüğü doğurduğu yönünde şekillenmesi, uygulamadaki tartışmanın matrahın tespiti boyutunda devam etmesine neden oluyor.

POLİÇE ÜZERİNDE YSV MATRAHI GÖSTERİLMELİ

Gelinen noktada ise bir Genelge çalışması yapılmakla birlikte ilgili Genelge’nin yayımlanması ile poliçe üzerinde YSV matrahının gösterimine ve dolayısıyla YSV’nin kendisine yönelik bir çözümün getirilmiş olacağı kanaatindeyiz.

Bugün itibarıyla uygulamadaki temel zorluk, poliçede yangın teminatının bulunup bulunmadığından ziyade, yangın teminatına isabet eden prim tutarının hangi objektif, denetlenebilir ve hukuken öngörülebilir yöntemle belirleneceğidir. Açık bir hesaplama yöntemi ortaya konulmaksızın eksik incelemeye hatta varsayıma dayalı olarak toplam poliçe priminin tamamının YSV matrahı kabul edilmesi, verginin kanuniliği, vergilendirmede gerçek mahiyet ve ölçülülük ilkeleri bakımından ciddi hukuki anlaşmazlıklara sebep olabilecektir. 

Bu nedenle hazırlanmakta olan Genelge ile yangın priminin poliçe üzerinde gösterilmesine, kapsamlı poliçelerde primin ayrıştırılmasına, kullanılabilecek aktüeryal ölçütlere ve belediyelerce talep edilebilecek bilgi ve belgelerin kapsamına ilişkin açık ve yeknesak kurallar belirlenmesi sürecin yargıya intikal etmeden ilerletilmesi açısından önem taşıyor. 

Böyle bir düzenlemenin, belediyelerin vergi alacağını güvence altına alırken sigorta şirketleri bakımından da doğru verginin tam ve zamanında ödenmesini ve öngörülebilirliği sağlayarak cezalı tarhiyatlardan kaynaklanabilecek yeni uyuşmazlıkların önüne geçeceğini öngörüyorum.”