Sektör

VUK enflasyon muhasebesini beklerken

VUK enflasyon muhasebesini beklerken

Enflasyon muhasebesi ve UFRS 17’ye ilişkin değerlendirmelerde bulunan EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Vergi Bölümü Şirket Ortağı Levent Atakan, UFRS 17 geçişinin ve birçok özellikli durumu barındıran sigorta şirketlerinin var olan VUK düzenlemeleri ile enflasyon düzeltmesi yapmasının ileride çözülmesi gereken birçok vergisel sorun yaratacağını belirtti.

Enflasyon muhasebesinin vergisel etkileri hakkında konuşan EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Vergi Bölümü Şirket Ortağı Levent Atakan, vergi tarafında enflasyon düzeltmesi uygulamasına geçişin basit olduğunu belirterek, şu açıklamalarda bulundu:

“Vergi Usul Kanunu (VUK) mükerrer 298’inci maddesi uyarınca ‘Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, fiyat endeksindeki artışın içinde bulunulan dönem dâhil son üç hesap döneminde %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde malî tablolarını enflasyon düzeltmesine tâbi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.’

‘2024’TE ENFLASYON DÜZELTMESİ YAPILACAK‘

Ortada objektif kriterler bulunuyorken, 31.12.2021 tarihi itibarıyla bu şartlar sağlanmış olmasına rağmen enflasyon muhasebesi neden 31.12.2023 tarihine kaldı? Çünkü 7352 sayılı Kanun ile 2021 ve 2022 hesap dönemleri ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde mükerrer 298. madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tâbi tutulma durumu ertelendi. Buna ek olarak, aynı kanun ile 31.12.2023 tarihli malî tabloların, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tâbi tutulacağı hükmü de gündeme geldi. Ancak bu durumun yanlış anlaşılmaması gerekir. Kısaca; 31.12.2023 tarihli malî tablolar düzeltilecek, bunun bir vergi etkisi olmayacak, eğer şartlar sağlanırsa ve yine ilgili kanun değişmezse 01.01.2024’te vergi etkisi olan enflasyon düzeltmesi yapılacaktır.

GEÇİŞ HAZIRLIKLARI YAPILIYOR

Şu an itibarıyla Kamu Gözetim Kurumu gibi idari kurumların itidalli açıklamalarına göre, sene sonunda Vergi İdaresi dışındaki kurumların da enflasyon muhasebesine geçiş yönünde hazırlıklar yaptığı anlaşılıyor. Bu doğrultuda, VUK ve Türkiye Muhasebe Standartları (TMS/ TFRS) kapsamında enflasyona göre hazırlanmış 31.12.2023 tarihli finansal tabloları göreceğiz.

TABLOLARDA NE GÖRECEĞİZ?

Peki, bu tablolarda ne görmeyi beklemeliyiz? Basit bir anlatımla enflasyon düzeltmesi, paranın zaman değerini dikkate alarak değerleri düzeltme günündeki değerine getiren bir düzenlemedir. Bunun doğal bir sonucu olarak, güçlü öz kaynağa sahip şirketlerin öz kaynaklarını oluşturan “sermaye”, “yasal yedekler”, “dağıtılmamış kârlar” gibi kalemlerin nominal değerlerler ile takip edilmesi sonucu satın alma gücünde oluşan kayıp, şu anda yasal kayıtlarda bulunmuyor. Enflasyon düzeltmesi olursa, bu satın alma gücündeki azalış enflasyon düzeltmesi zararı olarak ortaya çıkacak. Aktifi kuvvetli, bu aktifi öz sermaye yerine kredi ile fonlayan şirketlerin ise satın aldıkları ama alış bedeli ile izledikleri gayrimenkul, makine, fabrika, araç ve benzeri kalemler üstünden ise enflasyon düzeltmesi sonucu enflasyon düzeltme kârı yazması bekleniyor. Aslında yurtdışı ortaklı birçok finansal kurum 2022 yılı sonunda, yurtdışı ortakları için Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na (UFRS) göre düzenledikleri malî tablolarında enflasyon muhasebesi uyguladı. Sabun köpüğü alınınca, üzerinden vergi ödenen dönem kârlarının aslında olmadığı görüldü. Çok yüksek olasılıkla, 2024 yılında enflasyon düzeltmesi uygulanırsa benzer sonuç kurumlar vergisi beyannamelerine de yansıyacak. Bu durumun vergi kaybı olarak değil, kazanılmamış bir paradan vergi alınmaması olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

‘VERGİSEL SORUNLAR YARATABİLİR’

Bir diğer önemli konu da enflasyon düzeltmesinin nasıl uygulanacağıdır. Aslında bu husus, atom fiziği olmamakla beraber ilk enflasyon düzeltmesi 2003 yılında uygulanmıştı. O zamanki uygulamayla ilgili olarak kanunda ‘Sermaye Piyasası Kurulu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun yüksek enflasyon döneminde malî tabloların düzeltilmesine ilişkin düzenlemelerine göre, 31.12.2003 tarihli bilançolarını düzeltmek zorunda olan mükellefler, söz konusu bilançolarını bu madde uyarınca yeniden düzeltmeyebilirler. Ancak bu şekilde düzeltme yapanlar, bu kanuna göre ayrılabilecek tutardan fazla amortisman veya karşılık ayıramaz’ hükmü mevcuttu. Kısacası finansal kurumlar iki defa aynı işi yapmıyorlardı, fakat 2022 başında çıkan taslak tebliğde bu anlayışın (kanunda da olmadığı için) korunmadığı anlaşılıyor. Bu durum ise aslında oldukça büyük bir sorun olabilir. Finansal kurumların yeniden değerleme işlemlerinde ortaya çıkan sorunlar ve günün sonunda kâr dağıtımını dahi etkileyen bir sonuç çıkabileceği dikkate alındığında UFRS 17 geçişi, sigorta teknik karşılıklar gibi birçok özellikli durumu barındıran sigorta şirketlerinin var olan VUK düzenlemeleri ile enflasyon düzeltmesi yapması, çok büyük olasılıkla ikili defter ve muhasebe tutulmasının yanı sıra ileride çözülmesi gereken birçok vergisel sorun yaratacaktır. Gündem seçim ama sorunların çözümü için bugünden çaba harcanmazsa, çözümsüzlük çözüm olarak görülmeye başlanabilir.”

SG
Sigortacı Gazetesi
EDİTÖR

Yorumlar (0)

Yorum yazmak için üye girişi gerekiyor.

E-postası doğrulanmış üyeler ve Google ile giriş yapanlar yorum yazabilir.

İlgili Haberler

Cahit Nomer’i kaybettik
Sektör

Cahit Nomer’i kaybettik

Türk sigorta sektörünün duyenlerinden Cahit Nomer’i kaybettik. Nomer’in cenazesi 15 Kasım Pazar günü öğlen namazına müteakip, Marmara İlahiyat Camii’nde kılınacak cenaze namazından sonra Kanlıca Mezarlığı’na defnedilecek. Sigortacı Gazetesi olarak sevenlerine baş sağlığı diliyoruz.

14 Kasım 2026·1 dk okuma
TSB: Bütünleşik sigortalar güvenceye erişimi kolaylaştıracak
Sektör

TSB: Bütünleşik sigortalar güvenceye erişimi kolaylaştıracak

Türkiye Sigorta Birliği (TSB), 12 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giren Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik’in sigorta güvencesine erişimi kolaylaştıracağını belirtti. TSB Genel Sekreteri Özgür Obalı, düzenlemenin tüketicilerin tercih hakkını korurken sektörün yenilikçi ürün geliştirme kapasitesini de destekleyeceğini ifade etti. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından hazırlanan Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik, 12 Kasım…

13 Kasım 2026·3 dk okuma
COP31’de iklim riskleri ve sigorta çözümleri gündemde
Sektör

COP31’de iklim riskleri ve sigorta çözümleri gündemde

Antalya’da devam eden COP31 kapsamında Türkiye Sigorta Birliği (TSB) tarafından düzenlenen Küresel Sigorta ve Dayanıklılık Zirvesi’nin ikinci gününde, iklim değişikliğinin toplumsal ve ekonomik etkileri gündeme taşındı. 12 Kasım programında sigorta çözümlerinin sağlık, tarımsal üretim ve kıyı ekonomilerindeki riskler karşısında nasıl geliştirilebileceğine odaklanıldı. Türkiye’nin ev sahipliğinde 9–20 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilen COP31 kapsamında oluşturulan Sigorta Evi, ulusal…

12 Kasım 2026·3 dk okuma
Sigorta Evi’nden iklim risklerine karşı ortak eylem çağrısı
Sektör

Sigorta Evi’nden iklim risklerine karşı ortak eylem çağrısı

COP31 kapsamında Antalya’da açılan Sigorta Evi, iklim risklerine karşı ekonomik ve toplumsal dayanıklılığı güçlendirmek için kamu, sigorta sektörü ve uluslararası kuruluşları buluşturdu. Açılışta risklerin önceden azaltılması, sigorta koruma açığının kapatılması ve yeşil yatırımların desteklenmesi öne çıktı. TSB Başkanı Ahmet Yaşar, “Geleceğin dayanıklı ekonomileri, riskleri yalnızca karşılayan değil, riskleri önceden anlayan ve azaltan ekonomiler olacaktır” dedi.…

12 Kasım 2026·5 dk okuma
AXA,Türkiye’nin iklim risklerini COP31’de veri ve modelleme perspektifiyle ele aldı
Sektör

AXA,Türkiye’nin iklim risklerini COP31’de veri ve modelleme perspektifiyle ele aldı

AXA, Türkiye’nin ev sahipliğinde COP31 kapsamında gerçekleştirilen “Türkiye İklim Raporu: Veri, Modelleme ve Sektörel Risk Haritası” panelinde, iklim verilerinin şehirlerin, işletmelerin ve toplumun dayanıklılığını güçlendirecek kararlara nasıl dönüştürülebileceği değerlendirildi. AXA Türkiye, Türkiye Sigorta Birliği (TSB) tarafından COP31 kapsamında Antalya’da düzenlenen Insurance House (Sigorta Evi 2026) etkinliğinin İklim Partneri olarak, “Türkiye İklim Raporu: Veri, Modelleme ve…

12 Kasım 2026·4 dk okuma
Bütünleşik sigortalara yeni düzenleme: Sigorta satın alma şartı olamayacak
Sektör

Bütünleşik sigortalara yeni düzenleme: Sigorta satın alma şartı olamayacak

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından hazırlanan Bütünleşik Sigortalar Hakkında Yönetmelik, 12 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeye göre mal veya hizmet satın alırken sigorta yaptırma zorunluluğu getirilemeyecek, sigortayı tercih etmeyen tüketicilerin satış koşulları aleyhlerine değiştirilemeyecek. Yönetmelikle bütünleşik sigortalarda teminat kapsamı, prim sınırları, bilgilendirme yükümlülükleri ve sözleşmelerin sona…

12 Kasım 2026·3 dk okuma