6736 Sayılı Kanun’a göre matrah ve vergi artırımı:

19 Ağustos 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 6736 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun; kesinleşmiş, ihtilaflı ya da incelemedeki vergi ve diğer bazı kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasının yanı sıra, matrah ve vergi artırımı ile ilgili hükümleri de içermektedir. 2011 yılına yayımlanmış olan 6111 Sayılı Kanun ile benzer nitelikte olan matrah ve vergi artırımı hükümlerinin özellik arz eden bazı bölümleri yazımızda ele alınmıştır.
Matrah ve vergi artırımı imkanı; yıllık gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV ve bazı stopaj türleri için getirilmiştir. Yasada sayılmayan vergi türleri veya sorumluluk kapsamındaki beyanlarla ilgili olarak yararlanmak mümkün bulunmamaktadır. Örneğin;  mal ve hizmet alıcısı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV için artırım öngörülmemiştir. Ayrıca, matrah ve vergi artırımı sadece artırım yapılan vergi türü açısından inceleme ve tarhiyatı engelleyecektir. Kâr dağıtımına bağlı stopaj için de artırım öngörülmemiştir. Bir şirketin kurumlar vergisi matrah artırımı yapmış olması bize göre, ilgili yılda transfer fiyatlandırması yönünden kâr dağıtımına bağlı stopaj tarhiyatı yapılmasını engellemeyecektir.
KDV artırımları; yıllık olarak beyannamelerdeki hesaplanan KDV toplamı üzerinden belli oranlarla vergi artırımı şeklinde yapılabilmektedir. İlgili yılda her dönem KDV beyannamesi verilmemişse KDV artırımı hesaplaması özellik arz etmektedir.  Mükellef, ilgili yılda en az 3 dönem KDV beyanında bulunmuşsa  bunlardaki hesaplanan KDV ortalaması bir yıla iblağ edilmekte ve bulunan toplam üzerinden artırım yapılmaktadır. Buna karşılık o yılda 3’ten az KDV beyannamesi verilmişse, yıllık gelir veya kurumlar vergisi matrah artırımı üzerinden %18 oranıyla artırılacak KDV tespit edilecektir. Öte yandan; ilgili yıl KDV  beyannamelerinin istisna, tecil/terkin kapsamındaki satışlar ve diğer işlemler nedeniyle bir veya birkaçında hesaplanan KDV  çıkmamışsa, gelir veya kurumlar vergisi artırımı üzerinden %18 oranıyla hesaplanan KDV ile, yıllık hesaplanan KDV toplamı üzerinden 6736 Sayılı Kanun’da ilgili yıl için belirtilen artış oranının uygulanmasıyla bulunan tutar kıyaslanacak ve büyük olan artırıma esas alınacaktır. Keza, stopaj artırımlarında da bu şekilde özellik arz eden durumlar için özel düzenlemeler Kanunda mevcuttur.
Matrah ve vergi artırımları; yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde, tevkif yoluyla ödenen vergilerin mahsup edilememesinden kaynaklanan iade tutarı  ile  artırım yapılmayan döneme devreden KDV tutarı ve KDV iadesi ile sınırlı inceleme ve tarhiyatı engellememektedir.
Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri  matrah artırımında bulundukları yıla ait olup, 2016’ya devreden mali zararın yarısının mahsup hakkını kaybetmektedirler. Burada dikkat edilmesi gereken husus; artırım yapılan zararlı yılda beyan edilen mali zararın değil, bunun 2016’ya devreden tutarının yarısının 2016 ve sonrasında mahsup hakkının kalktığıdır.
19 Ağustos 2016 tarihinden önce vergi incelemesine alınmış olup, incelemesi devam eden mükelleflerin durumu özellik arz etmektedir. Bu mükellefler anılan yıl için matrah veya vergi artırımı yapmayıp inceleme sonucunu bekleyebilirler. İnceleme sonucunda yapılan cezalı tarhiyat için 6736 Sayılı Kanun’un 4. Maddesiyle getirilen avantajlardan faydalanabilirler. (Kısaca,  şartlara uygun beyan ve ödeme halinde vergi ziyaı cezasının tamamı ile vergi aslının yarısı silinmekte, gecikme faizi yerine ÜFE faizi dikkate alınmaktadır, ayrıca 19 Ağustos’tan sonra gecikme faizi işlemektedir) Ya da, matrah veya vergi artırımı yapabilirler. Bu durumda, inceleme eylül ayı sonuna kadar bitirilemezse incelemeye (artırım yapılan vergi türü bakımından) devam edilmeyecektir. Ancak, inceleme veya takdir işlemi bu tarihe kadar bitirilirse (raporun ya da kararın vergi dairesine intikalinden önce artırım yapılmış olması şartıyla) artırılan matrah veya vergi tutarı ile, rapor veya takdir kararına göre bulunan fark kıyaslanacak ve cezalı tarhiyat sadece  artırım tutarını aşan kısım için söz konusu olacaktır. Eğer böyle bir fark tarhiyatı olursa bunun için de 6736 Sayılı Kanun’un 4. Maddesinden faydalanılabileceği kuşkusuzdur.
Sahte belge düzenleyenler ile, defterlerle ilgili bazı kaçakçılık suçlarını işleyenler, matrah ve vergi artırımı imkanından faydalanamayacaktır.