2023 Enflasyon düzeltmesinin sonraki yıllara etkisi

31 Aralık 2023 tarihli bilançoların Vergi Usul Kanunu’na (VUK) göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulması, 2023 yılı matrahını değiştirmemekle birlikte sonraki yıllar matrahlarını etkileyecektir. Yazımızda, sadece 2023 yılı sonunda bilanço aktif kalemlerinde yapılan enflasyon düzeltmesinin sonraki yıllar matrahlarına etkisi ele alınmıştır.

VUK Mükerrer 298. maddede yeralan hükümler uyarınca; düzeltme sonucu bulunan tutarlar, izleyen dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınacaktır. Amortismanlar ve itfa payları, düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanacaktır. 31 Aralık 2023 tarihli bilançodaki stok kalemleri, hisse (pay) senetleri, iştirakler, bağlı ortaklıklar, maddi ve maddi olmayan duran varlıklar, peşin ödenmiş gelecek dönem giderleri, peşin tahsil edilmiş gelecek dönem gelirleri, parasal olmayan depozitolar, parasal olmayan avanslar 2024 yılında düzeltilmiş değerleri ile dikkate alınacaktır. Sabit kıymetlerin amortismanları, 2024 yılından itibaren enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş değerler üzerinden hesaplanacaktır.

Maddi ve mali duran varlıkların, maddi olmayan duran varlıkların, stokların satışı halinde satış kazancının hesabında, düzeltilmiş değerleri (düzeltilmiş birikmiş amortismanları ile birlikte) maliyet olarak kabul edilecektir.

Peşin ödenmiş gelecek dönemlere ait giderler ve peşin tahsil edilmiş gelecek dönemlere ait gelirler enflasyon düzeltme farkları ile birlikte dönem kâr zarar hesabına gider ve gelir olarak kaydedilecektir.

165 no’lu VUK Sirkülerinde; alınan avansların 2023 yılına ilişkin enflasyon düzeltme farklarının vergiye tabi kazancın (matrahın) tespitinde dikkate alınmayacağı ifade edilmiştir. Buna göre; 2023 yılında avansı alınmış işlemin 2024 yılında mal satışı gerçekleştiğinde, söz konusu avansın 2023 enflasyon düzeltme farkı dönem kar zarar hesabına gelir olarak aktarılacak ama geçici vergi ve kurumlar vergisi beyannamelerinde bu tutar beyan edilen kurum kazancından indirilecektir. Verilen avanslara gelince; avansa konu mal alımı gerçekleştiğinde bu avansın 2023 yılına ilişkin enflasyon düzeltme farkı satın alınan malın maliyetine dahil edilecektir.

Alınan avansların 2023 enflasyon düzeltme farkları ile ilgili olarak 165 no’lu VUK Sirkülerinde yer alan (vergiye tabi olmayacağı yönündeki) ifadenin benzer nitelikteki peşin tahsil edilmiş gelecek dönem gelirleri enflasyon farkları ile alınan depozitoların enflasyon düzeltme farkları için söylenmemiş olması bize göre haksızlık oluşturmaktadır. Mükelleflerin bu hususlarda (peşin tahsil edilmiş gelecek dönem gelirleri ve alınan depozitolar açısından) dava açabileceğini düşünüyoruz.

Alınan ve verilen depozitoların 2023 yılı enflasyon düzeltme farkları, depozitoların geri verilmesinde gider veya gelir olarak dikkate alınacaktır.

555 no’lu VUK Genel Tebliğinde; amortismana tabi olmayan kıymetlerin (arsa, hisse senetleri, stoklar vs.) 2024 yılından itibaren satılması ve bu satıştan zarar doğması halinde, satış zararının 2023 enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kısmının gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınacağı belirtilmiştir. Genel Tebliğdeki bu ifadelerin yeterli yasal dayanağının bulunmadığını mükelleflerce dava konusu yapılabileceğini düşünüyoruz.

Yine, aynı genel tebliğe göre; amortismana tabi kıymetlerin 2023
yılı enflasyon düzeltmesi sırasında maliyetinden düşülen reel
olmayan finansman giderinin kıymetin itfa edilmemiş kısmına
isabet eden tutarı, 2024 yılından itibaren 5 yılda 5 eşit taksitte
beyanname üzerinde kurum kazancından indirilebilecektir

İlginizi Çekebilir